|
| ||||||||||||||||||||
عملیات کربلای ۲ یکی از عملیاتهای تهاجمی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۶۵ با رمز «یا اباعبدالله الحسین» در منطقه حاجعمران در شمال عراق آغاز شد. این عملیات با فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و با مشارکت یگانهایی از ارتش جمهوری اسلامی ایران، با هدف بازپسگیری ارتفاعات استراتژیک منطقه، انهدام نیروهای ارتش عراق و حمایت از نیروهای مبارز کرد مسلمان شمال عراق انجام گرفت. عملیات در دو محور شمالی و جنوبی طراحی شده بود و اگرچه نیروهای ایرانی موفق به تصرف بخشی از ارتفاعات مهم منطقه شدند، اما در برخی محورها به دلیل مقاومت شدید و آمادگی ارتش عراق، اهداف عملیات بهطور کامل تحقق نیافت. عملیات کربلای ۲ همچنین به دلیل شهادت سردار محمود کاوه، فرمانده لشکر ویژه شهدا، و حضور نخستین گردان متشکل از اسیران داوطلب عراقی در قالب تیپ ۹ بدر، از اهمیت ویژهای در تاریخ جنگ برخوردار است. ۱ - پیشینه[ویرایش]پس از اجرای عملیاتهای بزرگ سالهای ابتدایی جنگ، بهویژه عملیات فتحالمبین، عملیات بیتالمقدس و والفجر ۸، جمهوری اسلامی ایران راهبرد تعقیب متجاوز را در جبهههای شمالی و جنوبی دنبال میکرد. در سال ۱۳۶۵ و همزمان با افزایش فشارهای نظامی عراق، جبهه شمالی اهمیت بیشتری یافت. در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۶۵ ارتش عراق در چارچوب راهبرد موسوم به دفاع متحرک به منطقه حاجعمران حمله کرد و ارتفاعات مهم ۲۵۱۹ و شهید صدر را که پیشتر در عملیات والفجر ۲ به تصرف نیروهای ایرانی درآمده بود، اشغال کرد. تسلط عراق بر این ارتفاعات موجب اشراف آتش دشمن بر مواضع نیروهای ایرانی و افزایش تلفات شد. در پی این وضعیت، سپاه پاسداران طرح عملیاتی جدیدی را برای بازپسگیری مناطق از دسترفته و تأمین ارتفاعات حساس منطقه تهیه کرد. عملیات کربلای ۲ در همین چارچوب و با هدف کاهش فشار دشمن در شمال غرب کشور طراحی شد. ۲ - منطقه عملیاتی[ویرایش]منطقه عملیاتی کربلای ۲ در محور حاجعمران، چومان مصطفی و ارتفاعات مرزی شمال عراق قرار داشت. این منطقه به دلیل ویژگیهای کوهستانی، ارتفاعات صعبالعبور، درههای عمیق و محدود بودن مسیرهای تدارکاتی، از مناطق دشوار عملیاتی در طول جنگ ایران و عراق محسوب میشد. ارتفاعات ۲۵۱۹، شهید صدر، وارس، ۲۴۳۵ و ارتفاعات ۱۶۰۰، ۱۷۰۰، ۱۸۰۰ و ۲۰۰۰ از مهمترین عوارض منطقه بودند که کنترل آنها بر وضعیت نظامی منطقه تأثیر مستقیم داشت. ۳ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف اصلی عملیات کربلای ۲ عبارت بود از: بازپسگیری ارتفاعات ۲۵۱۹ و شهید صدر انهدام نیروها و استحکامات ارتش عراق تسلط بر ارتفاعات حساس منطقه حاجعمران تأمین بخشی از جاده حاجعمران ـ چومان مصطفی حمایت از مبارزان مسلمان شمال عراق کاهش فشار دشمن بر مواضع نیروهای ایرانی در منطقه ۴ - سازمان رزم[ویرایش]فرماندهی عملیات بر عهده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود و یگانهای متعددی از سپاه و ارتش در آن مشارکت داشتند. از جمله یگانهای شرکتکننده میتوان به موارد زیر اشاره کرد: لشکر ۱۰ سیدالشهدا ؛ لشکر ویژه شهدا ؛ تیپ ۹ بدر ؛ لشکر قدس گیلان یگانهای توپخانه، ادوات و پشتیبانی رزمی. لشکر قدس گیلان با چهار گردان پیاده، یک گردان ادوات و یک گردان توپخانه در عملیات حضور داشت و مأموریت اصلی آن تصرف و تأمین ارتفاع وارس بود. گردانهای عملکننده در بخشی از عملیات شامل: گردان کمیل ؛ گردان میثم ؛ گردان حمزه ؛ گردان امام حسین (ع) ؛ گردان ادوات ؛ گردان توپخانه لشکر ۱۰ سیدالشهدا (ع) نیز با پنج گردان وارد منطقه عملیاتی شد و تا ۲۵ مهر ۱۳۶۵ در منطقه حضور داشت. ۴.۱ - حضور نیروهای داوطلب عراقییکی از ویژگیهای مهم عملیات کربلای ۲ حضور یک گردان از اسیران داوطلب عراقی در قالب تیپ ۹ بدر بود. این رخداد برای نخستینبار در طول جنگ ایران و عراق اتفاق افتاد و نشاندهنده گسترش فعالیت نیروهای معارض عراقی در کنار نیروهای ایرانی بود. ۵ - آغاز عملیات[ویرایش]عملیات در ساعت ۱ بامداد ۱۰ شهریور ۱۳۶۵ با رمز «یا اباعبدالله الحسین» آغاز شد. منطقه عملیات حدود ۵۰ کیلومتر مربع وسعت داشت و نیروهای ایرانی در دو محور شمالی و جنوبی به مواضع ارتش عراق حمله کردند. پیش از آغاز عملیات، نیروهای جهاد سازندگی اقدام به احداث خاکریزها و مواضع پدافندی کرده بودند. با وجود تلاش برای غافلگیری دشمن، بخشی از عملیات به دلیل درگیری زودهنگام برخی یگانها لو رفت و ارتش عراق با اجرای آتش سنگین و استفاده گسترده از منور، منطقه نبرد را روشن کرد. ۵.۱ - روند عملیات۵.۱.۱ - محور شمالیدر محور شمالی، نیروهای ایرانی موفق شدند ارتفاع شهید صدر و تعدادی از ارتفاعات مهم منطقه را تصرف کنند. پیشروی در این محور با وجود مقاومت شدید دشمن ادامه یافت و بخشهایی از جاده حاجعمران چومان مصطفی نیز تحت کنترل نیروهای ایرانی درآمد. ۵.۱.۲ - محور جنوبیدر محور جنوبی، مقاومت شدید ارتش عراق و آمادگی قبلی دشمن موجب کند شدن پیشروی نیروهای ایرانی شد. نیروهای عراقی با استفاده از استحکامات کوهستانی، میدانهای مین و آتش سنگین توپخانه، مانع تثبیت مواضع نیروهای ایرانی شدند. در نهایت، نیروهای ایرانی در این محور ناچار به عقبنشینی شدند و ارتفاع ۲۵۱۹ در اختیار ارتش عراق باقی ماند. ۶ - شهادت محمود کاوه[ویرایش]عملیات کربلای ۲ با شهادت سردار محمود کاوه، فرمانده لشکر ویژه شهدا، همراه بود. کاوه از فرماندهان شناختهشده جنگ در جبهههای غرب و شمالغرب کشور بود و نقش مهمی در عملیاتهای منطقه کردستان و مقابله با ضدانقلاب داشت. شهادت او در جریان نبردهای حاجعمران بازتاب گستردهای در میان نیروهای رزمنده و افکار عمومی ایران داشت. ۷ - پشتیبانی هوایی و توپخانهای[ویرایش]در جریان عملیات، هوانیروز و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نقش مهمی در پشتیبانی از نیروهای زمینی ایفا کردند. همچنین یگانهای توپخانه سپاه و ارتش با اجرای آتش پشتیبانی، نقش مؤثری در مقابله با پاتکهای عراق داشتند. ۸ - نتایج عملیات[ویرایش]در جریان عملیات کربلای ۲، نیروهای ایرانی موفق به تصرف برخی ارتفاعات و وارد آوردن خسارات قابل توجهی به ارتش عراق شدند. خسارات عراق : بیش از ۳۰۰۰ کشته و زخمی ؛ حدود ۲۰۰ اسیر ؛ انهدام یک فروند هواپیما ؛ انهدام یک فروند بالگرد ؛ نابودی چندین انبار مهمات ؛ انهدام مقدار زیادی تجهیزات و سلاح. / یگانهای آسیبدیده عراق : تیپهای ۶۰۴، ۹۸ و ۸۰۷ پیاده ؛ گردان کماندویی ابوعبیده ؛ بخشی از یگانهای لشکر ۲۳ عراق ؛ تیپهای ۴۳۸ و ۹۱ پیاده. / غنائم : ۶ دستگاه تانک ؛ دهها دستگاه خودرو نظامی ؛ مقادیر زیادی سلاح و مهمات. / تلفات نیروهای ایرانی : در این عملیات شمار زیادی از نیروهای ایرانی شهید یا مجروح شدند. لشکر قدس گیلان بهتنهایی ۱۹۴ شهید تقدیم کرد. ۹ - اهمیت عملیات[ویرایش]عملیات کربلای ۲ از جمله عملیاتهای مهم جبهه شمالی جنگ ایران و عراق بهشمار میرود. این عملیات نشاندهنده تلاش ایران برای فعال نگه داشتن جبهههای شمالی و کاهش تمرکز ارتش عراق در جنوب بود. اگرچه همه اهداف عملیات تحقق نیافت، اما تصرف بخشی از ارتفاعات منطقه، وارد آوردن خسارات سنگین به ارتش عراق و تثبیت حضور نیروهای ایرانی در محور حاجعمران، از نتایج مهم آن محسوب میشد. همچنین این عملیات به دلیل شهادت محمود کاوه و حضور نیروهای داوطلب عراقی در کنار رزمندگان ایرانی، جایگاه ویژهای در تاریخ دفاع مقدس دارد. ردههای این صفحه : شهدای عملیات کربلای دو (استان مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
