محمد بن ابیسعید بن عقیل علیهالسلام
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
محمد بن ابیسعید بن عقیل بن ابیطالب؛ از
شهدای بنیهاشم در واقعه کربلا و از نوادگان
عقیل بن ابیطالب بود. نام او در
زیارت ناحیه مقدسه و
زیارت رجبیه آمده و در آنها بر وی سلام و بر قاتلش لعن شده است: «اَلسَّلامُ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي سَعِيدِ بْنِ عَقِيلٍ وَ لَعَنَ اللَّهُ قَاتِلَهُ لَقِيطَ بْنَ نَاشِرٍ الْجُهَنِيّ». درباره سنّ، نسب دقیق و کیفیت شهادت او گزارشهای متفاوتی در منابع تاریخی و مقاتل نقل شده است.
[ویرایش]
نامها و ضبطها: محمد بن ابیسعید، محمد بن سعید، محمد بن ابیسعد، و در برخی منابع «محمد بن سعید الأحول بن عقیل».
پدر: ابوسعید ملقب به «احول»، از فرزندان عقیل بن ابیطالب؛ در برخی گزارشها از شهدای کربلا شمرده شده است.
مادر: اموَلَد (کنیز).
جدّ: عقیل بن ابیطالب، برادر امیرالمؤمنین علی علیه السلام.
احتمال اتحاد با محمد بن عبدالله بن عقیل : برخی رجالنویسان «ابیسعید» را کنیه عبدالله بن عقیل دانسته و احتمال دادهاند که «محمد بن ابیسعید» همان «
محمد بن عبدالله بن عقیل» باشد. این دیدگاه محل اختلاف است و همه منابع آن را نپذیرفتهاند.
[ویرایش]
در برخی گزارشها آمده است که او با
فاطمه دختر امام علی ازدواج کرده و از این ازدواج دختری به نام حمیده داشته است؛ در برابر، گزارشهایی نیز وجود دارد که داماد امام علی را پدرش (ابوسعید احول) یا فردی دیگر معرفی میکند. جمع میان این اقوال دشوار است و به اختلاف در تشخیص هویتها بازمیگردد.
[ویرایش]
درباره سنّ وی در روز عاشورا اختلاف است: قول مشهور در مقاتل متأخر: ۷ ساله و نابالغ. بنا به نقل سماوی: یکی از پنج شهید نابالغ کربلا. قول دیگر (لباب الأنساب): ۲۵ سال. بیشتر گزارشهای توصیفیِ صحنه شهادت (ذکر گوشواره و اضطراب کودکانه) با قول نخست سازگار دانسته شده است.
[ویرایش]
محمد بن ابیسعید به همراه کاروان امام حسین از مدینه تا کربلا حضور داشت. شیخ طوسی او را در شمار اصحاب امام حسین آورده و در «الإرشاد» نیز نامش در فهرست شهدای بنیهاشم ذکر شده است. ابن سعد نیز او را در شمار شهدای واقعه کربلا ثبت کرده است.
[ویرایش]
گزارشها درباره چگونگی شهادت او متفاوت است، اما همگی بر وقوع آن در روز عاشورا، پس از شهادت امام حسین و در
هجوم سپاه عمر بن سعد به خیمهها تأکید دارند. پس از شهادت امام حسین و یورش به خیمهها، نوجوانی هراسان از خیمه بیرون آمد، به راست و چپ مینگریست و (در برخی نقلها) گوشواره در گوش و چوب یا عمود خیمه در دست داشت. سواری از سپاه دشمن بر او حمله کرد و او را به شهادت رساند. از نام نوجوان پرسیده شد؛ گفتند: محمد بن ابیسعید. قاتل را
لقیط بن ایاس/یاسر جهنی معرفی کردند. در مجلسی،
هانی بن ثبیت حضرمی ادعا کرد که در کربلا حضور داشته و نوجوانی از اهلبیت را که با چوبی در دست از خیمه بیرون آمده بود، با شمشیر کشته است. هشام کلبی افزوده که هانی، قاتل همان نوجوان بوده ولی نام او را صریحاً ذکر نکرده است.
- برخی منابع از
ابن زهیر ازدی در کنار لقیط جهنی به عنوان شریک در قتل یاد کردهاند.
در زیارت ناحیه، قاتل با نام
لقیط بن ناشر الجهنی لعن شده است.
در پارهای نقلها آمده که وی ابتدا با تیر مجروح و سپس با شمشیر کشته شد.
در برخی روایات توصیف شده که مادرش ناظر صحنه بود و از شدت تأثر بیهوش شد.
با وجود این اختلافها، انتساب قتل به لقیط جهنی (با اختلاف در ضبط «ایاس/یاسر/ناشر») در زیارات و بسیاری از مقاتل، شهرت بیشتری یافته است.
[ویرایش]
نام او در:
زیارت ناحیه مقدسه و
زیارت رجبیه و برخی متون زیارتی دیگر آمده است. عبارت مشهور زیارت ناحیه: «السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي سَعِيدِ بْنِ عَقِيلٍ، وَلَعَنَ اللَّهُ قَاتِلَهُ لَقِيطَ بْنَ يَاسِرٍ/نَاشِرٍ الْجُهَنِيّ». این یادکرد، در ادبیات آیینی شیعه جایگاهی ویژه به او داده است.
[ویرایش]
وی به همراه دیگر شهدای بنیهاشم و یاران امام حسین در پایین پای امام حسین در حرم آن حضرت در کربلا دفن شده است. در ضریح شهدای کربلا، نام او در شمار شهدا ثبت شده است.
