عملیات های نظامی ایران

  • عملیات پدافندی سوسنگرد 1359/06/31 درگیری در منطقه پاسگاه های مرزی سوبله ، رشیدیه و صفریه در مرز ایران از اوایل شهریور ماه…
  • عملیات آفندی نصر شش 1366/05/10 عملیات نصر6 یکی از سنگین ترین نبردهای انجام شده در ارتفاعات میمک در طول سال های دفاع…
  • عملیات افندی والفجریک 1362/01/21 عدم توجه به نظریات کارشناسی نخبگان و طراحان جنگی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در طراحی و…
  • عملیات آفندی نصر [1359/10/15] متوقف نمودن نیروهای عراقی در سراسر جبهه ها که در اوایل آبانماه ۱۳۵۹ کامل گردید باعث شد دشمن…
  • عملیات افندی عاشورا [1359/08/28] انجام عملیات افندی بویژه در منطقه غرب کشور توسط نیروهای جمهوری اسلامی ایران در ماه های اولیه ی…
  • عملیات افندی خیبر 03/ 12 / 1362 در جبهه ایران در چهارم بهمن ماه 1362 طرح مقدماتی عملیات خیبر توسط قرارگاه خاتم…
  • عملیات افندی محرم (طرح عملیاتی کربلای 5) 1361/08/10 بدنبال انجام عملیات های موفق نیمه اول سال 1361 توسط ایران و عدم موفقیت…
  • عملیات افندی کربلای شش 1365/10/23 چگونگی نامگذاری عملیات های انجام شده توسط ایران به قبل از انجام عملیات طریق القدس در منطقه…
  • عملیات پدافندی قوچ سلطان 1360/01/27 دقیقاً همزمان با حمله محدود نیروهای ایرانی در منطقه شوش در مورخه ۲۷/۱/۱۳۶۰ عراق اقدام به حمله…
  • عملیات پدافندی قصرشیرین 31 تیر 1367 همزمان با هجوم سراسری عراق در 31/4/67 به طرف اهواز نیروهای عراقی مستقر در منطقه غرب…
  • عملیات پدافندی میمک 1363/11/20 در منطقه مرزی استان ایلام و در منطقه ای مقابل تنگه های بینام و بیجار در کشور ایران،ارتفاع…
  • عملیات افندی تپه های انگوش 1360/02/31 تداوم وضعیت نیروهای ایرانی و عراقی در غرب رودخانه کرخه بویژه در منطقه شوش چندان به…

اطلس استان ها

  • آستان مقدس امامزاده قاسم (علیه السلام) ـ سید کلا شهرت محلی: به امامزاده قاسم (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان…
  • آستان مقدس امامزاده هادی (علیه السلام) ـ حسنکیف شهرت محلی: به امامزاده هادی(علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان امامزاده هادی…
  • آستان مقدس امامزاده سلطان محمد (علیه السلام ) ـ شیخ سلطان محمد طاهر – بابل شهرت محلی: به امامزاده سلطان محمد( علیه…
  • آستان مقدس امامزاده محمد (علیه السلام) ـ الامل شهرت محلی: به امامزاده محمد (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان امامزاده…
  • امام صادق عليه ‏السلام فرمودند: اِذا کانَ یَومُ القيامَةِ بَعَثَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ العالِمَ وَ الْعابِدَ ، فَاِذا وَقَفا بَیْنَ یَدَىِ اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ…
  • علی اکبر واعظ زاده مازندرانی (نوری) (1380ش_1295ش) فرزند شیخ علی اصغر واعظ بود و در خطابه و سخنوری شهرت داشت و از…
  • آستان مقدس امامزاده اسدالله آل محمد (علیه السلام) ـ بابولات شرح حال: صاحب این مزارجدّ سادات آل محمّد ساکن روستای نشتارود است.…
  • آستان مقدس امامزاده محمد (علیه السلام) ـ وسطی کلا شهرت محلی: به امامزاده محمد (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان…
  • آستانه مقدسه امامزاده سیده سکینه (علیها السلام) ـ میان کلمرز شهرت محلی: به امامزاده سیده سکینه(علیها السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی:…
  • آستان مقدس امامزاده حسین (علیه السلام) ـ خرم آباد شهرت محلی: به امامزاده حسین (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان…
  • امام صادق عليه ‏السلام فرمودند: اِذا کانَ یَومُ القيامَةِ بَعَثَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ العالِمَ وَ الْعابِدَ ، فَاِذا وَقَفا بَیْنَ یَدَىِ اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ…
  • آستان مقدس امامزاده عباس بن علی (علیه السلام) ـ اسکندرکلاه زیارتنامه:السَّلامُ عَلَیکَ اَیُّهَا السَّیِّدُ الزَّکِیُّ، اَلطّاهِرُ الوَلِیُّ، وَالدّاعِی الحَفِیُّ؛ اَشهَدُ اَنَّکَ قُلتَ…

اطلس جنگ تحمیلی

  • خاورمیانه منطقه‌ای است که سرزمین‌های میان دریای مدیترانه و خلیج فارس را شامل می‌شود. خاورمیانه بخشی از آفریقا-اوراسیا یا به طور خاص…
  • اِعدام نوعی کیفر و مجازات و به عبارتی دیگر اشد مجازات برای محکوم است. این کیفر یکی از موارد پیش بینی شده…
  • تاکتیک نظامی یا هنر سازماندهی ارتش، فن کاربرد سلاح و یگان‌های نظامی به منظور درگیری و شکست دشمن در نبرد است. تا…
  • جنگ کلاسیک (اصول و قوائد اساسی رزم) : جنگ کلاسیک یا نبرد متقارن به گونه‌ای از جنگ گفته می‌شود که در آن…
  • کمک های امریکا در جهت پیشبرد برنامه ی سلاح هسته ای عراق : در سال 1985 شرکت های امریکایی به کارخانه الکترونیک…
  • اَلجَزایر (به عربی: الجزائر) کشوری در شمال قاره آفریقا است، که از سمت شرق به تونس و لیبی از سمت غرب به…
  • لشکر دهم زرهی به فرماندهی هشام صباح الفخری نتوانست پل نادری را برای عبور از رودخانه ی کرخه تصرف کند (در سال…
  • نام و نام خانوادگی : جمشید جاودانیان متولد : سال 1341 محل تولد : مرودشت فارس در اوج نهضت اسلامي، دانش آموزي…
  • چین با نام رسمی جمهوری خلق چین پرجمعیت‌ترین کشور دنیا ‌است. این کشور که در شرق قاره آسیا واقع شده توسط حزب…
  • آیت‌ الله حسینعلی منتظری، در سال 1301 شمسی (1340 هجری قمری - 1922 میلادی ) در نجف‌آباد اصفهان متولد شد. ‏پدرش حاج…
  • با سلام . این صفحه هم‌اکنون متنی ندارد. شما اگر در رابطه با موضوع این صفحه ، مطلب و منبعی دارید می‌توانید…

کلام نور

اینجا خونین شهر است

قلب مقاومت


طولانی شدن جنگ وضع را برای عراق بحرانی کرد جز شهرهای کوچک نزدیک مرز که عراقی ها با گذشتن از مرز بلافاصله انها را گرفته بودند در عمق خاک ایران منطقه یا شهر مهمی را نگرفته بودند . خرمشهر هم شهر بزرگی نبود اما اگر عراقی ها خرمشهر و ابادان را می گرفتند بر اروند مسلط می شدند انها مساله اروند را در تهدیدهایشان پر رنگ کرده بودند و تسلط بر ان روحیه ی عراقی ها را بالا می برد و روحیه ی ایرانی ها را می شکست.اشغال خرمشهر و ابادان جدی ترین هدف تهاجم های جدید عراق شد . مقاومت سرسختانه ی ایرانی ها و طولانی شدن جنگ برای اشغال خرمشهر این شهر را به یک نماد مهم در جنگ ایران و عراق بدل کرد و بخشی از هویت جنگی ایرانی ها شد. ایرانی ها هنوز مقاومت می کردند حکومت ایران برخلاف پیش بینی های صدام پابرجا بود ارتش عراق قبل از رسیدن به شهر های مهمِ اهواز و دزفول متوقف شده بود . ایرانی ها در خرمشهر شدید مقاومت می کردند و جنگ هنوز به ابادان نکشیده شده بود ؛ هرچند 19 مهر ارتش عراق در شمال خرمشهر از کارون گذشت و در شمال ابادان مستقر شد (1).

 

مدافعان خرمشهر


تکاوران نیروی دریایی در خرمشهر بهتر از بقیه می جنگیدند و نیروهای دیگر هم بسیار با روحیه بودند. بچه های سپاه خرمشهر به فرماندهی محمد جهان ارا هم خوب می جنگیدند و هم نیروهای مردمی را سازماندهی می کردند میان مدافعان خرمشهر همه جور ادمی بود روحانی شیخ شریف قنوتی و گروهش از بروجرد امده بودند احمد شوش خرمشهری زنگ زده بود هم دوره ای های دوره ی چریکی لبنانش از شمال امده بودند ؛ بابا زائر پیر مردی که با برنو می جنگید از تنگستان امده بود.رسول نورانی و بهنام محمدی سیزده ساله بودند. بهروز مرادی (معلم خرمشهری) کنار دانش اموزانش از شهر دفاع می کرد و از خانواده ی شش نفره ی سلطانی فر ؛ پدر در قبرستان مشغول دفن جنازه هاست ؛ مادر و دختر در بیمارستان به مجروحان می رسند ؛ پسر کوچک هفت ساله از خانه ها پنبه می اورد و دو پسر بزرگ هم در مرز هستند. زنان خونین شهری حق بزرگی بر گردن مقاومت دارند ؛ عده ای کنار مسجد جامع غذا می پختند انها که کوچه پس کوچه ها را می شناختند اب و غذا و مهمات به رزمندگان می رساندند و یا غیر بومی ها را به نفطه ی درگیری می رساندند . نگهبانی هم می دادند توی بیمارستان و قبرستان هم این زنان بودند که کارها را انجام می دادند بعضی از زنها هم مستقیم درگیر جنگیدن بودند ؛ شهناز حاجی شاه هم می جنگید هم وقتی با رزمنده ها برای استراحت به عقب می امد سریع مشغول اماده کردن غذا می شد. مادر خانواده پور حیدری دو پسرش شهید شده بودند و پدر خانواده هم اسیر شده بود . او در مسجد جامع برای رزمنده ها غذا درست می کرد لباس می شست و بشان روحیه میداد . مادری جنازه خونین فرزندش را عطر و گلاب زد و کفن کرد یک قطره اشک هم نریخت می گفت میخواهم اولین مادری باشم که بی صدا و بدون ناله و اشک ؛ پشت تابوت فرزندش راه می رود.(2) مدافعان کوچه پس کوچه های شهر را می شناختند و عراقی ها را غافلگیر می کردند و ازشان تلفات می گرفتند و گاهی هم که عراقی ها خیلی پر شمار حمله می کردند حمله ی جنگنده های ایرانی پیش روی تانک های عراقی را متوقف می کرد. اتفاقی که کم اما بسیار موثر بود.

 

نبرد خونین


24 مهر عراق با هدف یکسره کردن وضعیت خرمشهر و اشغال شهر با تمام توان به شهر حمله کرد . تمرکز انها برای گرفتن خیابان 40متری (خیابان اصلی شهر) بود نبردارتش تقویت شده ی عراق با مدافعان خرمشهر اغاز شد بعد از 24مهر یکی از یگان های دشمن به خیابان 40متری رسید و تیربارچی ها و تک تیراندازهایش را در ساختمان های بلند مستقر کرد تا مدافعان را بزنند ؛ خبر دادند دشمن به 40متری رسیده است مدافعان سمتِ خیابان 40متری رفتند تا از سقوط پل خرمشهر جلوگیری کنند تا غروب جنگیدند . متجاوزان با تجهیزات کامل و پشتیبانی اتش در نقاط سرکوب مستقر شده بودند و در موضع برتر بودند بسیاری شهید و مجروح شدند و خرمشهر خونین شهر شد اما شهر سقوط نکرد هرچند بسیاری از مدافعان از جمله شیخ شریف قنوتی شهید شدند (3). در هجوم 24مهر ارتش عراق خرمشهر سقوط نکرد در روزهای بعد هم چنین اتفاقی نیفتاد و مسجد جامع قلب مقاومت خرمشهر همچنان پا بر جا بود؛ نبرد کوچه به کوچه در خرمشهر 10 روز دیگر هم ادامه پیدا کرد نبردی که نامه علی شمخانی فرمانده ان روزهای سپاه خوزستان گوشه های از ان را چنین روایت می کند :«مسئولین ؛ مسلمین به داد ما برسید این چه سازمان رسمی شناخته شده ای است که اسلحه ی انفرادی ندارد؟ چه باید بگویم که شاید شما را به تحریک وا بدارم؟ این را بگویم که از 150 پاسدار خرمشهر تنها 30 نفر باقی مانده . بگویم که ما می توانیم با 30 خمپاره ؛ خونین شهر را برای 30 ماه نگه داریم و امروز 30 تفنگ نداریم. سلاح را به دست صالحین بدهید . تا به حال ، دشمن حسرت گرفتن یک اسلحه کمری از پاسداران را به دل داشته و خواهد داشت ؛ ما شهدای زنده فراوان داریم ما برپا دارندگان کربلای 30 روزه ی خونین شهریم. ما بهشت را زیر سایه شمشیرها میبینیم شهدای 25روزه ی ما هنوز دفن نشده اند ، به داد ما برسید ما نیاز به اسلحه و امکانات داریم ما در راه خدا جان داریم که بدهیم . امکانات دادن جان را نداریم به خود بیائید (4).

 

اخرین سنگر


سوم ابان ؛ عراقی ها مسجد جامع را هم گرفتند دیگر سقوط شهر قطعی بود اما هیچ کس دلش نمی امد ان را ترک کند حتی فشار شدید مسئولان هم فایده نداشت و مدافعان قبول نمی کردند از شهر بیرون بیایند بسیاری را وقتی از جراحت بیهوش شدند از شهر خارج کردند هر لحظه حلقه محاصره مسجد جامع و پل خرمشهر تنگ تر شد تا اینکه در نهایت با یورش نهایی عراقی ها به سمت دو هدف مهم (پل و مسجد جامع) شهر سقوط کرد. ناچار خودشان را از رودخانه به کوت شیخ رساندند . امیررفیعی با پای شکسته رفت بالای بام فرمانداری و تیربارش را راه انداخت می خواست فرصتی بسازد تا اخرین نفرات برسند ان طرف رودخانه. اخرین تیرِ ، تیربارش را که به سمت عراقی ها خالی کرد اسیرش کردند ؛ مدافعانی که از کارون گذشتند در کوت شیخ (ساحل جنوب کارون) بغضشان ترکید. بعضی سرهایشان را به نخل ها می کوبیدند ؛ یکی فریاد میزد ای خونین شهر به خدا قسم ازادت می کنیم.

آلکس افنای (خبرنگارِ خبرگذاری آسوشیتدپرس) : مدافعان ایرانی چنان مقاومت سرسختانه ای در اکتبر 1980 میلادی ازخود نشان دادند که ایرانیان به حق نام خرمشهر را به خونین شهر تغییر دادند . بلافاصله پس از سقوط خرمشهر سرفرماندهی ارتش عراق برنامه ای برای بازدید خبرنگاران غربی ترتیب داد. در شهر 150هزار نفری به سختی می شد خانه ای یافت که اثر گلوله و خمپاره روی دیوارهایش نباشد همه شواهد نشان میداد که مدافعان ایرانی چگونه خانه به خانه از این شهر دفاع کرده اند. خبرنگاران با تمام وجود شدت نبردی که صورت گرفته بود را حس می کردند یک فرمانده ارشد عراقی می گفت : اغلب مدافعان جوان بوده اند و فاقد تجربه نظامی  اما تا پای جان مقابل ما ایستادند. ارتش عراق خرمشهر را با تلفات زیاد و بسیار سخت تر از انچه فکر می کرد اشغال کرد . اما تلخی حرف های صدام برای ایرانی ها تلخ تر از تلخی سقوط شهر نبود او می گفت : «فارس های نژاد پرست همواره کوشیده اند جنگ را به میهن عرب منتقل کنند . ارتش دلاور ما در عراق برای اولین بار در تاریخ فعلی و پس از صدها سال تجاوز توانست جنگ را به سرزمین تجاوزکاران منتقل کند و با قدرت نشان دهد که ارتش عراق در خدمت امت عرب است و از سرزمین و شرف این امت و از سرزمین عراق دفاع می کند . ای رزمندگان دلاور در دزفول ؛ اهواز ؛ گیلان غرب و خفاجیه (سوسنگرد) ؛ ای رزمندگان در قصر شیرین ؛ مهران ؛ سومار ؛ محمره (خرمشهر) و البستین (بستان) و در دیگر صحنه های جنگ ارزشِ تاریخیِ دست اوردهای شما در اشغال زمین یا ازادی آن یا جمع آوری نیروهای متجاوز دشمن نیست بلکه ارزشِ تاریخیِ دست اوردهای شما این است که دوران جدیدی را با حرکتِ فعلی در تاریخ امت خود اغاز کرده اید (5).

 

دورتر از خط مقدم


دستگاه تبلیغاتی عراق خوب و حساب شده عمل می کرد ؛ انها ان قدر از عراقی بودن خرمشهر و ابادان گفته بودند که تمام عراقی ها باور کرده بودند این دو شهر عراقی اند. حمدانی می گوید :«خرمشهر و ابادان برای عراقی ها یک تاثیر معنوی داشتند و همه عراقی ها این دو شهر را عراقی می دانستند و یکی از ارزوهایشان ازادی این دو شهر بود (6) دستگاه تبلیغاتی عراق به سرعت برابر هر خبری واکنش نشان میداد . وقتی سوریه و لیبی به شدت تجاوز عراق را محکوم کردند و جبهه عربی در مقابل ایران شکست خورد ، دستگاه تبلیغاتی صدام گفت حافظ اسد از پشت به برادران خود خنجر زده است و قذافی هم دیوانه ی شکست خورده است که با پیروزی عراق حقارتش بیشتر می شود او با خمینی معامله کرده است تا مساله ی ناپدید شدن امام موسی صدر در طرابلس مسکوت بماند (7).

 

اشغال


ورود عراقی ها به شهرهای اشغالی با غارت همراه بود بویژه اینکه به نظامیان عراقی گفته بودند که مقاومتی پیش رویشان نیست و وقتی انها در مصاف با مدافعان ایرانی تلفات می دادند جنایت هایشان پس از اشغال تلخ تر می شد بعدها نظامیان عراق در خاطراتشان از این جنایت ها در شهرهای ایران گفتند :«بسیاری از مردمی که خانه هایشان را ترک کرده بودند سردرِ خانه شان نوشته بودند «امانه الله و امانه رسوله یعنی : امانتِ خدا و رسولش» تا خانه هایشان را غارت نکنند اما بسیاری از خانه ها به غارت رفت یخپال ؛ فرش ؛ رادیو و وسایل خانه های مردم را به بصره میبردند تا بفروشند. «با دستور فرمانده ؛ دست های نه پاسداری را که اسیر کرده بودیم بستند و با بنزین اتششان زدند » « خانه ها و مغازه های شهر به تلی از خاک بدل شده اند و حتی در و دیوار و خانه های ظاهرا سالم هم اثار تیر و ترکش روی خود داشتند مردم برای حفظ جانشان شهر را ترک کرده بودند و بسیاری از سربازان عراقی همچون دیوانگان حریصانه به خانه ها هجوم می بردند و اموال مردم را غارت می کردند ، سرمست بودند و قهقهه می زدند» (8).

 

پانویس


1-      ابوالقاسم حبیبی ؛ اطلس ابادان در جنگ ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ؛ تهران :1382 ؛ صفحه 74.

2-      محمد درودیان و دیگران ؛ خرمشهر در جنگ طولانی ؛ صفحات متعدد.

3-      ابوالقاسم حبیبی ؛ اطلس خرمشهر در جنگ ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ؛ تهران: 180 ؛ صفحه 64.

4-      علی شمخانی ؛ به داد ما برسید ؛ دفتر ادبیات و هنر مقاومت ؛ تهران : 1386 ؛ صفحه 15 تا 17.

5-      علیرضا لطف الله زادگان ؛ روزشمار جنگ ایران و عراق ؛ کتاب یازدهم ؛ هویزه اخرین گام های اشغالگر ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ؛ چاپ سوم،1378 تهران ؛ صفحه 576.

6-      وودز ، کوین ؛ جنگ صدام ؛مرز و بوم ؛ داود علمائی کوپایی ؛ چاپ اول،تهران : 1390 ؛ صفحه 106.

7-      مرتضی منطقی ؛ تحلیل تحولات تاریخ جنگ تبلیغاتی در دفاع مقدس ؛ پژوهشگاه علوم انسانی مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی ؛ تهران:1389 ؛ صفحه 43.

8-      حمید محمدی ؛ پنج سال در جهنم ؛ خاطرات افسران و سربازان اسیر عراقی ؛ حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی ؛ چاپ اول،1372 ؛ صفحات 75 و 77.

 

::. دائره المعارف مصور تاریخ جنگ ایران و عراق؛جعفر شیرنیا

خواندن 3709 دفعه
شما اینجا هستید: صفحه اصلی صفحه اصلی سال اول جنگ اینجا خونین شهر است