محمد پاکپور
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
سردار سرلشکر پاسدار محمد پاکپور، از فرماندهان بلندپایهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و هشتمین فرمانده کل سپاه بود. وی از دوران نخستین سالهای انقلاب اسلامی تا زمان شهادت، بیش از چهار دهه در سطوح مختلف فرماندهی سپاه فعالیت داشت. پاکپور در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در جریان حملهٔ هوایی مشترک ایالات متحده و اسرائیل به تهران، همراه با تعدادی از مقامات ارشد نظامی ایران از جمله
سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی و
علی شمخانی، به شهادت رسید.
[ویرایش]
محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ خورشیدی در
شهر اراک به دنیا آمد. وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با پیوستن به سپاه پاسداران، مسیر حرفهای نظامی خود را آغاز کرد. در جریان ناآرامیهای کردستان در دههٔ پنجاه، به این منطقه اعزام شد و در آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در صف نیروهای نخستین سپاه حضور یافت. در دوران جنگ، پاکپور از نیروهای فعال در جبهههای غرب و جنوب کشور بود و در یگانهای زرهی سپاه خدمت میکرد. فعالیتهای او در عملیاتهایی چون
مهران،
سومار،
والفجر پنج و
کربلای پنج نقش برجستهای در پیشرفت میادین نبرد داشت. او در این دوران چند بار مجروح شد و بعدها بهعنوان یکی از جانبازان دفاع مقدس شناخته شد.
[ویرایش]
پس از پایان جنگ، سردار پاکپور در مسئولیتهای متعددی فعالیت کرد، از جمله:
فرمانده
لشکر ۸ نجف اشرففرمانده
لشکر ۳۱ عاشورارئیس
ستاد نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۲–۱۳۸۷)
معاون عملیات کل سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)
فرمانده
نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)
فرمانده قرارگاههای شمال، نصرت و قدس در مناطق مرزی کشور
در این دوره، پاکپور از فرماندهان میدانی و طراحان استراتژیک سپاه در حوزهٔ جنگهای زمینی و نامتقارن بهشمار میرفت.
[ویرایش]
محمد پاکپور دارای کارشناسی ارشد جغرافیا از
دانشگاه تهران و دکترای جغرافیای سیاسی از
دانشگاه تربیت مدرس بود. پژوهشهای او عمدتاً بر مسائل
ژئوپلیتیک، مرزهای ایران، و راهبردهای دفاعی متمرکز بود.
[ویرایش]
دورهٔ فرماندهی پاکپور در نیروی زمینی سپاه، نقطهٔ تحول ساختاری این نیرو محسوب میشود. او برنامههایی برای بازآرایی سازمان رزمی، ایجاد یگانهای واکنش سریع، توسعهٔ
نیروهای ویژهٔ صابرین، کاربرد فناوریهای نوین مانند پهپادهای شناسایی و رزمی و افزایش چابکی و تحرک رزمی نیروها اجرا کرد. از مهمترین رزمایشهای دوران فرماندهی او میتوان به اقتدار، الی بیتالمقدس، پیامبر اعظم، و شهدای کرد مسلمان اشاره کرد. این رزمایشها نمایش توانمندی نیروهای زمینی سپاه در حوزههای دفاعی و بازدارندگی راهبردی محسوب میشوند.
[ویرایش]
پاکپور از فرماندهانی بود که بهصراحت از اصل بازدارندگی فعال ایران دفاع میکرد. جملهٔ معروف او: «شروع جنگ با ایران، بازی با دم شیر است؛ پایانش با شما نخواهد بود.» رسانههای داخلی و خارجی بازتاب گستردهای یافت. تحلیلگران نظامی غربی، او را از معماران بازدارندگی دفاعی ایران میدانستند.
[ویرایش]
در جریان حملهٔ تروریستی به
مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۶، فرماندهی عملیات ویژهٔ نیروی زمینی سپاه برای کنترل وضعیت بهعهدهٔ او بود. یگان تکاوران صابرین تحت فرمان او از نیروهای اصلی مهار حادثه محسوب میشدند.
[ویرایش]
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱،
اتحادیهٔ اروپا نام محمد پاکپور را در فهرست تحریمهای خود قرار داد و محدودیت سفر و انسداد داراییهایش را به اتهام «نقض حقوق بشر در ناآرامیهای آبان ۱۳۹۸» اعلام کرد. ایالات متحده آمریکا نیز پیشتر او را در فهرست تحریمهای خود گنجانده بود.
[ویرایش]
در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملهٔ مشترک آمریکا و اسرائیل به ساختمان
شورای عالی دفاع در تهران، محمد پاکپور به همراه چند تن از فرماندهان عالیرتبهٔ نظامی ایران به شهادت رسید. پیکر او در ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ پس از تشییع در تهران و اراک، در زادگاهش
روستای دهسد خنداب به خاک سپرده شد
