|
| ||||||||||||||||||||||
استان البرز سی و یکمین استان ایران است. این استان در البرز مرکزی جای گرفتهاست و دلیل نامگذاری استان البرز به همین علت بودهاست. استان البرز از شمال با استان مازندران، از جنوب با شهرستان شهریار و استان مرکزی، از غرب با استان قزوین، از شرق با شهرهای تهران و شمیرانات همجوار است. این استان دارای شهرستان های کرج، فردیس، ساوجبلاغ، نظرآباد، طالقان و اشتهارد، ۱۶ شهر، ۱۲ بخش، ۲۹ دهستان و ۳۵۶ آبادی است. همچنین پل ارتباطی بیش از هفده استان کشور می باشد. استان البرز در سال ۱۳۸۹ طبق مصوبه مجلس شکل گرفت. جمعیت استان البرز براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۳ قریب به سه هزار نفر است. این استان به دلیل برخورداری از زیرساخت های نسبتا قوی در زمینه های رفاهی عمرانی و قرارگرفتن واحدهای تولیدی و صنعتی کوچک و بزرگ در نزدیکی پایتخت، علاوه بر جذب سرریز جمعیت پایتخت، پذیرای جمعیت قابل توجهی از تمام نقاط کشور میباشد. ۱ - موقعیت جغرافیایی[ویرایش]این استان با وسعت ۵٬۱۴۲ کیلومتر مربع در ۳۵ کیلومتری غرب شهر تهران و در دامنه جنوبی رشتهکوههای البرز قرار دارد. از شمال با استان مازندران، از جنوب با شهرستان شهریار و استان مرکزی، از غرب با استان قزوین و از شرق با شهرهای تهران و شمیرانات هممرز است. موقعیت جغرافیایی این استان موجب شده است که به عنوان یکی از محورهای ارتباطی مهم کشور شناخته شود و نقش پل ارتباطی میان بیش از ۱۷ استان را ایفا کند. از نظر تقسیمات کشوری، این استان شامل شهرستانهای کرج، فردیس، ساوجبلاغ، نظرآباد، طالقان و اشتهارد است و دارای ۱۶ شهر، ۱۲ بخش، ۲۹ دهستان و ۳۵۶ آبادی میباشد. نزدیکی به پایتخت و قرارگیری در مسیرهای اصلی مواصلاتی، جایگاه ویژهای به این استان در شبکه حملونقل و ارتباطات کشور بخشیده است. ۲ - پیشینه تاریخی و فرهنگی[ویرایش]مرکز این استان شهر کرج است. واژه «کرج» در لغت برگرفته از اصطلاح «کَراج» به معنای آتش روشن کردن برای خبررسانی دانسته شده است. از نقاطی مانند مرادتپه و قلعه شهرستانک در این منطقه آثاری بر جای مانده که نشان میدهد در گذشته با افروختن آتش در این ارتفاعات، مردم از وقوع رویدادهای مهم آگاه میشدند. در گذشته، کرج به عنوان روستایی خوشآبوهوا و ییلاقی با برخورداری از جاذبههای طبیعی بکر و چشماندازهای زیبا شهرت داشت. با این حال، بررسیهای تاریخی و کاوشهای باستانشناسی نشان میدهد که کرج و نواحی پیرامون آن دارای پیشینهای کهن و ارزشمند است. آثار و ابنیه بهدستآمده بیانگر آن است که در عهد باستان، بهویژه در دورههای هخامنشی، اشکانی و ساسانی، تمدنی پیشرفته در این منطقه وجود داشته است. از جمله این آثار میتوان به پرستشگاه ناهید، قلعهدختر، تخت رستم، تخت کیکاوس، تخت سلیمان و قلعه کیقباد اشاره کرد. در میان شخصیتها و چهرههای تاریخی و معاصر مرتبط با این منطقه میتوان از آیتالله سید محمود طالقانی، جلال آلاحمد، شهید سرلشکر ولیالله فلاحی، شهید محمدابراهیم کلهر، شهید محمدحسین فهمیده و عالمانی همچون محمدی اشتهاردی و فاضلی اشتهاردی نام برد. در تأیید پیشینه تمدنی منطقه کرج، میتوان به کشف خشت تاریخی بهعنوان نمادی از تمدن و فرهنگ کهن شرق اشاره کرد که توسط رئیسجمهور دوره هفتم و هشتم جمهوری اسلامی ایران، به مناسبت سال گفتوگوی تمدنها، به کوفی عنان، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، اهدا شد. این خشت متعلق به بقایای سکونتگاههای باستانی تپه ازبکی واقع در غرب کرج است. آثار تاریخی موجود در کرج نشان میدهد که پس از ظهور و گسترش اسلام در ایران نیز این منطقه، به دلیل موقعیت اقلیمی مناسب و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی شمال و جنوب کشور، همواره مورد توجه حاکمان و پادشاهان قرار داشته است. وجود امامزادههای متعدد و کاروانسراهایی مانند کاروانسرای شاهعباسی و کاروانسرای سنگی در مسیر کرج ـ تهران، گواهی بر اهمیت تاریخی و ارتباطی این منطقه در دورههای مختلف اسلامی است. ۳ - جمعیت و زبان استان[ویرایش]جمعیت استان البرز بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۳ حدود سه هزار نفر اعلام شده است. این استان به دلیل برخورداری از زیرساختهای نسبتاً مناسب در حوزههای رفاهی و عمرانی و نیز استقرار واحدهای تولیدی و صنعتی کوچک و بزرگ در مجاورت پایتخت، علاوه بر جذب سرریز جمعیت تهران، پذیرای جمعیت قابل توجهی از سایر نقاط کشور نیز بوده است. از نظر زبانی، به دلیل همجواری با مناطق شمالی کشور، بخشی از گویشهای محلی استان شباهتهایی با گویش گیلکی دارد. از محلههای قدیمی استان که ساکنان اصیل و بومی در آنها حضور دارند میتوان به مصباح، حاجیآباد، جوادآباد، آسیاببرجی، حصارک، میانجاده، حصار و سرحدآباد اشاره کرد. همچنین گویش اشتهاردی که پیشینهای کهن دارد، از جمله گویشهای شاخص منطقه به شمار میرود و در میان بخشی از مردم استان در گفتار محاورهای کاربرد دارد. ۴ - موقعیت های علمی و تحقیقاتی[ویرایش]وجود دانشمند و ریاضیدان برجسته سدههای چهارم و پنجم هجری، حاسب کرجی، در کنار استقرار مراکز علمی و پژوهشی مهم کشور، جایگاه استان البرز را در عرصه علمی تثبیت کرده است. از جمله این مراکز میتوان به مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی با بیش از ۹۰ سال سابقه، مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، مرکز پزشکی هستهای کرج، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی با پیشینهای بیش از ۹۰ سال، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با بیش از ۸۰ سال سابقه و مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند اشاره کرد که در مجموع، این استان را به یکی از قطبهای علمی کشور تبدیل کردهاند. همچنین استان البرز از نظر ظرفیتهای گردشگری دارای جایگاه قابل توجهی است؛ قرار گرفتن جاده چالوس به عنوان یکی از مسیرهای کوهستانی شناختهشده کشور، استقرار در دامنه رشتهکوه البرز و کوههای کهار، ناز و هفتمنار، وجود سد کرج با طول تاج ۱۸۰ متر، سد طالقان، قرارگیری پیست اسکی بینالمللی دیزین در محدوده جاده چالوس، وجود کاخ ناصرالدینشاه در دهستان شهرستانک و غار یخمراد در روستای آزادبر، از جمله مهمترین جاذبههای طبیعی و تاریخی این استان به شمار میروند که در فصول مختلف سال مورد توجه بازدیدکنندگان داخلی و خارجی قرار دارند. ۵ - نقش استان در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس[ویرایش]حضور سید روحالله خمینی در سالهای ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۱ در منطقه حصار کرج، از رویدادهای مهم تاریخ معاصر این منطقه به شمار میرود. در جریان تحولات سال ۱۳۵۷ نیز مردم محمدشهر با مقابله با لشکر زرهی قزوین و جلوگیری از حرکت آن به سوی تهران، در روند اعتراضات مردمی نقش ایفا کردند. در دوران جنگ عراق با ایران، که در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی ایران با عنوان «دفاع مقدس» شناخته میشود، نیروهای اعزامی از این استان در یگانهای مختلف حضور داشتند و در تقویت دو لشکر: لشکر ۱۰ سیدالشهدا و لشکر ۲۷ محمد رسولالله مشارکت کردند. پس از آزادسازی خرمشهر در سال ۱۳۶۱، اذان در این شهر توسط شهید علی گروسی طنینانداز شد و نخستین نماز جماعت در مسجد جامع آن به امامت حجتالاسلام جنتیرضوی، از اهالی کرج، اقامه گردید. بر پایه آمارهای ارائهشده، این استان بیش از ۴۲۵۰ شهید و حدود ده هزار جانباز در دوران جنگ ایران و عراق تقدیم کرده است و اعزام نیروهای داوطلب مردمی به جبهههای جنوب و غرب کشور در سال ۱۳۵۹ از جمله اقدامات شاخص آن به شمار میرود. همچنین استان البرز به عنوان یکی از مراکز اعزام نیروهای موسوم به مدافعان حرم به سوریه شناخته شده و بیش از ۵۵ شهید در این مأموریتها گزارش شده است. بر اساس برخی بررسیها و با توجه به جمعیت کلانشهر کرج، این شهر از نظر شمار شهیدان جنگ ایران و عراق، پس از استان اردبیل، در جایگاه دوم قرار داشته است. ردههای این صفحه : استان های ایران | شهدای استان البرز | شهدای خلبان استان البرز | شهدای روحانی استان البرز | شهدای مدافع حرم استان البرز | شهرستانهای استان البرز
|
||||||||||||||||||||||
