شهرستان خوسف
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شهرستان خوسف یکی از شهرستانهای
استان خراسان جنوبی است. مرکز این شهرستان
شهر خوسف است.
خوسف در فاصله ۳۶ کیلومتری غرب بیرجند و در حاشیه کویر واقع شده است. این شهر در موقعیت جغرافیایی ۳۸ درجه و ۵۳ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۴۶ دقیقه عرض شمالی و در ارتفاع ۱۲۹۰ متر از سطح دریا قرار دارد. خوسف دارای اقلیم بیابانی با ویژگیهای خاص این مناطق است، از جمله تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای نسبتاً سرد. بیشترین میزان نزولات جوی در سه ماه اسفند، فروردین و اردیبهشت رخ میدهد و کمبود بارش باعث شده است که هیچ رودخانه دائمی در اطراف شهر جریان نداشته باشد.
[ویرایش]
خوسف در منابع تاریخی از جمله کتاب نزههالقلوب توسط حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ هجری مورد اشاره قرار گرفته است. وی درباره خوسف مینویسد: «خوسف شهر کوچکی است و چند موضع تابع دارد و آب آن از رودخانه است و دهها آب خود را از قنات تأمین میکنند و در آن همه نوع انتفاع حاصل میشود.» همچنین، حافظ ابرو درباره تعداد دهات، مزارع و موقعیت جغرافیایی شهر خوسف میگوید: «بیست قریه و صد مزرعه از توابع خوسف است که در کنار بیابان قرار دارند و در آن سوی بیابان حدود کرمان است. بخشهای ناهموار آن بیابان لوت نامیده میشود و در تابستان عبور از آن دشوار است؛ در طول چهل فرسنگ این مسیر، آب وجود ندارد.» عوامل متعددی در شکلگیری و توسعه بافتهای تاریخی شهرها مؤثرند. این عوامل شامل شرایط طبیعی مانند خشکی یا رطوبت هوا، درجه حرارت، میزان و نوع بارشهای جوی و جهت و سرعت وزش بادها هستند. همچنین عوامل اجتماعی، از جمله مذهب، اعتقادات، آداب و رسوم، روابط اجتماعی، نوع شغل، میزان درآمد و ساختار طبقات اجتماعی نیز نقش مهمی در نحوه شکلگیری و گسترش بافتهای شهری دارند. بافت قدیمی خوسف نیز طی چند صد سال حیات خود تحت تأثیر این عوامل شکل گرفته و توسعه یافته است. این بافت با مساحتی حدود ۲۰ هکتار، شامل تعداد زیادی بناهای ارزشمند تاریخی و فرهنگی است که از جمله آنها میتوان به مساجد، آبانبارها، مدارس، قلعهها و دیگر سازههای تاریخی اشاره کرد. از مهمترین جاذبههای دیدنی این شهرستان میتوان به آرامگاه ابن حسام، روستای خور، مسجد جامع خوسف و خانه تاجور اشاره کرد.
