ده عنوانی که به تازگی ثبت شده اند :
جنگ موته[ویرایش]
[ادامه]جنگ موته (به عربی: غزوة مؤتة) یکی از رویدادهای مهم در تاریخ صدر اسلام است که در ماه
جمادیالاولی سال هشتم هجری قمری در منطقهای به همین نام در نزدیکی شهر کرک در اردن امروزی رخ داد. این نبرد، نخستین رویارویی گسترده نظامی مسلمانان با
امپراتوری روم شرقی (بیزانس) و متحدان عرب آن، به ویژه غسانیان، محسوب میشود. با وجود اینکه از منظر نتیجه نظامی، این نبرد به پیروزی قاطع مسلمانان منجر نشد، اما از ابعاد سیاسی، استراتژیک، مذهبی و تمدنی اهمیت بسزایی داشت و به عنوان نقطه عطفی در گسترش نفوذ اسلام و تثبیت جایگاه دولت نوپای مدینه در شبهجزیره عربستان و فراتر از آن تلقی میشود.
عمر بن علی بن ابیطالب (عمر الاَطرف)[ویرایش]
[ادامه]عمر بن علی بن ابیطالب (عربی: عمر بن علي بن أبي طالب)، مشهور به عمر الاطرف، از فرزندان
امام علی بن ابیطالب بود. درباره زندگی، مواضع سیاسی و بهویژه نقش او در
واقعه کربلا، گزارشهای متفاوت و گاه متعارضی در منابع تاریخی نقل شده است. مهمترین اختلاف درباره او، حضور یا عدم حضورش در واقعه عاشورا و چگونگی درگذشت وی است.
بابالحوائج[ویرایش]
[ادامه]بابالحوائج (به عربی: باب الحوائج؛ به معنای «درگاه برآورده شدن نیازها») عنوانی در فرهنگ اسلامی است که برای برخی شخصیتهای دینی و مذهبی به کار میرود. این لقب عمدتاً به افرادی اطلاق میشود که در میان پیروان مذاهب اسلامی، بهویژه شیعیان، به عنوان واسطه توسل و شفاعت نزد خداوند شناخته میشوند. مشهورترین شخصیتی که با این عنوان شناخته میشود، امام موسی کاظم، هفتمین امام شیعیان دوازدهامامی است. با این حال، این لقب برای شخصیتهایی همچون حضرت عباس بن علی، حضرت علیاصغر و حضرت رقیه نیز در فرهنگ شیعی کاربرد دارد.
لبابه همسر ابوالفضل العباس[ویرایش]
[ادامه]حضرت ابوالفضل عباس بن علی، فرزند امام علی و امالبنین، از شخصیتهای برجسته تاریخ اسلام و از شهدای واقعه کربلا است. درباره همسر، فرزندان، حضور احتمالی آنان در کربلا و تداوم نسل آن حضرت گزارشهای متعددی در منابع تاریخی، نسبشناسی و مقاتل نقل شده است. در برخی از این گزارشها اختلافهایی درباره نام همسر، تعداد فرزندان و حضور آنان در واقعه عاشورا وجود دارد.
حرم حضرت عباس علیه السلام[ویرایش]
[ادامه]حرم حضرت ابوالفضل العباس؛ آرامگاه حضرت
عباس بن علی علیه السلام، فرزند امام علی و امالبنین، در شهر کربلا در کشور عراق است. این حرم یکی از مهمترین اماکن زیارتی شیعیان به شمار میرود و در فاصلهای نزدیک از
حرم امام حسین قرار دارد. فضای میان این دو حرم مطهر «
بینالحرمین» نامیده میشود. حضرت عباس در واقعه عاشورا در سال ۶۱ هجری قمری بهعنوان پرچمدار سپاه امام حسین در کنار نهر علقمه به شهادت رسید و قبیله بنیاسد پس از واقعه کربلا پیکر ایشان را در همان محل دفن کردند.
جاهلیت[ویرایش]
[ادامه]جاهلیت اصطلاحی است که در منابع اسلامی به دوره پیش از ظهور اسلام در شبهجزیره عربستان اطلاق میشود. این واژه در کاربرد تاریخی معمولاً به دوران پیش از
بعثت پیامبر اسلام، حضرت محمد ﷺ، اشاره دارد. در ادبیات قرآنی و اسلامی، جاهلیت صرفاً یک دوره زمانی مشخص نیست، بلکه به مجموعهای از باورها، ارزشها، رفتارها و نظامهای اجتماعی اطلاق میشود که بر پایه سنتهای غیرالهی، تعصبات قومی، باورهای خرافی و ساختارهای ناسازگار با آموزههای توحیدی شکل گرفتهاند. از این منظر، جاهلیت مفهومی فراتر از یک مقطع تاریخی تلقی شده و میتواند به هر وضعیت اجتماعی و فرهنگی مشابه در دورههای مختلف تاریخ نیز اطلاق شود.
از غدیر تا عاشورا؛ چگونه جامعه اسلامی به کربلا رسید؟[ویرایش]
[ادامه]مقدمه: عاشورا یک حادثه دفعی نبود : خداوند متعال در سوره حشر، پس از بیان سرگذشت یهودیان بنینضیر و سرانجام آنان، خطاب به اهل بصیرت میفرماید: «فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ»؛ ای صاحبان بینش، عبرت بگیرید. این آیه یک حقیقت مهم را به ما میآموزد: قرآن تاریخ را برای قصهگویی نقل نمیکند. هدف قرآن از بیان حوادث گذشته، صرفاً اطلاعرسانی نیست؛ بلکه عبرتآموزی است. عبرت آن است که انسان از ظاهر رخدادها عبور کند و به ریشهها، علتها و عوامل پنهان پشت حوادث برسد. قرآن از ما نمیخواهد فقط تاریخ را بخوانیم؛ میخواهد تاریخ را بفهمیم.
سنان بن انس[ویرایش]
[ادامه]سنان بن انس بن عمرو نخعی از افراد وابسته به سپاه کوفه در
واقعه کربلا بود که نام او در منابع تاریخی اسلامی به عنوان یکی از مشارکتکنندگان اصلی در حمله نهایی به
امام حسین بن علی در روز عاشورای سال ۶۱ هجری قمری ذکر شده است. در بسیاری از گزارشهای تاریخی، وی از عاملان مستقیم جراحات واردشده بر امام حسین و در برخی روایات، قاتل یا جداکننده سر آن حضرت معرفی شده است. با این حال، درباره میزان دقیق نقش او در شهادت امام حسین، میان مورخان اختلاف نظر وجود دارد. نام سنان بن انس در آثاری همچون
تاریخ الطبری،
الکامل فی التاریخ،
وقعة الطف و
إبصار العین بارها مطرح شده است.
فهرست شهدای کربلا[ویرایش]
[ادامه]واقعه کربلا در دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین رخدادهای تاریخ اسلام است. در این حادثه، امام حسین علیهالسلام همراه با گروهی از اهلبیت و یاران وفادار خود در سرزمین کربلا به شهادت رسیدند. در منابع تاریخی درباره تعداد شهدای کربلا اختلاف نظر وجود دارد. مشهورترین نقل، تعداد ۷۲ شهید را بیان میکند؛ با این حال برخی پژوهشها و منابع تاریخی دیگر، با بررسی اسامی در زیارت ناحیه مقدسه و متون تاریخی، شمار شهدا را بیش از ۱۰۰ نفر و حتی تا حدود ۱۵۵ نفر نیز ذکر کردهاند. شهدای کربلا را میتوان در چهار دسته اصلی تقسیم کرد: شهدای
بنیهاشم ؛ یاران امام حسین از غیر بنیهاشم ؛
خلافت بنیامیه[ویرایش]
[ادامه]حکومت بنیامیه؛ نخستین دولت موروثی در تاریخ اسلام بود که پس از پایان
خلافت راشدین، از سال ۴۱ تا ۱۳۲ هجری قمری بر بخش وسیعی از جهان اسلام فرمان راند. این حکومت با استقرار
معاویه بن ابیسفیان در مقام خلیفه و انتقال مرکز قدرت به
دمشق شکل گرفت و در دورهای نزدیک به یک قرن، با ترکیبی از تمرکز اداری، توسعه نظامی، فتوحات گسترده و نیز بحرانهای سیاسی، مذهبی و اجتماعی، یکی از اثرگذارترین دورههای تاریخ اسلام را رقم زد. خلافت اموی پس از شکست
مروان بن محمد در
جنگ زاب و پیروزی عباسیان در سال ۱۳۲ هجری پایان یافت، هرچند شاخهای از امویان بعدها در
اندلس به حیات سیاسی خود ادامه داد.
