|
| ||||||||||||||||||||
عملیات والفجر ۳ یکی از عملیاتهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که در مرداد ۱۳۶۲ در منطقه مهران در استان ایلام انجام شد. هدف اصلی این عملیات آزادسازی ارتفاعات مشرف بر شهر مهران، خارج کردن این شهر از دید و تیر نیروهای عراقی و تأمین محورهای ارتباطی منطقه بود. این عملیات با فرماندهی قرارگاه مشترک نجف اشرف و مشارکت نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شد. ۱ - پیشزمینه[ویرایش]شهر مهران در نخستین ماههای جنگ عراق با ایران، در مهر ۱۳۵۹ به اشغال ارتش عراق درآمد. این شهر بعدها در عملیات بیتالمقدس در تیر ۱۳۶۱ آزاد شد، اما نیروهای عراقی همچنان بر ارتفاعات مشرف بر مهران تسلط داشتند. این ارتفاعات، بهویژه مناطق قلاویزان، کلهقندی، زالوآب و نمهکلانبو، امکان دید و تیر مستقیم به شهر مهران و مسیرهای ارتباطی آن را فراهم میکردند. حضور ارتش عراق در این ارتفاعات باعث تهدید دائمی شهر مهران و جادههای ارتباطی ایلام–مهران–دهلران میشد. به همین دلیل، فرماندهان ایرانی تصمیم گرفتند با اجرای یک عملیات تهاجمی، این ارتفاعات را از کنترل نیروهای عراقی خارج کنند و خط دفاعی جدیدی را به دشمن تحمیل نمایند. ۲ - منطقه عملیاتی[ویرایش]عملیات والفجر ۳ در منطقهای کوهستانی در مرز ایران و عراق در استان ایلام انجام شد. این منطقه شامل ارتفاعات مهمی بود که بر دشت مهران تسلط داشتند. مهمترین مناطق درگیر در عملیات عبارت بودند از: ارتفاعات قلاویزان ؛ ارتفاع کلهقندی ؛ منطقه زالوآب ؛ ارتفاعات نمهکلانبو ؛ دشت مهران ؛ این ارتفاعات از نظر نظامی اهمیت زیادی داشتند، زیرا کنترل آنها به معنای تسلط بر شهر مهران و مسیرهای ارتباطی منطقه بود. ۳ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف اصلی عملیات والفجر ۳ عبارت بودند از: خارج کردن شهر مهران از دید و تیر دشمن آزادسازی ارتفاعات مهم منطقه از جمله قلاویزان، زالوآب و نمهکلانبو تأمین جادههای ایلام – مهران – دهلران تحمیل خط پدافندی جدید به ارتش عراق ایجاد ارتباط میان جبهههای میانی و جنوبی جنگ ۴ - سازمان رزم[ویرایش]۴.۱ - نیروهای ایرانیعملیات با مشارکت نیروهای سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شد. از مهمترین یگانهای شرکتکننده میتوان به موارد زیر اشاره کرد: لشکر ۵ نصر لشکر ۴۱ ثارالله لشکر ۲۷ محمد رسولالله لشکر ۱۷ علی بن ابیطالب لشکر ۲۱ حمزه تیپ ۲۱ امام رضا تیپ ۱۱۴ امیرالمؤمنین تیپ ۸۴ خرمآباد همچنین گردانهایی از مجاهدین عراقی نیز در عملیات حضور داشتند. پشتیبانی عملیات توسط نیروی هوایی ارتش، توپخانه و هوانیروز انجام شد. ۴.۲ - نیروهای عراقیدر مقابل، ارتش عراق با بیش از ۱۲ تیپ و ۱۰ گردان مستقل در منطقه مستقر بود. این نیروها از پشتیبانی گسترده زرهی شامل تانکها، نفربرها و بالگردها برخوردار بودند و مواضع دفاعی مستحکمی در ارتفاعات منطقه ایجاد کرده بودند. ۵ - روند عملیات[ویرایش]عملیات والفجر ۳ در ساعت ۲۳ روز ۷ مرداد ۱۳۶۲ با رمز «یا الله، یا الله، یا الله» آغاز شد. نیروهای ایرانی پس از اجرای آتش تهیه، از چند محور به مواضع ارتش عراق حمله کردند. در محور شمالی، نیروهای ایرانی موفق شدند بخشهایی از ارتفاعات نمهکلانبو را تصرف کنند و ارتفاع مهم کلهقندی را محاصره نمایند. با این حال مقاومت شدید نیروهای عراقی در این منطقه باعث شد نبرد برای تصرف کامل این ارتفاع حدود یازده روز به طول انجامد. در محور میانی که شامل دشت مهران بود، نیروهای ایرانی توانستند چند پایگاه دشمن را منهدم کنند و منطقهای از پاسگاه دوراجی تا فرخآباد را تأمین نمایند. این پیشروی باعث کوتاه شدن فاصله خطوط دفاعی دو طرف شد. در محور جنوبی و ارتفاعات قلاویزان نیز پیشرویهایی صورت گرفت، اما به دلیل استحکامات دفاعی دشمن و مقاومت شدید نیروهای عراقی، دستیابی کامل به اهداف در مرحله نخست عملیات با دشواری همراه بود. ارتش عراق در این عملیات مقاومت قابل توجهی از خود نشان داد. در برخی مناطق، تانکها و نفربرهای عراقی تا نزدیکی مواضع نیروهای ایرانی پیشروی کردند و نبردهای سنگینی میان واحدهای زرهی عراق و نیروهای پیاده ایرانی شکل گرفت. ارتفاع کلهقندی یکی از مهمترین نقاط درگیری بود که به دلیل موقعیت راهبردی آن، نبردهای طولانی و شدیدی برای تصرف آن رخ داد. ۵.۱ - رویدادهای شاخصدر جریان این عملیات، نمونههای متعددی از رشادت نیروهای ایرانی گزارش شد. در یکی از موارد، یک نوجوان بسیجی با پرتاب نارنجک به داخل یک نفربر زرهی عراقی موفق شد آن را منهدم کند و پیشروی نیروهای دشمن را متوقف سازد. در رویدادی دیگر، شهید مصطفی پالیزبان که مسئول واحد ضدزره تیپ ذوالفقار بود، با استفاده از موشکهای هدایتشونده تاو توانست هفت تانک عراقی را منهدم کند. همچنین در جریان این درگیریها یک بالگرد عراقی نیز هدف قرار گرفت. از دیگر واحدهای فعال در عملیات، گردان کمیل از لشکر ۲۷ محمد رسولالله بود که در نبردهای ارتفاع کلهقندی نقش مؤثری ایفا کرد. ۶ - نتایج عملیات[ویرایش]در پایان عملیات والفجر ۳، نیروهای ایرانی موفق شدند حدود ۳۰۰ کیلومتر مربع از مناطق اشغالشده را آزاد کنند. همچنین ارتفاعات مهمی از جمله زالوآب، نمهکلانبو و بخشهایی از قلاویزان به کنترل نیروهای ایرانی درآمد. با آزادسازی این مناطق، بخش قابل توجهی از دشت مهران تأمین شد و جاده ایلام – مهران – دهلران از تهدید مستقیم نیروهای عراقی خارج گردید. ۷ - تلفات و خسارات[ویرایش]بر اساس گزارشها، در جریان عملیات والفجر ۳ بیش از ۱۰ هزار نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و بیش از ۵۰۰ نفر نیز به اسارت درآمدند. همچنین بیش از ۲۰۰ دستگاه تانک و نفربر زرهی و چندین بالگرد عراقی منهدم شد. از سوی نیروهای ایرانی حدود ۱۰۲۰ نفر شهید و مفقود گزارش شده است. ۸ - اهمیت و پیامدها[ویرایش]عملیات والفجر ۳ یکی از مهمترین عملیاتهای جبهه میانی در سال ۱۳۶۲ به شمار میرود. این عملیات با آزادسازی بخشهایی از ارتفاعات مرزی و تأمین دشت مهران، تهدید مستقیم علیه شهر مهران را کاهش داد و موقعیت دفاعی ایران را در این منطقه تقویت کرد. همچنین این عملیات موجب شد ارتش عراق ناچار شود خطوط دفاعی خود را عقبتر برده و در مناطق دشت بدره مستقر شود. تثبیت موقعیت نیروهای ایرانی در این منطقه زمینهساز عملیاتهای بعدی در جبهه میانی جنگ شد. ردههای این صفحه : شهدای عملیات والفجر سه (استان مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
