عبدالله بن علی بن ابیطالب علیه السلام
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
عبدالله بن علی بن ابیطالب؛ از شهدای
واقعه کربلا و از فرزندان امیرالمؤمنین
علی بن ابیطالب و
فاطمه بنت حزام مشهور به امّالبنین است. او از برادران حضرت
ابوالفضل عباس و از فرزندان خاندان
بنیهاشم بود که در
روز عاشورا در رکاب امام حسین به شهادت رسید. عبدالله از برادرش عباس حدود هشت سال کوچکتر بود و بنا بر مشهور در هنگام شهادت ۲۵ سال داشت. نام او در منابع تاریخی و مقاتل عاشورا و نیز در
زیارت ناحیه مقدسه و
زیارت رجبیه ذکر شده است.
[ویرایش]
عبدالله فرزند امام علی بن ابیطالب، نخستین امام شیعیان و چهارمین خلیفه مسلمانان، و فاطمه بنت حزام کلابیه مشهور به امّالبنین بود. امالبنین از
قبیله بنیکلاب و از زنان بزرگوار و وفادار به خاندان اهلبیت به شمار میرفت. عبدالله دومین فرزند امالبنین محسوب میشود و از برادران او: عباس بن علی (ابوالفضل العباس) ؛
جعفر بن علی ؛
عثمان بن علی هستند که همگی در واقعه کربلا در کنار امام حسین به شهادت رسیدند. در برخی منابع نام او عبدالله اکبر نیز ذکر شده و کنیهاش را ابومحمد نوشتهاند.
[ویرایش]
تاریخ دقیق تولد عبدالله بن علی به طور قطعی در منابع ذکر نشده، اما تولد او را حدود سال ۳۵ هجری قمری دانستهاند. بر اساس گزارشها او حدود شش سال از زندگی خود را در زمان حیات پدرش امام علی گذراند؛ زیرا امیرالمؤمنین در سال ۴۰ هجری به شهادت رسید. پس از آن عبدالله سالهایی از عمر خود را در دوران امامت
امام حسن مجتبی سپری کرد و سپس در زمان امامت امام حسین زندگی نمود. درباره زندگی عبدالله پیش از واقعه کربلا اطلاعات تاریخی چندانی در دست نیست و بیشتر گزارشها به حضور او در قیام امام حسین مربوط میشود.
[ویرایش]
عبدالله یکی از چهار فرزند امالبنین بود که همگی در واقعه عاشورا به شهادت رسیدند. در برخی منابع تاریخی آمده است که در میان فرزندان امالبنین، عبدالله نخستین کسی بود که در روز عاشورا به شهادت رسید؛ هرچند در برخی نقلها گفته شده که پس از برادرش جعفر بن علی به شهادت رسید. او به شجاعت و وفاداری به امام حسین شناخته میشد و همانند برادرانش در دفاع از امام خود از جان گذشت.
[ویرایش]
عبدالله بن علی از آغاز حرکت امام حسین با آن حضرت همراه بود. او در مسیر مدینه به مکه و سپس در حرکت به سوی کربلا در کنار امام حضور داشت. در جریان حرکت امام حسین،
عبیدالله بن زیاد برای فرزندان امالبنین اماننامهای فرستاد که به وسیله
شمر بن ذیالجوشن به کربلا آورده شد؛ اما عبدالله و برادرانش این اماننامه را نپذیرفتند و همراه امام حسین باقی ماندند.
[ویرایش]
در روز دهم محرم سال ۶۱ هجری، پس از آنکه بسیاری از یاران امام حسین و شماری از
بنیهاشم به شهادت رسیدند، حضرت عباس بن علی برادران خود را فراخواند و از آنان خواست که پیش از او به میدان بروند و جان خود را در راه دفاع از امام حسین فدا کنند. در برخی نقلها آمده است که عباس خطاب به برادران خود گفت: «برادرانم! جانم به فدای شما، به میدان بروید و جان خود را سپر سید و مولای خویش کنید.» در این هنگام عبدالله بن علی به میدان رفت تا از امام حسین دفاع کند. عبدالله پیش از آغاز نبرد، همانند بسیاری از رزمندگان عاشورا
رجز خواند و خود را معرفی کرد. رجز مشهور او چنین نقل شده است:
أنا ابنُ ذي النَّجدةِ والإفضالِ
ذاكَ عليُّ الخيرُ ذو الفعالِ
سيفُ رسولِ اللهِ ذو النَّكالِ
في كلِّ يومٍ ظاهرُ الأهوالِ
ترجمه مضمون رجز:
«من فرزند آن مرد دلاور و بخشندهام؛
آن علی نیکوکار و صاحب کردارهای والا است؛
او شمشیر پیامبر خداست که کیفر میدهد؛
و هیبت او در هر روز و هر میدان آشکار است.»
این رجز نشاندهنده افتخار عبدالله به انتساب خود به امام علی و تأکید بر شجاعت و جایگاه پدرش در اسلام است.
[ویرایش]
عبدالله بن علی پس از ورود به میدان با سپاه
عمر بن سعد به نبرد پرداخت و جنگ سختی با دشمنان کرد. در برخی گزارشها آمده است که او در نبرد خود شماری از سپاهیان دشمن را از پای درآورد. در برخی منابع متأخر نیز نقل شده است که او در نخستین حمله خود ۱۲۰ نفر از سپاه دشمن را به هلاکت رساند؛ هرچند این گزارش در منابع اولیه با چنین تفصیلی نقل نشده است. درباره کیفیت شهادت عبدالله گزارشهای مختلفی وجود دارد. بیشتر منابع تاریخی قاتل او را
هانی بن ثبیت حضرمی دانستهاند که ضربهای بر سر او وارد کرد و وی را به شهادت رساند. در برخی نقلها آمده است:
خولی بن یزید اصبحی با نیزه یا تیر به او حمله کرد. و یا مردی از
بنی تمیم در قتل او مشارکت داشت. در برخی گزارشها نیز نام هانی بن شبیب یا هانی بن عروه حضرمی ذکر شده که احتمال داده شده ناشی از اختلاف ضبط تاریخی باشد. در برخی نقلها همچنین آمده است که عبدالله پیش از رفتن به میدان از امام حسین اجازه خواست و گفت که از فراق برادران و تشنگی تاب ندارد و میخواهد به آنان بپیوندد. امام حسین با چشمانی اشکبار به او اجازه داد. عبدالله در نهایت پس از نبردی سخت به شهادت رسید.
[ویرایش]
نام عبدالله بن علی در برخی زیارات امام حسین ذکر شده است. در زیارت ناحیه مقدسه منسوب به امام مهدی چنین آمده است: «السَّلامُ عَلَى عَبْدِ اللهِ بْنِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ، مُبْلَى الْبَلَاءِ وَالْمُنَادِي بِالْوَلَاءِ فِي عَرْصَةِ كَرْبَلَاءَ، الْمَضْرُوبِ مُقْبِلًا وَمُدْبِراً، لَعَنَ اللهُ قَاتِلَهُ هَانِيَ بْنَ ثُبَيْتٍ الْحَضْرَمِي.» ترجمه: «سلام بر عبدالله فرزند امیرالمؤمنین؛ آن که در بلا آزموده شد و در میدان کربلا منادی ولایت بود؛ آن که از پیش و پس ضربهها خورد و زخمها دید. خدا قاتل او هانی بن ثبیت حضرمی را لعنت کند.». نام عبدالله بن علی همچنین در زیارت رجبیه نیز در شمار شهدای کربلا آمده است.
