شهرستان تنگستان
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شهرستان تنگستان، یکی از شهرستانهای
استان بوشهر ایران است. مرکز این شهرستان
شهر اَهرَم است. مردم شهرستان تنگستان از قوم لر هستند. شهرستان تنگستان از شمال و مشرق به
شهرستان دشتستان ، از جنوب شرقی به
شهرستان دشتی ، از شمال غربی به
شهرستان بوشهر و از غرب و جنوب غربی به
خلیج فارس محدود است.
شهرستان تنگستان، یکی از ۹ شهرستان استان بوشهر است و دارای دو بخش مرکزی و دلوار است. مرکز این شهرستان شهر اَهرَم است. شهرستان تنگستان ۱۹۲۶ کیلومتر مربع وسعت و جمعيتي برابر ۶۳۶۵۴ نفر دارد. از شمال و مشرق به شهرستان دشتستان، از جنوب شرقی به شهرستان دشتی، از شمال غربی به شهرستان بوشهر و از غرب و جنوب غربی به خلیج فارس محدود است. شهر اهرم مركز اين شهرستان در فاصله ۵۴ يكلومتري جنوب شرقي بندر بوشهر واقع است. سبب نام گذاری این شهرستان به تنگستان این است که در قسمت های شمالی آن تَنْگ هایی صعب العبور وجود دارد و هم چنین اراضی آن در فضای کم و تنگِ میان کوه و دریا واقع شده است. نام تنگستان و تنگستانی ها و دلاوری هایشان، از دوره زندیه به بعد در منابع تاریخی دیده می شود و از همین دوره آنان در حیات سیاسی کشور تأثیری بسزا داشتند. تنگستانی ها به نیروهای کریم خان زند که قصد داشتند میرمُهَنّا )حاکم بندرریگ که بازرگانان را در دریا و خشکی غارت می کرد( را سرکوب کنند، کمک کردند. در ۱۲۰۶ قریه ی تنگستان محل درگیری لطفعلی خان زند با شیخ نصر، حاکم بوشهر، و رضاقلی خان شاهسَوَند بود که به پیروزی لطفعلی خان منجر شد. در دوره ی محمدشاه قاجار ) ۱۲۵۰ ۱۲۶۴( تنگستان بلوکی نخلستان های بسیار داشت و فاصله آبادی های آن از یکدیگر نیم یا یک فرسخ بوده است. چنان که ذکر شده، شماره نخل های آن را بیست هزار رأس برآورد کرده اند. در حمله ی نیروهای انگلیسی به جنوب ایران بر سر مسئله هرات، اهالی دشتستان و تنگستان به رهبری باقرخان تنگستانی انگلیسی ها را از بوشهر بیرون راندند. نیروهای انگلیسی در سال ۱۸۵۷ دوباره به بوشهر حمله کردند و تنگستانی ها به مقابله با آنان پرداختند، اما نیروهای انگلیسی با وجود دادن تلفات بسیار، شهر را تصرف کردند. در اواخر سده سیزدهم، تنگستان ناحیه ای با ۳۱ پارچه آبادی بود که قریه ای به همین نام، قصبه ی آن بوده است. دشتستانی ها از همان زمان اهالی تنگستان را تنگسیر می نامیده اند. از آثار تاریخی و زیارتی شهرستان تنگستان می توان به روستاي خائيز، امامزاده زين الشهدا شهر اهرم، چشمه آبگرم اهرم،چشمه آب درماني )قوچرك(، سد انحرافي رودخانه باهوش اهرم، قلعه دختر واقع در کوه روستای آباد، قنات تاریخی روستای آباد، تل کوشک روستای آباد، امامزاده شاهزاده زکریا در روستای آباد، امامزاده شاه نعم تالله در روستای آباد، کوشک تاریخی روستای آباد، قلعه دختر روستای آباد، چشمه آبگرم اهرم، قنات تاریخی روستای آباد، خانه رئیسعلی دلواری، امامزاده زید ابن علی گلنگون و ... اشاره کرد. مهم ترین آثار تاریخی تنگستان عبارت اند از: ویرانه ی قلعه ای که بنای آن را به پیش از اسام یا اوایل دوره ی اسلامی نسبت می دهند، مقبره امامزاده آقامیراحمد )از فرزندان امام موسی کاظم علیه السلام و برادر شاهچراغ، متوفی ۱۸۳( در روستای آب بویی، مقبره امامزاده جعفر واقع در ۵/ ۱ کیلومتری شمال شرقی شهر اهرم، قلعه زایر خضرخانِ اَهْرَمی در شهر اهرم، قلعه ی تنگستان در آبادی پهلوان کِشی؛ ویرانة قلعه محمدعلی خان برادر باقرخان تنگستانی در آبادی گُلَکی و نیز قلعه ای در آبادی کَلات کهنه که به خاندان خوانین تنگستان منسوب است. شغل مردم تنگستان کشاورزی، باغداری، تجارت، حصیربافی، عبا بافی، صیادی، دامداری، صیدماهی، لنج سازی و قالی باقی است. آب مصرفی اهالی از رود، چشمه، چاه و آب انبار تأمین می شود. محصول عمده آن گندم، جو، خرما، مرکّبات )از جمله انار(، تنباکو و تره بار و محصولات دریایی مثل صید انواع ماهیان، خرچنگ و غیره است.
