استان کرمان
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
استان كرمان، پهناورترين استان كشور با مساحت ۱۸۳۰۰۸ يكلومترمربع در جنوب شرقي فلات مركزي كشور بين ۲۵ درجه و ۵۵ دقيقه تا ۳۲ درجه عرض شمالي و ۵۳ درجه و ۲۹ دقيقه تا ۵۹ درجه و ۲۹ دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است. اين استان در حد شمالي با استان هاي خراسان جنوبي و يزد، در حد جنوبي با استان هرمزگان، در حد شرقي با استان سيستان و بلوچستان و در حد غربي با استان فارس هم جوار است. پهناي حداكثر استان در بخش شمالي ۴۸۰ يكلومتر و حداقل در بخش جنوب تا ۸۰ يكلومتر تغ يير ميك ند. عرض متوسط آن ۲۵۰ يكلومتر و فاصله بين حد جنوبي و شمالي با طول استان برابر ۶۶۰ يكلومتر تخمين زده مي شود. ارتفاعات استان كرمان دنباله رشته كوه هاي مركزي ايران است كه از چين خوردگي هاي آذربايجان شروع مي شود و تا بلوچستان امتداد مييابد.
[ویرایش]
تنوع آب و هوايي استان كرمان به دليل شرايط خاص اقليمي درخور توجه است. در نواحي شمال، شمال غربي و مركزي آب و هوا خشك، در شرق بياباني و در جنوب شرقي گرم و مرطوب است. بارندگي هاي ۳۰ - ۶۰ ميلي متري دشت نرماشير و شهداد و ۲۵۰ - ۴۰۰ ميلي متري كوه هاي دهبكري و جبالبارز، گوياي مناطق اكولوژ كي متفاوت در اين استان است. رژيم بارندگي اغلب به صورت باران است و در محدوده ارديبهشت ماه تا آبان ماه قرار دارد و از بادهاي غربي و شمال غربي منطقه تغذيه مي شود كه اغلب موسمي و خشك است. این بادها به دليل دربر داشتن انبوه خاك و شن، رطوبت نسبي هوا را تقليل مي دهد. استان كرمان از تنوع آب و هوايي برخوردار است. آب و هوای آن شامل گرم و شديداً خشك، نيمه خشك ومعتدل كوهپايه اي است. حداكثر درجه حرارت در تابستان، در بخش شهداد از ۵۰ درجه سانتي گراد تجاوز ميكند. ميزان تبخير در استان بين ۱۵۰۰ تا ۴۵۰۰ ميلي متر در سال نوسان دارد كه حداكثر آن مربوط به حاشيه كوير لوت )دشت شهداد و دشت نرماشير( است. از نظر بارندگي، توده هاي هوايي باران زا از سمت غرب و شمال غرب به آن مي رسد و به علت پيمايش مسيري طولاني بر روي خشكي ها و هم چنين عبور از سلسله جبال زاگرس و البرز دچار كاهش رطوبت شده و آورد آبي آن اندك است. ارتفاعات مركزي استان از خشكي اقليم ميكاهد، زيرا موجب كاهش دما و افزايش رطوبت و بارش مي شود. استان كرمان به ويژه بخش شرقي آن مركز توليد هواي گرم و خشك است. به طور كلي مي توان اين استان را از نظر تهاجم توده هاي هوا به دو فصل زمستان و تابستان تقسيم كرد. استان كرمان تحت تأثير بادهاي مختلف برون منطقه اي و محلي است. وزش اين بادها، آب و هواي این استان را دس تخوش تحولات و تغ ييرات زيادي ميكند. اين بادها موسمي و خش كاند و در ماه هاي اسفند و فروردين و ارديبهشت مي وزند. جهت وزش آن ها از جنوب غربي به شمال شرقي است. اين بادها انبوهي از خاك و شن با خود به طرف شهر كرمان مي آورند و سبب تقليل رطوبت نسبي هوا مي شوند. هم چنين بادهاي غربي و شمال غربي باعث ريزش باران در زمستان و بهار مي شوند.
[ویرایش]
استان كرمان از قديمي ترين مركز تمدني ايران به شمار مي رود. این استان از محوطه هاي باستاني با عمر بيش از پنج هزار سال برخوردار است. ذكر نام كرمان در كتيبه هاي هخامنشي، وجود قلعه هاي دوره ساساني و آثار كشف شده قبل از تاريخ و دوره تاريخي شهرستان جيرفت نشان از قدمت اين استان دارد. هنگام فتح كرمان به دست اردشير در ۲۲۰ سال پيش از ميلاد، مركز ولايت كرمان «گواشير » نام داشته است. در روايات اساطيري آمده است كه يكخسرو، كرمان و مكران را به رستم بخشيد. هم چنين نشانه هايي از فرمانروايي بهمن بر اين خطه مي دهند و اين كه در زمان هخامنشيان، كوروش آن را تبعيدگاه «نبونيد » قرار داد. روايت است كه كرمان آخرين پناهگاه يزدگرد پادشاه ساساني بوده است. در نوشته هاي يوناني، كرمان «گرمان » خوانده مي شده و مردم آن از تيره پارسيان دانسته شده اند. این استان نام هاي ديگري چون بوتيا، كارمانيا، گواشير و کارمان )كار وكوشش( داشته است كه كارمان در گذر زمان به كرمان تبديل شده است. ارگ بم، ارگ راين، قلعه دختر و قلعه اردشير، گنبد جبليه و پير بابا مسافر در شهداد از آثار باستانی این استان محسوب می شوند. در شهرستان جيرفت و ميمند نمون ههایي از آثار و اسناد فرهنگي و تمدني با قدمت پيش از اسلام و بعد از اسلام به دست آمده است. از آثار تاریخی دیگر استان می توان گنبد سبز، مقبره خواجه اتابك، مسجد امام )ملك(، مجموعه بازار، مجموعه گنجعلي خان، مجموعه ابراهيم خان، مسجد جامع، مسجد پامنار مشتاقيه در شهر كرمان، آستانه شاه نعمت الله ولي و باغ شاهزاده در ماهان را نام برد . در کرمان چهره های شاخص و مشاهیر بزرگی در طول تاریخ مطرح بوده اند. ابو عبدالله محمد بن عيسي ماهاني ) ۲۱۰ ه . ق(، شاه شجاع كرماني ) ۲۹۱ ه . ق (، افضل الدين ابوحامد كرماني ) ۵۳۰ - ۶۱۵ ه . ق(، شيخ اوحد الدين كرماني ) ۵۶۰ - ۶۳۵ ه .ق(، لاله خاتون )صقوالدين( در نيمه دوم قرن هفتم، خواجوي كرماني ) ۶۸۹ - ۷۵۳ ه . ق (، عماد فقيه كرماني ) ۶۹۰ - ۷۷۳ ه . ق(، ابواسحاق كوهبناني، شاه نعم تالله ولي كرماني ) ۷۳۱ ۸۳۴ ه . ق( و... هم چنین شهيد محمدجواد باهنر ) ۱۳۱۲ - ۱۳۵۹ ه . ش( شهيد حج هالاسلام علي ايرانمنش )متولد ۱۳۱۱ ه . ش( و طاهره صفارزاده )متولد ۱۳۱۵ ه .ش( از جمله این افراد در دوره معاصرند. براساس آخرين تقسيمات كشوري در سال ۱۳۸۸ ، استان كرمان داراي ۲۰ شهرستان، ۶۱ شهر، ۱۴۴ دهستان و ۴۸ بخش است. جمعيت استان براساس آمار سال ۱۳۸۷ ، تعداد ۲۸۲۰۲۷۶ نفر است كه ۵ درصد جمعيت آن را عشایر تش يكل مي دهند. و در شهرستان هاي بافت، بردسير، بم، جيرفت، سيرجان، شهربابك، كهنوج، عنبرآباد، منوجان، رودبار جنوب، قلع گنج و قسمتي از استان هرمزگان سكونت دارند. صنايع دستي كرمان در قالي بافي، شال بافي، عبا بافي و... شهرت دارد. قدمت هنر نقاشي و مجسمه سازي و فلزكاري در این شهر به پنج هزار سال قبل از ميلاد مي رسد. كرمان داراي سوغاتي هاي متنوع است. در بخش خوراكي؛ پسته، قاووت، كماچ سهن، سمنو، كلمپه و در بخش غيرخوراكي؛ پته، قالي، گليم و كارهاي قلم زني زيبا، ظروف مسي و امثال آن است. در بخش دارويي نیز زيره، حنا، سدر و كتيرا از محصولات این استان است. استان كرمان در زمره مناطق خشك و كم باران كشور محسوب مي شود. قسمت اعظم اراضي آن كويري، لمي زرع و فاقد امكانات كشاورزي است. كوير لوت كه از بزر گترين كويرهاي جهان است بخش بزرگي از اراضي استان را دربر م يگيرد. تنوع اقليمي آن باعث شده است كه انواع محصولات سردسيري و گرمسيري در آن وجود داشته باشد. استان كرمان از لحاظ معادن بسيار غني است و از اين رو كرمان را بهشت معدن ناميده اند. معادن مس سرچشمه، سنگ آهن )گل گهر(، ذغال سنگ و انواع سنگ هاي ساختماني از مصاديق ذخاير عظيم معدني استان اند.
[ویرایش]
كرمان تاريخ مقاومت و دفاع كم نظيری در مقابل تهاجمات دشمن دارد. مردم استان كرمان در جريان هشت سال دفاع مقدس و حراست از يكان نظام اسلامي چون ديگر نقاط ايران عزيز سهمي انكار ناپذير دارند. نخستين گردان منسجم وآموزش ديده در اولين روزهاي تير ماه سال ۱۳۶۰ از این استان عازم جبهه هاي نبرد شدند که هسته اوليه لشكر ۴۱ ثارالله را تشکیل دادند و به مرور آن را به كيي از با اقتدارترين سازمان هاي رزم سپاه تبديل كردند. در اين ميان سنگرسازان جهادسازندگی، مردان ارتش و رزمندگان نيروي انتظامي )كميته انقلاب اسلامي و شهرباني( و تيزپروازان هوانيروز استان نيز هر كي جداگانه در جبهه های نبرد جنگيدند. با حضور بيش از ۱۵۰۰۰۰ نفر رزمنده استان در جبهه، بيش از ۶۳۰۰ شهيد و هزاران جانباز و آزاده ) ۱۲۵۶ آزاده و ۱۸۱۴۰ نفر جانباز(، برای حفظ تماميت ارضي كشور تقدیم میهن اسلامی شد. بدون شك لشكر ۴۱ ثارالله، افتخار استان كرمان در دوران هشت سال دفاع مقدس است. لشكري كه از ساختمان محقر دوكوهه آغاز كرد و در گذر زمان چنان آبديده شد كه در عمليات هاي مهم و پيچيده والفجر ۸ و كربلاي ۵ نقشی تع يين كننده و محوري ایفا کرد. سردار حاج قاسم سليماني فرمانده وقت لشكر بود. در تمام عمليات ها لشكر ۴۱ به عنوان خط شكن عمل ميكرد، به گونه ای که رزمندگان استان کرمان در ۲۵ عمليات بزرگ و كوچك حضور یافتند. بي گمان سرداران لشكر ۴۱ ثارالله به ويژه سرداران شهيد نقش موثر و تع يين كننده اي در پيروزي های دوران دفاع مقدس داشتند. از جمله آن ها مي توان به سردار شهيد حاج يونس زنگي آبادي، عبدالمهدي مغفوري، حاج مهدي زندي نيا، ذبيح الله دريجاني، حاج احمد اميني، مهدي تهامي، علي ژاله، حسين تاج كي، محمد مشايخي، علي بينا، مهدي طياري، امير شهيد حبيب الله نمازيان، منصور زنده روح و آزاده شهيد محمد شهسواري اشاره کرد. استان کرمان ۱۳ خانواده ۳ شهید و ۱۲ خانواده ۲ شهید به میهن اسلامی تقدیم کرده است. هم چنین ۲۳ نفر در مبارزات قبل از انقلاب به شهادت رسیده اند و ۱۱ تن از شهدای این استان از اتباع خارجی اند که ۵ نفر افغانی و ۶ نفر عراقی می باشند.
