شهرستان فردوس
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شهرستان فردوس یکی از شهرستانهای
استان خراسان جنوبی است. مرکز این شهرستان،
شهر فردوس است. پس از تقسیم استان خراسان به سه استان، شهرستان فردوس متعلق به استان خراسان رضوی بود که در اسفند ۱۳۸۵ به استان خراسان جنوبی ملحق شد. شهرستان فردوس، از شمال به
شهرستان بجستان ، از شمال شرقی به
شهرستان گناباد ، از شرق و جنوب به
شهرستان سرایان ، از جنوب غربی به
شهرستان طبس و از غرب به
شهرستان بشرویه محدود میشود.
فردوس مرکز شهرستان فردوس در شمالغربی خراسان جنوبی است. این شهر در مختصات جغرافیایی ۵۸ درجه و ۱۰ دقیقه طول شرقی و ۳۴ درجه عرض شمالی و در ارتفاع ۱۲۷۵ متر از سطح دریا قرار دارد و در فاصله حدود ۲۰۰ کیلومتری
بیرجند واقع شده است. فردوس از شمال با
بجستان، از جنوب با
آیسک، از شرق با
اسلامیه و از غرب با
بشرویه همسایه است. این شهر در زمینلرزه ۱۱ شهریور ۱۳۴۷ بهشدت ویران شد و بخش عمدهای از بافت قدیمی آن از میان رفت. از شهر تاریخی فردوس تنها شمار اندکی از آثار و ابنیه تاریخی ارزشمند باقی مانده است.
[ویرایش]
شهر تاریخی تون از شهرهای آغازین دوره اسلامی در سرزمین خراسان بزرگ بهشمار میرفته است. این شهر دارای بافت شهری منسجم با کهندژ، شارستان، حصار و بارو بوده و از ساختار کامل یک شهر مهم در سدههای نخستین اسلامی برخوردار بوده است. از جمله کهنترین آثار بهجایمانده از شهر تون میتوان به مسجد جامع و مسجد کوشک اشاره کرد. مسجد کوشک با طاقهای گهوارهای عظیم و نیمستونهایی که در زیر دیوارهای مرمتشده دورههای بعدی قرار گرفتهاند، از نظر معماری با مساجد صدر اسلام، از جمله
تاریخانه دامغان قابل مقایسه است. این بنای خشتی دارای کتیبهای متعلق به سال ۵۵۴ هجری است که کهنترین کتیبه تاریخی باقیمانده در شهر تاریخی تون بهشمار میآید. نخستین منبع تاریخی که نام تون در آن ذکر شده،
کتاب اشکال العالم تألیف جیهانی است که به سده چهارم هجری تعلق دارد. در این اثر، تون از شهرهای ولایت قهستان معرفی شده است. بر پایه شواهد تاریخی، تون از اوایل دوره اسلامی از شهرهای مهم منطقه بوده و جایگاه اقتصادی و اجتماعی ویژهای داشته است. در سال ۱۳۰۸ خورشیدی، با تصویب هیئت دولت وقت، نام شهر از تون به فردوس تغییر یافت. شهر تون (فردوس) در زمینلرزه سال ۱۳۴۷ خورشیدی بهشدت ویران شد و جز شمار اندکی از آثار و ابنیه تاریخی ارزشمند، بخش عمدهای از آن از میان رفت. از اماکن دیدنی این شهرستان میتوان به امامزادگان فردوس، مدرسه علیا، مسجد جامع فردوس و آبگرم معدنی فردوس اشاره کرد.
