استان کرمانشاه
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
استان كرمانشاه با مساحتي حدود ۲۵ / ۲۴۴۳۴ يكلومتر مربع در غرب ايران بين مدار ۳۳ درجه و ۴۲ دقيقه تا ۳۵ درجه و ۱۷ دقيقه عرض شمالي و ۴۵ درجه و ۲۴ دقيقه تا ۴۸ درجه و ۶ دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است. اين استان حدود ۴۵ / ۱ درصد از مساحت كل كشور را در بر گرفته است و متوسط ارتفاع آن از سطح دريا حدود ۱۲۰۰ متر است. از لحاظ تقسيمات سياسي استان كرمانشاه از شمال به استان كردستان، از شرق به استان هاي همدان و لرستان، از جنوب به استان ايلام و از غرب به كشور عراق محدود است. مركز استان كرمانشاه شهر كرمانشاه است و از ديگر شهرستان هاي اين استان مي توان به اسلام آباد غرب، پاوه، جوانرود، سرپل ذهاب، سنقر، صحنه، قصرشيرين، كنگاور، گيلانغرب، هرسين و ... اشاره كرد. اين منطقه از كشورمان از لحاظ استراتژ كيي و موقعيت جغرافيايي چه در زمان حال و چه در زمان هاي گذشته داراي اهميت بسزايي بوده كه موجب ايجاد تمدن هاي عظيم، كهن و با شكوه با شاهراه هاي ارتباطي قوي و بسيار پراهميت در اين نواحي شده است. سه راه مهم و پر آوازه جاده شاهي، جاده ابريشم و جاده بزرگ خراسان از آن م يگذشته و پس از اسام نيز جاده معروف بغداد به خراسان كه به بزرگراه خراسان مشهور است از اين سو عبور ميكرده است. اين ناحيه در سده ۱۹ ميلادي توسط هرتسفلد به دروازه آسيا شهرت مييابد. هم چنين راه بزرگ و تاريخي كه جلگه بين النهرين را به فلات ايران وصل ميكرد از زاگرس و كوهستان دالاهو عبور ميكرده است. بيشتر مهاجرت هاي اقوام از شرق به غرب از معابر اين كوه انجام مي گرفته است.
[ویرایش]
بي شك مي توان كرمانشاه را كيي از اولين مناطق زيستگاه و موزه سير تاريخ تمدن بشري ناميد؛ چرا كه در اين منطقه اسكان بشر از زمان پيدايش آن تاكنون ادامه دارد. شواهد و آثار بسيار مويد اين مطلب است كه اولين و قديمي ترين آنها غار شكارچيان بوده و مربوط به دوره پارينه سنگي است. اين ناحيه هم چنين كيي از اولين مناطقي بوده است كه در آن انسان ها از غارنشيني به سوي كيجانشيني روي آورده اند و اولين روستاها در آن شكل گرفته اند. اين مهم در حدود ۱۱ هزار سال پيش روي داده است؛ به طوري كه از مه مترين اين روستاها مي توان به تپه گنج دره، تپه گا يكه، تپه سراب و تپه شيخي آباد دينور اشاره كرد. در همان دوران بوده كه ساخت اولين سفالينه هاي ايران زمين در منطقه گنج دره آغاز شد. اين روند پيشرفت و سير تمدن هم چنان در اين منطقهادامه داشته است. وجود آثار تاريخي بسياري هم چون نقش برجسته و كتيبه ي آنو باني ني )اولين نقش برجسته ي خاورميانه( بيانگر اهميت اين ناحيه در آن دوران است. اين اهميت موجبات لشكركشي ها و تهاجمات فراواني بين حكومت هاي مختلف را به وجود آورده است. در دوره هاي مادي، هخامنشي، سلوكي و اشكاني نيز كرمانشاه كيي از مراكز مهم به شمار مي رفته و برخي نواحي آن ه مچون بيستون، دينور، گودين و ... از اهميت فراواني برخوردار بوده است. در دوره ساساني، كرمانشاه عصر طلايي خود را طي كرد و از رونق بيشتري برخوردار شد. به واسطه نزد كيي اين ناحيه با تيسفون پايتخت ساسانيان، شاهان اين سلسله از طاق بستان و ساير مناطق به عنوان تفرجگاه ييلاقي خود استفاده ميكردند. در دوره هاي مختلف اسامي نيز كرمانشاه مورد توجه خاصي بود و روند رشد و شكوفايي خود را همچنان حفظ كرد. آثار فراواني از اين دوران به جا مانده است. مسجد عبدالله ابن عمر )اولين مسجد بنا شده در ايران( خود شاهدي بر اين مدعاست. از دوران مختلف اسلامي نيز در اين ناحيه آثار ديگري را مي توان يافت. اكنون هم كرمانشاه كيي از استان هاي پراهميت ايران به شمار مي آيد.
[ویرایش]
آب و هواي معتدل كوهستاني، تابستان هاي ملايم، زمستان هاي سرد با قلل برفگير، يا زمستان هاي ملايم و تابستان هاي گرم، به طور كلي دو منطق هي گرمسير و سردسير را در كرمانشاه به وجود آورده است. استان كرمانشاه منطقه اي است كوهستاني كه ارتفاعات آن به وسيله رشته كوه هاي زاگرس امتداد پيدا ميكند. ارتفاع نواحي كوهستاني بين ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ متر از سطح دريا متغير بوده و قله هاي بيش از ۳۰۰۰ متر نيز در آن ديده مي شود. جهت اين كوه ها اغلب شما لغربي جنوب شرقي است كه به دوران سوم زمين شناسي تعلق دارد. اين كوه ها همواره مورد توجه خاصي بوده اند؛ زيرا كيي از راه هاي بزرگ تاريخي كه فلات ايران را به جله بين النهرين متصل ميكرده، در اين رشته كوه ها واقع شده است. مه مترين كوه هاي اين استان دالاهو، پراو، بيستون، سفيدكوه، كوه هاي قلاجه، شاهو، گزن، آتشگاه، دالاخاني، امروله، بازي دراز، قلعه قاضي، آق داغ و ... است كه از لحاظ ويژگي هاي طبيعي و آثار تاريخي منحصر به فرد هستند. گشتي در اين استان با طبيعتي متنوع، جنگل هاي انبوه، چشمه هاي جوشان، رودهاي فراوان كوه هاي مرتفع و با شكوه، دشت هاي وسيع و سرسبز با گل هاي معطر، غارهاي شگفت، تلاش گونه هاي وحش براي زيستن، سراب هاي پر آب و دره هاي عميق، آدمي را تا ژرفاي بي پايان انديشه مي برد و اوج لذت را به جان مي آورد، خستگي را از تن بيرون ميكند. كرمانشاه به دليل كوهستاني بودن و وجود قله هاي پر برف كه خود سرچشمه خوبي براي رودخانه هاي فصلي و دائمي است، علاوه بر آن قرار گرفتن در مسير بادهاي غربي كه منشاء مديترانه اي دارند، داراي ريزش باران فراوان است. اين استان رودخانه و سراب هاي متعددي دارد كه مي توان رودهاي گاماسياب، قره سو، مرگ، رازآلود، دينور، راوند، گاوه رود سيروان، الوند، زمكان و ... را نام برد. هم چنين مي توان به سراب هاي پرآبي چون طاق بستان، نيلوفر، خضرالياس، قنبر، خضر زنده، بيستون، ياوري، سنقر، صحنه، هرسين، روانسر، فش، ماراب، مورت، برناج، ريجاب و ... اشاره داشت كه هر كدام بخشي از اين استان را سيرآب كرده و طبيعتي با صفا و بكر و خيا لانگيز را به وجود آورده اند. دش تهايي چون ماهيدشت، دش تهاي اسا مآباد و كرند، دشت بين صحنه و كرمانشاه، دشت بين ارتفاعات پاتاق و خسروي، سنجابي، ذهاب، كنگاور، بيستون، دينور، دربند، هرسين، گيلانغرب و ... مناطق وسيعي از استان را دربرگرفته است.
[ویرایش]
از آن جا كه نقطه آغاز حمله متجاوزين عراق به كشور عزيزمان از مرزهاي كرمانشاه بوده است، اين امر ماجراي مقاومت مردم اين استان را پررن گتر و برجسته تر نشان مي دهد. آنها از اولين روز تجاوز، درگير نبرد بوده اند. حدود ۲۷ عمليات توسط رزمندگان اسلام در مناطق مرزي استان عليه دشمن متجاوز صورت پذيرفت و همين امر باعث شد تا مردم غيور استان كرمانشاه با تقديم بيش از ۹۵۰۰ شهيد، ۱۷۰۰۰ جانباز و ۱۷۰۰ آزاده پايبندي خود را به نظام مقدم اسلامي اثبات كنند. حملات هوايي، موشكي و در بعضي نقاط حملات توپخانه اي به مناطق مسكوني )قصرشيرين، خسروي و گيلانغرب(، مقاومت و ايستادگي زنان و كودكان بي دفاع در مقابل اين تجاوزات ، حملات شيميايي به روستاهايي كه مردم در آن به زندگي عادي مشغول بودند )روستاهاي بان زرده از توابع شهرستان دالاهو، نسار ديره از توابع شهرستان گيلانغرب و نودشه از توابع شهرستان پاوه( و شيميايي شدن زنان و كودكان از وقايعي ست كه مردم اين استان در طول جنگ متحمل شده اند. عوارض حملات شيميايي به نقاط ياده شده، هنوز هم باقي مانده و به نسل هاي بعدي نيز منتقل شده است. كارشناسان، حملات هوايي و موشكي به استان را بالغ بر ۱۱۲۶ بار ثبت كرده اند. هم چنين پيروزي در عمليات مرصاد نقطه ي روشني بر پيروزي هاي مردم استان است. با اين عمليات، باقي مانده نيروهاي فريب خورده سازمان مجاهدين خلق )منافقين( در هم شكسته شد و اين نقطه پاياني جنگ تحميلي بود. كرمانشاه روزهاي شاد و پرافتخار ديگري را نيز در تاريخ دفاع مقدس خود ثبت كرد و آن ميزباني آزادگان جنگ تحميلي بود. ورود آزادگان از مرز خسروي و استقبال بي نظير مردم كرمانشاه روزهايي آفريد كه هرگز از خاطر تاريخ محو نخواهد شد. به هر حال كرمانشاه با پيشينه اي كهن، روزگاري پرفراز و نشيب، فرهنگي غني، مردمي سلحشور و در عين حال مهربان و مهما ننواز، همواره در تاريخ پرشكوه ايران تأثيري بسزا داشته است. مقام معظم رهبري در مهر ۱۳۹۰ ، ضمن ديدار با منتخبين و برگزيدگان استان كرمانشاه طي بياناتي در تعريفي جامع از كرمانشاه چنين فرمودند: « كيي از آقايان فرمودند كه استان سينه ي ستبر ايران است كه چه تعبير زيبا و پرمغزي است مي خواهم عرض بكنم كه علاوه بر اين، چهره ي زيباي ايران هم هست؛ علم و هنر و ادب و تلاش انقلابي و ورزش و روحيه هاي پهلواني و همه چيز بحمدالله با هم در اين استان جمع شده است. »
