|
| ||||||||||||||||||||||
استان آذربایجان غربی یکی از ۳۱ استان ایران است و تنها استانی بهشمار میرود که با کشور ترکیه مرز مشترک دارد. این استان از شمال و شمالشرق با کشورهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان، از غرب با ترکیه و عراق، از جنوب با استان کردستان و از شرق با استانهای آذربایجان شرقی و زنجان هممرز است. بر پایه آخرین تقسیمات کشوری، این استان دارای ۱۲ شهرستان، ۲۸ بخش، ۱۴ شهر، ۱۰۳ دهستان و ۳۲۲۷ آبادیِ دارای سکنه است. مرکز استان، شهر تاریخی ارومیه است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰، جمعیت استان ۳٬۰۸۰٬۵۷۶ نفر بوده که حدود یکچهارم درصد از جمعیت کل کشور را شامل میشود. با وجود مساحت نسبتاً محدود، تراکم جمعیت در این استان بالاتر از میانگین کشوری است. استان آذربایجان غربی، به دلیل موقعیت مرزی، حضور فعال رزمندگان و فرماندهان برجسته و نقش کلیدی در عملیاتهای جنوب و غرب کشور، جایگاه ویژهای در تاریخ دفاع مقدس ایران دارد. ۱ - موقعیت جغرافیایی استان آذربایجان غربی[ویرایش]استان آذربایجان غربی با احتساب دریاچه ارومیه حدود ۴۳٬۶۶۰ کیلومترمربع مساحت دارد و در شمالغرب ایران واقع شده است. این استان حدود ۲٫۶۵ درصد از مساحت کشور را تشکیل میدهد. موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی متنوع، آن را از نظر منابع آب سطحی در جایگاهی قابل توجه قرار داده است. از مهمترین رودهای استان میتوان به رود ارس، زرینهرود، زاب، سیمینهرود، نازلوچای، گدارچای، باراندوزچای و قطورچای اشاره کرد. اقلیم استان تحت تأثیر چهار توده هوایی عمده شامل توده سرد شمالی، قطبی سیبری، قطبی بحری و حاره بحری قرار دارد. به دلیل عرض جغرافیایی نسبتاً بالا و ارتفاع قابل توجه، میانگین دمای سالانه آن کمتر از بسیاری از مناطق کشور است و در زمره نواحی سردسیر ایران محسوب میشود. دامنه نوسان دمایی نیز قابل توجه است؛ بهگونهای که ثبت دمای ۴۴ درجه سانتیگراد در ایستگاه داشبند و منفی ۳۴ درجه سانتیگراد در ایستگاه خوی گزارش شده است. بهطور کلی با حرکت از نواحی شرقی به سمت ارتفاعات غربی، دمای هوا کاهش مییابد. این استان از مناطق مستعد کشاورزی کشور بهشمار میرود و حضور ایلات و عشایر، نقش مهمی در دامداری آن دارد. در بخش صنعت، بر پایه ترکیب واحدهای فعال، صنایع کانیهای غیرفلزی و صنایع غذایی و دارویی بیشترین سهم اشتغال را به خود اختصاص دادهاند. از مهمترین منابع معدنی استان میتوان به مصالح و سنگهای ساختمانی، گرانیت، میکا، زرنیخ، تالک، تراورتن، طلا، خاک نسوز و پوکه معدنی اشاره کرد. ۲ - پیشینۀ تاریخی استان[ویرایش]از نظر تاریخی، پیشینه باستانی آذربایجان با تاریخ قوم ماد درآمیخته است. مادها پس از مهاجرت به فلات ایران، بهتدریج نواحی غربی از جمله آذربایجان را تصرف کردند. در همان دوره، دولتهایی در پیرامون این منطقه حضور داشتند که از آن جمله میتوان به آشور در شمال بینالنهرین، دولت اورارتو در نواحی شمال و شمالغرب، اقوام کادوسی در شرق و کاسیان در حوالی کوههای زاگرس اشاره کرد. پس از تشکیل دولت ماد، این ناحیه «ماد کوچک» نام گرفت. با شکست ایران بهدست اسکندر مقدونی، سرداری به نام آتورپات در آذربایجان قدرت یافت و از تسلط یونانیان بر آن جلوگیری کرد. از آن پس این سرزمین به «آتورپاتگان» شهرت یافت. آتورپات با اعلام استقلال، حکومتی محلی بنیان نهاد و جانشینان او در دوره اشکانیان نیز بر این ناحیه حکومت کردند و تا حد زیادی استقلال خود را حفظ نمودند. سرانجام اردشیر بابکان، بنیانگذار دولت ساسانی، بر حاکمان آذربایجان چیره شد و این منطقه را به قلمرو ساسانیان ملحق کرد. ۳ - نقش استان آذربایجان غربی در هشت سال دفاع مقدس[ویرایش]استان آذربایجان غربی به دلیل موقعیت استراتژیک و دارا بودن مرز ۲۳۸ کیلومتری با عراق نقش مهمی در هشت سال دفاع مقدس ایران ایفا کرد. این استان میزبان ۲۸۹ عملیات نظامی بود و حدود ۴۸۰ منطقه عملیاتی توسط رزمندگان پاکسازی یا تصرف شد. مردم آذربایجان غربی، به ویژه در قالب کاروانهای اعزامی به لشکر ۳۱ عاشورا، نقش فعال در تأمین نیروهای بسیجی و مردمی داشتند. استان همچنین درگیر اغتشاشات داخلی ناشی از فعالیت گروههای ضدانقلاب بود. قرارگاه حمزه سیدالشهدا علیه السلام در ارومیه هدایت عملیاتها علیه ضدانقلاب و نیروهای بعثی عراق در استانهای آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه را برعهده داشت. مناطق عملیاتی کلیدی شامل دارلک، آلواتان، سرو، حکی، دوله تو، دوبره، بند، حاج عمران، کلاشین، جهنم دره، جاسوسان، دره شهدا، دوپازا، دره بانی، تپه شهدا بودند. عملیاتهای برجسته شامل کربلای ۵ و کربلای ۷ برای آزادسازی ارتفاعات و مناطق استراتژیک انجام شد. استان دارای ۹۸۴۵ شهید، ۱۷۰۰۰ جانباز و ۲۰۲۰ آزاده است و تقریباً یکسوم شهدای آن از اهل تسنن مناطق کردنشین بودهاند. فرماندهان و سرداران شاخص شهید شامل تیمسار آبشناسان، محمد بروجردی، محمود کاوه، مهدی زین الدین، علی قمی و احمد کاظمی در اين خاك به خون غلتیدند. در ۷ تیر ۱۳۶۶، بمباران شیمیایی شهرستان سردشت توسط عراق، منجر به شهادت ۱۱۳ تن از مردم شد. ردههای این صفحه : استان های ایران | شهدای استان آذربایجان غربی | شهدای خلبان استان آذربایجان غربی | شهدای روحانی استان آذربایجان غربی | شهدای مدافع حرم استان آذربایجان غربی | شهرستانهای استان آذربایجان غربی
|
||||||||||||||||||||||
