استان خوزستان
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
استان خوزستان با وسعت ۶۳۶۳۳ کیلومترمربع بین ۲۹ درجه و ۵۷ دقیقه تا ۳۳ درجه و صفر دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۳۸ دقیقه تا ۵۰ درجه ۳۲ دقیقه طول شرقی قرار دارد. این استان در جنوب غربی کشور قرار دارد و از شمال به استان لرستان، از شمال شرق به استان کهگیلویه و بویراحمد، از جنوب شرق به استان بوشهر، از جنوب به خلی جفارس، از غرب به کشور عراق و از شمال غرب به استان ایلام محدود م یشود. استان خوزستان از دو بخش عمده کوهستانی و جلگ های تشکیل شده است. ناحیه کوهستانی با مساحتی حدود ۳۵ درصد وسعت، در شمال و شرق استان گسترده است. ناحیه جلگ های از جنوب شهرستا نهای اندیمشک، دزفول، مسجد سلیمان، رامهرمز و بهبهان تا کران ههای خلی جفارس و اروندرود با مساحتی حدود ۶۵ درصد استان امتداد دارد. ب هطورکلی در استان خوزستان هر چه از سمت جنوب غرب به شمال شرق حرکت کنیم دما کاهش و بارندگی افزایش پیدا م یکند. از نظر طبق هبندی اقلیمی و براساس روش دمارتن، در استان چهار تیپ اقلیم وجود دارد : اقلیم خشک، نیمه خشک، مدیتران های و نیمه مرطوب. قسمت اعظم استان از دو تیپ اقلیمی خشک و نیمه خشک تشکیل شده است و سطح بسیار ناچیزی از مساحت استان را اقلی مهای مدیتران های و نیمه مرطوب در برگرفت هاند،که تنها محدود به شمال شرق استان م یشوند. استان خوزستان غن یترین استان ایران در زمینه منابع نفت و گاز است، که در حال حاضر عمده درآمد کشور از راه صدور این دو محصول طبیعی حاصل م یشود. تا چندی پیش قابلیت کشتیرانی تجاری در رود کارون تا شهر اهواز وجود داشت اما در حال حاضر کشتیرانی تجاری عملاً ناممکن شده است. آب فراوان رودهای کارون، کرخه، هندیجان، جراحی، مارون، اروند و دز که از جمله پرآ بترین رودهای ایران هستند و ه مچنین ساختار جلگ های استان خوزستان، قابلیت بالقوه کشاورزی فراوانی در آن ایجاد کرده است. علاوه بر کشاورزی سنتی و نیمه مکانیزه محصولات سنتی )مثل برنج، گندم، مرکبات و صیف یجات( نیشکر هم به صورت صنعتی در قالب طرح توسعه نیشکر و صنایع جانبی استان خوزستان در ابعاد وسیعی کاشت و مورد بهر هبرداری قرار م یگیرد. خوزستان تنها استانی است که در طول جنگ دچار بی شترین آسیب و خسارت شد. این استان به ویژه اروندرود یکی از مطامع اصلی رژیم بعث عراق در حمله به ایران اسلامی بود. این استان به علت داشتن ذخایر غنی نفت و موقعیت راهبردی، تاریخ پرماجرایی داشته است و تا قبل از جنگ یک بار توسط قوای عثمانی و دوبار توسط قوای انگلیسی مورد حمله قرار گرفته است. قبل از آغاز جنگ مناقشات متعددی بر سر حاکمیت بر اروندرود بین ایران و رژیم بعث وجود داشت که با عقد قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر این مناقشات فروکش کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مخالفین تحرکات زیادی برای براندازی جمهوری اسلامی ایران انجام دادند که یکی از آنها را هاندازی جریان خلق عرب و ایجاد تفرقه بین مردم خوزستان و در نهایت تجزیه خوزستان بود که در این میان، رژیم بعث سهم ویژ های داشت. پس از شکست همه توطئ هها و با توجه به سابقه زیاد هخواه یهای حزب بعث و صدام، حمله به ایران توسط عراق آغاز شد. جمعیت استان خوزستان حدود ۴ میلیون ۶۰۰ هزار نفر است. در حال حاضر مردم خوزستان با لهج ههای مخصوص محلی مانند دزفولی، شوشتری، بهبهانی، رومزی، آبادانی و زبان عربی تکلم م یکنند. در این استان زبان فارسی، عربی، ترکی، کردی و لری وجود دارد. استان خوزستان، پنجمین استان پرجمعیت ایران با مرکزیت اهواز است که دارای ۲۷ شهرستان، ۷۷ شهر، ۶۷ بخش، ۱۴۴ دهستان و ۶۴۶۷ آبادی است.
[ویرایش]
از جمله کو ههای این منطقه م یتوان به کوه چو، زردکوه، شاویش، آ ببندان، مامازاد، کوه سیال و کوه چال اشاره کرد. در استان خوزستان رودخان ههای مهمی ه مچون کارون، دز، کرخه، مارون، جراحی و زهره جریان دارند که در این میان رودخانه کارون پرآ بترین رودخانه کشور است و سایر رودخان هها نیز جزء رودخان ههای بزرگ و پرآب ایران محسوب م یشوند.
