شهرستان دیر
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شهرستان دَیِّر یکی از شهرستانهای
استان بوشهر در جنوب ایران و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. مرکز این شهرستان
بندر دیر است. شهرستان دیر از شمال به
شهرستان دشتی و از طرف مشرق به شهرستانهای
گنگان و
جم و از ناحیه جنوب به و غرب به آبهای
خلیج فارس منتهی میگردد.
شهرستان دَیّر دارای دو بخش مرکزی و بردخون است. مرکز این شهرستان بندر دیر )به فتح اول و کسره یاء مشدد( است. براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت این شهرستان ) ۱۰۰۳۶ خانوار( ۴۸۴۸۸ نفر است. شهرستان دیر از شمال به شهرستان های دشتی و تنگستان و از طرف مشرق به شهرستان های گنگان و جم و از ناحیه جنوب و غرب به آب های نیلگون خلیج فارس منتهی می شود. طول نوار مرزی شهرستان دیر ۹۵ کیلومتر است که از خور بردستان حد فاصل شهرستان دیر و کنگان شروع می شود و تا خور زیارت حد فاصل شهرستان دیر و شهرستان دشتی ادامه دارد. این شهرستان که از دو بخش مرکزی دیر و بخش بردخون تشکیل شده است، دارای ۴ شهر شامل بندر دیر، بردستان، آبدان و بردخون و هم چنین ۴ دهستان است که آبدان و حومه در بخش مرکزی و بردخون و آبکش در بخش بردخون قرار دارند. مردم شهرستان دیر از نژادهای مختلفی از قبیل آریایی، عرب، سیاه پوست، سومری و لر ممزوج و به تدریج دارای نوعی نژاد خاص و اصطلاحاً به بوشهری مشهور شده اند. زبان مردم دیر، فارسی با گویش های محلی بردستانی، دشتی )دشتیاتی( و آبدانی از گویش های اصیل فارسی دری است. در این گویش اغلب جملات و اصطلاحات، جنبه استعاره دارد که این ویژگی در سایر گویش های محلی فارسی بی سابقه است. مهاجرت گروهی از اعراب به این منطقه و نیز ارتباطات تجاری و بازرگانی با شیخ نشین های جنوبی خلیج فارس باعث شده است که تعدادی از مردم به زبان عربی تکلم کنند. هم چنین لغات هندی، زنگباری، حبشی و حتی آفریقایی و انگلیسی نیز در لهجه های مردم شهرستان شنیده می شود. منطقه مند با مساحت ۴۶۴۰۰ هکتار، منطقه ای جلگه ای و کویری است که در بخش بردخون از توابع شهرستان دیر در ۱۳۰ کیلومتری جنوب بوشهر واقع شده است و یکی از زیستگاه های مهم آهو در استان بوشهر به شمار می رود. این منطقه درسال ۱۳۵۵ به عنوان منطقه حفاظت شده تحت پوشش اداره کل حفاظت محیط زیست بوشهر قرار گرفت. رودخانه «مند » که از کوه های استان فارس سرچشمه م یگیرد و در خور زیارت به خلیج فارس می ریزد، مرز شمالی منطقه مند را تشکیل می دهد. در مرز غربی منطقه و درحاشیه سواحل خلیج فارس، جزایر کوچک ام سلیه )خان(، جزیره تهمادو، نخیلو و گرم واقع شده اند. این جزایر و آب های اطرف آن ها که بخش قابل توجهی از منطقه حفاظت شده مند را شامل می شوند، زیستگاه مهمی جهت زمستان گذرانی پرندگان مهاجر آبزی و تخم گذاری پرندگان و لاک پشتان دریایی به شمار می رود.
