شهرستان نهبندان
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شهرستان نهبندان یکی از شهرستانهای
استان خراسان جنوبی واقع در شرق ایران است. مرکز این شهرستان،
شهر نهبندان است.
نهبندان با وسعت ۴۱٬۱۰۲ کیلومتر مربع، جنوبیترین شهرستان خراسان جنوبی بهشمار میآید. این شهرستان در طول جغرافیایی ۶۰ درجه و ۳۰ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۱ درجه و ۳۳ دقیقه شمالی و در ارتفاع ۱۱۹۶ متر از سطح دریاهای آزاد قرار دارد. نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی خود و مجاورت با کویر، در دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است. از نظر ناهمواری، بخش شمالی شهرستان مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلههای آن به حدود ۲۵۰۰ متر میرسد. از مهمترین این ارتفاعات میتوان به
کوه سرخ،
کوه بیدمشک و
کوه بوبک اشاره کرد.
[ویرایش]
در دورهای که سیستان و قهستان بهعنوان دو منطقه حاکمنشین مطرح بودند، «نه» و «بندان» دو مرکز مهم حکومتی بهشمار میآمدند و برای هر یک از سوی حاکم، نایبالحکومهای تعیین میشد. در این میان «نه» بزرگتر و مهمتر از «بندان» بود و با توجه به وجود شهرهایی دیگر با نام «نه» در نقاط مختلف ایران، برای تمایز این منطقه، نام «نه» را همراه با «بندان» به کار میبردند. بعدها با تمرکز اداری و توسعه «نه»، این شهر «نهبندان» نام گرفت و امروزه با عنوان نهبندان شناخته میشود. در منابع تاریخی، اشارات به پیشینه نهبندان در دوره پیش از اسلام محدود است. یکی از منابع مستقل و کمنظیر درباره ایران در حدود زمان تولد حضرت مسیح، سفرنامهای منسوب به
ایزودور خاراکسی است که بهصورت تلخیصشده در دست است و بهویژه به سبب اطلاعاتی که درباره نواحی شرقی ایران ارائه میدهد، اهمیت دارد. از گزارشهای او چنین برمیآید که «نیه» یا «نه» در حاشیه شرقی کویر لوت در سمت جنوب، شهری مهم بوده است. منبع دیگر که در دوره اسلامی تألیف شده،
کتاب نزههالقلوب اثر حمدالله مستوفی است. وی «نه» را از اقلیم سوم برمیشمارد و بنای آن را به اردشیر بابکان، بنیانگذار شاهنشاهی ساسانی (حکومت: ۲۲۶–۲۴۱ میلادی)، نسبت میدهد. به روایت مستوفی، اردشیر در بیابان شهری به نام «نه» بنا کرد. در آن زمان، شاپور یکم، فرزند اردشیر، حاکم خراسان بود. او از پدر درخواست واگذاری آن شهر را کرد، اما با مخالفت روبهرو شد. شاپور نیز شهری دیگر را آباد کرد و آن را «نهشاپور» نام نهاد که بعدها به نیشابور شهرت یافت. از اماکن دیدنی نهبندان میتوان به مزار سیدعلی، آسبادهای نهبندان، قلعه نهبندان و روستای دهسلم اشاره کرد.
