|
| ||||||||||||||||||||||
استان بوشهر یکی از استانهای جنوبی ایران و هفدهمین استان کشور از نظر وسعت است که در حاشیه خلیج فارس قرار دارد و مرکز آن شهر بوشهر است. این استان با مساحتی حدود ۲۷٬۶۵۳ کیلومتر مربع و جمعیتی نزدیک به ۸۸۶ هزار نفر، دارای ۷۰۷ کیلومتر مرز دریایی با خلیج فارس بوده و از شمال به خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد، از شرق به فارس، از جنوب به هرمزگان و خلیج فارس و از غرب به خلیج فارس محدود میشود. بوشهر شامل ۹ شهرستان، ۲۳ بخش، ۴۵ دهستان، ۳۲ شهر و حدود ۹۱۰ آبادی است و از دو بخش جلگهای ساحلی در غرب و نواحی کوهستانی در امتداد زاگرس جنوبی در شرق تشکیل شده است. این استان به دلیل موقعیت راهبردی در ساحل خلیج فارس و برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز بهویژه میدانهای پارس جنوبی و شمالی، فعالیتهای بندری و بازرگانی، صیادی، کشاورزی و نخلداری و نیز استقرار نیروگاه هستهای بوشهر، از اهمیت اقتصادی و راهبردی بالایی برخوردار است و به «پایتخت انرژی ایران» شهرت دارد. پیشینه تاریخی بوشهر به دوره عیلام و تمدن بینالنهرین بازمیگردد. این منطقه در دوره مادها بخشی از ایالتهای جنوبغربی آن دولت بود و در عصر هخامنشی نیز آثاری از آن در نواحی برازجان بهدست آمده است. در دوره ساسانی، شهر «رام اردشیر» به فرمان اردشیر بابکان در نزدیکی بوشهر کنونی ساخته شد که بقایای آن با نام ریشهر شناخته میشود. شهر بوشهر در طول تاریخ با نامهایی چون لیان، ریشهر، راشهر، انطاکیه، بندر نادری و ابوشهر شناخته شده است. ۱ - جغرافیای تاریخی استان بوشهر[ویرایش]بر پایه شواهد تاریخی، سرزمین بوشهر به دلیل موقعیت راهبردی در ساحل خلیج فارس، از دوره عیلامی بهعنوان پایگاه دریایی و بندرگاه مورد توجه بوده است. در دوره هخامنشی، این منطقه بخشی از ساتراپی پارس بهشمار میرفت و اهمیت آن در ارتباطات دریایی و بازرگانی افزایش یافت؛ از جمله در پی حفر کانال میان نیل و دریای سرخ به فرمان داریوش که امکان پیوند مسیرهای آبی میان خلیج فارس، دریای سرخ و مدیترانه را فراهم میکرد. وجود مقابر صخرهای در جزیره خارک نیز نشانگر حضور نیروهای هخامنشی در این مسیر دریایی است. خلیج فارس در دورههای بعد نیز به سبب اهمیت سوقالجیشی و اقتصادی، همواره مورد توجه قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای قرار داشت. از اوایل سده شانزدهم میلادی، با ورود پرتغالیها به خلیج فارس، رقابت قدرتهای اروپایی در این منطقه آغاز شد. در دوره صفوی، شاه عباس با همکاری انگلیسیها به سلطه پرتغالیها پایان داد. در عصر نادرشاه افشار، بوشهر بهعنوان پایگاه اصلی نیروی دریایی ایران توسعه یافت و به مرکز کشتیسازی و استقرار ناوگان نظامی تبدیل شد؛ بهگونهای که در اواخر سلطنت نادر، ایران دارای ۲۳ تا ۲۵ فروند کشتی جنگی در خلیج فارس بود. پس از کشتهشدن نادر و بروز نابسامانی سیاسی، قدرت دریایی ایران تضعیف شد و نفوذ هلندیها و سپس انگلیسیها در سواحل و جزایر خلیج فارس گسترش یافت. در دوره قاجار، با افزایش حضور سیاسی و نظامی بریتانیا، بوشهر به مرکز کنسولی و تجاری این کشور در منطقه بدل شد و در جریان جنگ ایران و انگلیس (۱۸۵۶–۱۸۵۷م)، نیروهای بریتانیا جزیره خارک و بندر بوشهر را اشغال کردند. در آستانه جنگ جهانی اول، بوشهر بار دیگر صحنه رویارویی با نیروهای انگلیسی شد. در سال ۱۹۱۳م و سالهای پس از آن، مقاومت مسلحانه مردم جنوب به رهبری رئیسعلی دلواری شکل گرفت. وی که از فعالان مشروطهخواه جنوب ایران بود، در مقابله با نفوذ استعماری بریتانیا و عناصر وابسته به حکومت مرکزی نقش محوری داشت. نبردهای دلیران تنگستان با نیروهای انگلیسی تا سال ۱۹۱۵م ادامه یافت و سرانجام رئیسعلی دلواری در سوم سپتامبر ۱۹۱۵ در جریان حمله به مواضع انگلیسیها به شهادت رسید. مبارزات او از رویدادهای شاخص تاریخ مقاومت مردم بوشهر در برابر نفوذ خارجی بهشمار میرود. ۲ - جمعيت؛ گويش و مذاهب استان بوشهر[ویرایش]بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، استان بوشهر با مساحتی حدود ۲۷٬۶۵۳ کیلومتر مربع جمعیتی بالغ بر ۸۸۶٬۲۶۷ نفر دارد. زبان اصلی مردم فارسی است و گویش محلی بوشهری در شهرها رایج است، در حالی که در روستاها تنوع لهجهها بیشتر است. برخی ساکنان جزیره شیف و بنادر کنگان و عسلویه به زبان عربی تکلم میکنند. فارسی در استان با گویشهای بردستانی، دشتی، تنگستانی، کازرونی و اچمی صحبت میشود و گویش سواحل و جزایر خلیج فارس نیز رگههایی از زبانها و گویشهای شبانکارهای، بلوچی، کردی، ترکمنی و واژههایی از انگلیسی، هلندی، پرتغالی، هندی و عربی دارد، اما ریشه آن فارسی است. در شمال استان، شهرستانهای دیلم، گناوه و دشتستان عمدتاً به گویش لری صحبت میکنند و در جنوب، مناطق جم و بخشی از کنگان و دیر به فارسی لهجهدار تکلم میکنند. بیشتر اهالی استان پیروان اسلام، شامل شیعه و سنی، هستند، و اقلیتهایی از زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان نیز در این استان حضور دارند که عمدتاً مهاجرانی هستند که به دلایل شغلی در بوشهر، جم و عسلویه سکونت یافتهاند. اهل سنت استان بیشتر در بخشهای جنوبی، به ویژه شهرستان کنگان، متمرکزند. ۳ - موقعیت اقتصادی[ویرایش]اقتصاد استان بوشهر عمدتاً بر پایه کشاورزی، دامداری، شیلات و صنایع سبک استوار است. این استان یکی از مراکز مهم تولید خرما در ایران به شمار میآید و صید ماهی نیز یکی از فعالیتهای اقتصادی برجسته مردم آن است. صنایع استان شامل صنایع دستی و صنایع ماشینی میشود که مهمترین آنها صنایع کشتی و لنجسازی، توربافی، کوزهگری و سفالسازی هستند. به استثنای شرکت ملی صنایع دریایی و نیروگاه اتمی بوشهر، بخش عمده صنایع استان در مالکیت بخش خصوصی قرار دارد. ۴ - استان بوشهر در هشت سال دفاع مقدس[ویرایش]در پی پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ و سقوط حکومت پهلوی در بهمن همان سال، استان بوشهر نیز همچون سایر مناطق ایران شاهد تحولات سیاسی و اجتماعی بود. مردم این استان در رویدادهای مرتبط با انقلاب مشارکت داشتند. در دوران جنگ عراق با ایران (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، نیروهای نظامی و مردمی استان بوشهر در قالب یگانهای مختلف در جبهههای نبرد حضور داشتند. ستاد پشتیبانی جنگ جهاد سازندگی استان بوشهر با تشکیل گردان مهندسی رزمی و با بهرهگیری از تجهیزات سبک و سنگین، در عملیاتهای مختلف از جمله فتحالمبین، عملیات بیتالمقدس، والفجر ۸، عملیات بدر، عملیات خیبر و کربلای ۴ و کربلای ۵ فعالیت داشت. بر اساس آمارهای منتشرشده، این گردان طی هشت سال جنگ اقدام به احداث خاکریز، سنگرهای توپخانه و پدافندی، کانالهای عملیاتی، تپههای دیدهبانی و نمازخانه در مناطق عملیاتی کرد. همچنین احداث اسکله، نصب پلهای لولهای، آسفالت جادههای عملیاتی، پمپاژ آب در برخی مناطق و اعزام ماشینآلات سنگین به جبههها از دیگر اقدامات اعلامشده این مجموعه بوده است. همچنین نیروهای اعزامی از استان بوشهر در قالب گردانها و گروهانها، از جمله در یگانهایی مانند تیپ امیرالمؤمنین، در جبهه جنوبی حضور داشتند. در حوزه نبردهای دریایی نیز نیروهای وابسته به استان بوشهر در برخی عملیاتها مشارکت داشتند. از جمله میتوان به درگیریهای دریایی در خلیج فارس و عملیاتهای مرتبط با سکوهای نفتی اشاره کرد. بر پایه آمارهای رسمی، استان بوشهر در طول جنگ عراق با ایران بیش از دو هزار شهید، چند هزار جانباز و صدها آزاده داشته است. همچنین دهها هزار رزمنده از این استان در عملیاتهای مختلف شرکت داشتهاند. ردههای این صفحه : استان های ایران | شهدای استان بوشهر | شهدای خلبان استان بوشهر | شهدای روحانی استان بوشهر | شهدای مدافع حرم استان بوشهر | شهرستانهای استان بوشهر
|
||||||||||||||||||||||
