عملیات های نظامی ایران

  • عملیات افندی نصر نه 1366/09/01 منطقه عمومی حاج عمران از زمان عملیات والفجر2 و تصرف ارتفاعات حساس منطقه توسط نیروهای ایرانی همیشه…
  • عملیات پدافندی مهران 1367/04/31 در تداوم عملیات های افندی نیروهای عراق که با استفاده از حجم سنگین اتش توپخانه و پشتیبانی نیروی…
  • عملیات افندی کربلای 2 1365/06/10 با احساس به بن بست رسیدن عملیات های نظامی در منطقه جنوب ، گسترش فعالیت ها در…
  • عملیات افندی نصر سه 1364/04/09 تیپ40 سراب از نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه میان تنگ واقع در حوالی سومار…
  • عملیات افندی تپه چشمه دو [1360/02/11] دوراندیشی کارشناسان نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران در حفظ سرپل غرب کرخه در منطقه شوش و…
  • عملیات افندی چزابه 1360/12/01 بدنبال از دست رفتن خاکریز اولیه در منطقه بستان در حمله مورخه 17/11/1360 عراق ، سپاه پاسداران انقلاب…
  • عملیات آفندی فرمانده کل قوا، خمینی روح خدا [1360/03/21] در جبهه جنوب پس از عملیاتهای منطقه شوش تحرک قابل ملاحظه ای وجود…
  • عملیات افندی والفجر نه 1364/12/05 عملیات والفجر 8 در نتیجه اصل غافلگیری منجر به تصرف قسمت جنوبی شبه جزیره فاو گردید ولی…
  • عمليات آفندي والفجر 3 1362/05/07 « قرارگاه مشترك عملياتي نجف در غرب» عنوان قرارگاهي در ايران بود كه از تركيب قرارگاه مقدم…
  • عملیات افندی عاشورا [1359/08/28] انجام عملیات افندی بویژه در منطقه غرب کشور توسط نیروهای جمهوری اسلامی ایران در ماه های اولیه ی…
  • عملیات آفندی کلینه و سید صادق یک [1359/09/28] در منطقه عمومی شمال سرپل ذهاب در جمهوری اسلامی ایران،ارتفاعات کلینه وسید صادق قرار…
  • عملیات افندی چوراتا 06/ 06/ 1364 در تداوم انجام عملیات های محدود نیروهای ایرانی ، منطقه چوراتا در شمالغرب نیز شاهد یک…

اطلس استان ها

  • آستان مقدس امامزاده سید ابراهیم (علیه السلام) ـ گرکش شهرت محلی: به امامزاده سیدابراهیم (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان…
  • آستانه مقدسه بی بی خدیجه (علیها السلام) ـ خطیرکلا شهرت محلی: به امامزاده بی بی خدیجه (علیها السلام) معروف می باشد. اطلاعات…
  • محمد حسین صدقی مازندرانی (1370ق_1344ق) مقدمات را نزد پدرش شیخ علی و سطوح را نزد علمای کربلا چون محولاتی خراسانی ؛ طباطبائی…
  • حجت الله اندواری (1368ه.ش-1307ه.ش) تحصیلات جدیده را تا ششم فرا گرفت سپس مقدمات علوم دینی را در مسجد امام حسن عسکری (ع)…
  • آستان مقدس امامزاده سیدابراهیم (علیه السلام) ـ نمکدره شهرت محلی: به امامزاده سیدابراهیم (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان امامزاده…
  • آستان مقدس امامزاده سیدحسین (علیه السلام) ـ فیروزکلاعلیا شهرت محلی: به امامزاده سیدحسین(علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان امامزاده سیدحسین…
  • علی کنی (1306ق_1220ق) معلومات ابتدایی را در تهران فرا گرفت و در بیست سالگی به عتبات رفته از محضر صاحب جواهر ؛…
  • آستان مقدس امامزاده سید یاسین (علیه السلام) ـ خلیل کلا شهرت محلی: به امامزاده سیدیاسین (علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی:…
  • آستان مقدس امامزاده زین العابدین (علیه السلام) ـ رسکت شرح حال: نظراهالی درباره خفته این مزارآن است که وی ازسادات مرعشی و…
  • آستان مقدس امامزاده اسماعیل (علیه السلام) ـ فیروزآباد شهرت محلی: به امامزاده اسماعیل(علیه السلام) معروف می باشد. اطلاعات فیزیکی: آستان امامزاده اسماعیل…
  • آستانه مقدسه امامزاده سیده سلیمه (علیها السلام) ـ قلعه سرعلیا شرح حال : به نظر می رسد که شخصیت مدفون در بقعه…
  • آستان مقدس امامزاده شاهرضا (علیه السلام) ـ کرگاس شرح حال:بیشتر اهالی تنکابن صاحب مزار را از فرزندان امام موسی کاظم (علیه السلام)…

اطلس جنگ تحمیلی

  • با سلام . این صفحه هم‌اکنون متنی ندارد. شما اگر در رابطه با موضوع این صفحه ، مطلب و منبعی دارید می‌توانید…
  • نام و نام خانوادگی : (سرلشکر) قاسم سلیمانی ایشان از فرماندهان اصلی نبرد کربلای پنج در شرق بصره به عنوان یکی از…
  • با سلام . این صفحه هم‌اکنون متنی ندارد. شما اگر در رابطه با موضوع این صفحه ، مطلب و منبعی دارید می‌توانید…
  • عهدنامه ۱۹۷۵الجزایر ؛ پیمان ۱۹۷۵الجزایر پیمان‌نامه ۱۹۷۵ الجزایر ؛ قراردادی میان کشورهای ایران و عراق با وساطت الجزایر است . موضوع اين…
  • گشت در لغت و اصطلاح : گشت به گروهی از افراد یا پرسنل گفته می شود مثل پلیس یا سربازان برای زیر…
  • بنیاد دموکراسی در ایران به طور منظم گزارش‌هایی را پیرامون شرایط حقوق بشر در ایران تهیه می‌کند و در اختیار رسانه‌های بین‌المللی،…
  • با سلام . این صفحه هم‌اکنون متنی ندارد. شما اگر در رابطه با موضوع این صفحه ، مطلب و منبعی دارید می‌توانید…
  • نام و نام خانوادگی : حسین فرجادی کوشا سال تولد : ۱۳۲۸/۶ تحصیلات: دیپلم آخرین روزهای تابستان سال ۱۳۲۸، حسین در شهر…
  • ایالات متّحدهٔ آمریکا [به انگلیسی: The United States of America] آمریکا، کشوری است در آمریکای شمالی، و به پایتختی شهر واشینگتن، دی.…
  • با سلام . این صفحه هم‌اکنون متنی ندارد. شما اگر در رابطه با موضوع این صفحه ، مطلب و منبعی دارید می‌توانید…
  • راهبرد یا استراتژی مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه‌ها از جمله اقتصاد، تجارت و به…

کلام نور

  • (سوره ال عمران ایه 13) شان نزول : این ایه گوشه ای از ماجرای جنگ بدر را بازگو می کند در جنگ…
  • (سوره توبه ایه 81) باز هم کار شکنی منافقان : در این ایه نیز سخن همچنان پیرامون معرفی منافقان به وسیله ی…
  • رهبر ما ان طفل دوازده ساله ای است که با قلب کوچک خود که ارزشش از صدها زبان و قلم ما بزرگتر…
  • فرزندان عزیز من ! مواظب باشید از مساله دفاع مقدس که در این کشور اتفاق افتاد ، غافل نشوید ؛ کار بزرگی…
  • « شهید سید موسی حسینی- ریحان اباد-گلوگاه» امام زمان سلام عرض میکنم و از شما میخواهم که از خدا بخواهید فرج شما…
  • سوره بقره ایه 195 و انفقوا فی سبیل الله و لا تلقوا بایدیکم الی التهلکه واحسنوا ان الله یحب المحسنین (ایه 195)…
  • (سوره محمد ایه 35) صلح بی جا و ذلت بار ! این ایه به یکی از نکات مهم پیرامون جهاد اشاره میکند…
  • (سوره عنکبوت ایه 69 ) این ایه که در عین حال اخرین ایه سوره عنکبوت است واقعیت مهمی را بیان میکند که…
  • (سوره انفال ایه 60) افزایش قدرت جنگی و هدف ان : به تناسب دستورات گذشته در زمینه ی جهاد اسلامی در این…
  • سوگند به جهادگران بیدار! (ایه 1) این سوره با سوگندهای بیدارگری اغاز شده ، نخست می فرماید : « سوگند به اسبان…
  • (سوره انفال ایه 45) شش دستور دیگر در زمینه جهاد : در این ایه و ایه بعد شش دستور مهم به مسلمانان…

اینجا خونین شهر است

قلب مقاومت


طولانی شدن جنگ وضع را برای عراق بحرانی کرد جز شهرهای کوچک نزدیک مرز که عراقی ها با گذشتن از مرز بلافاصله انها را گرفته بودند در عمق خاک ایران منطقه یا شهر مهمی را نگرفته بودند . خرمشهر هم شهر بزرگی نبود اما اگر عراقی ها خرمشهر و ابادان را می گرفتند بر اروند مسلط می شدند انها مساله اروند را در تهدیدهایشان پر رنگ کرده بودند و تسلط بر ان روحیه ی عراقی ها را بالا می برد و روحیه ی ایرانی ها را می شکست.اشغال خرمشهر و ابادان جدی ترین هدف تهاجم های جدید عراق شد . مقاومت سرسختانه ی ایرانی ها و طولانی شدن جنگ برای اشغال خرمشهر این شهر را به یک نماد مهم در جنگ ایران و عراق بدل کرد و بخشی از هویت جنگی ایرانی ها شد. ایرانی ها هنوز مقاومت می کردند حکومت ایران برخلاف پیش بینی های صدام پابرجا بود ارتش عراق قبل از رسیدن به شهر های مهمِ اهواز و دزفول متوقف شده بود . ایرانی ها در خرمشهر شدید مقاومت می کردند و جنگ هنوز به ابادان نکشیده شده بود ؛ هرچند 19 مهر ارتش عراق در شمال خرمشهر از کارون گذشت و در شمال ابادان مستقر شد (1).

 

مدافعان خرمشهر


تکاوران نیروی دریایی در خرمشهر بهتر از بقیه می جنگیدند و نیروهای دیگر هم بسیار با روحیه بودند. بچه های سپاه خرمشهر به فرماندهی محمد جهان ارا هم خوب می جنگیدند و هم نیروهای مردمی را سازماندهی می کردند میان مدافعان خرمشهر همه جور ادمی بود روحانی شیخ شریف قنوتی و گروهش از بروجرد امده بودند احمد شوش خرمشهری زنگ زده بود هم دوره ای های دوره ی چریکی لبنانش از شمال امده بودند ؛ بابا زائر پیر مردی که با برنو می جنگید از تنگستان امده بود.رسول نورانی و بهنام محمدی سیزده ساله بودند. بهروز مرادی (معلم خرمشهری) کنار دانش اموزانش از شهر دفاع می کرد و از خانواده ی شش نفره ی سلطانی فر ؛ پدر در قبرستان مشغول دفن جنازه هاست ؛ مادر و دختر در بیمارستان به مجروحان می رسند ؛ پسر کوچک هفت ساله از خانه ها پنبه می اورد و دو پسر بزرگ هم در مرز هستند. زنان خونین شهری حق بزرگی بر گردن مقاومت دارند ؛ عده ای کنار مسجد جامع غذا می پختند انها که کوچه پس کوچه ها را می شناختند اب و غذا و مهمات به رزمندگان می رساندند و یا غیر بومی ها را به نفطه ی درگیری می رساندند . نگهبانی هم می دادند توی بیمارستان و قبرستان هم این زنان بودند که کارها را انجام می دادند بعضی از زنها هم مستقیم درگیر جنگیدن بودند ؛ شهناز حاجی شاه هم می جنگید هم وقتی با رزمنده ها برای استراحت به عقب می امد سریع مشغول اماده کردن غذا می شد. مادر خانواده پور حیدری دو پسرش شهید شده بودند و پدر خانواده هم اسیر شده بود . او در مسجد جامع برای رزمنده ها غذا درست می کرد لباس می شست و بشان روحیه میداد . مادری جنازه خونین فرزندش را عطر و گلاب زد و کفن کرد یک قطره اشک هم نریخت می گفت میخواهم اولین مادری باشم که بی صدا و بدون ناله و اشک ؛ پشت تابوت فرزندش راه می رود.(2) مدافعان کوچه پس کوچه های شهر را می شناختند و عراقی ها را غافلگیر می کردند و ازشان تلفات می گرفتند و گاهی هم که عراقی ها خیلی پر شمار حمله می کردند حمله ی جنگنده های ایرانی پیش روی تانک های عراقی را متوقف می کرد. اتفاقی که کم اما بسیار موثر بود.

 

نبرد خونین


24 مهر عراق با هدف یکسره کردن وضعیت خرمشهر و اشغال شهر با تمام توان به شهر حمله کرد . تمرکز انها برای گرفتن خیابان 40متری (خیابان اصلی شهر) بود نبردارتش تقویت شده ی عراق با مدافعان خرمشهر اغاز شد بعد از 24مهر یکی از یگان های دشمن به خیابان 40متری رسید و تیربارچی ها و تک تیراندازهایش را در ساختمان های بلند مستقر کرد تا مدافعان را بزنند ؛ خبر دادند دشمن به 40متری رسیده است مدافعان سمتِ خیابان 40متری رفتند تا از سقوط پل خرمشهر جلوگیری کنند تا غروب جنگیدند . متجاوزان با تجهیزات کامل و پشتیبانی اتش در نقاط سرکوب مستقر شده بودند و در موضع برتر بودند بسیاری شهید و مجروح شدند و خرمشهر خونین شهر شد اما شهر سقوط نکرد هرچند بسیاری از مدافعان از جمله شیخ شریف قنوتی شهید شدند (3). در هجوم 24مهر ارتش عراق خرمشهر سقوط نکرد در روزهای بعد هم چنین اتفاقی نیفتاد و مسجد جامع قلب مقاومت خرمشهر همچنان پا بر جا بود؛ نبرد کوچه به کوچه در خرمشهر 10 روز دیگر هم ادامه پیدا کرد نبردی که نامه علی شمخانی فرمانده ان روزهای سپاه خوزستان گوشه های از ان را چنین روایت می کند :«مسئولین ؛ مسلمین به داد ما برسید این چه سازمان رسمی شناخته شده ای است که اسلحه ی انفرادی ندارد؟ چه باید بگویم که شاید شما را به تحریک وا بدارم؟ این را بگویم که از 150 پاسدار خرمشهر تنها 30 نفر باقی مانده . بگویم که ما می توانیم با 30 خمپاره ؛ خونین شهر را برای 30 ماه نگه داریم و امروز 30 تفنگ نداریم. سلاح را به دست صالحین بدهید . تا به حال ، دشمن حسرت گرفتن یک اسلحه کمری از پاسداران را به دل داشته و خواهد داشت ؛ ما شهدای زنده فراوان داریم ما برپا دارندگان کربلای 30 روزه ی خونین شهریم. ما بهشت را زیر سایه شمشیرها میبینیم شهدای 25روزه ی ما هنوز دفن نشده اند ، به داد ما برسید ما نیاز به اسلحه و امکانات داریم ما در راه خدا جان داریم که بدهیم . امکانات دادن جان را نداریم به خود بیائید (4).

 

اخرین سنگر


سوم ابان ؛ عراقی ها مسجد جامع را هم گرفتند دیگر سقوط شهر قطعی بود اما هیچ کس دلش نمی امد ان را ترک کند حتی فشار شدید مسئولان هم فایده نداشت و مدافعان قبول نمی کردند از شهر بیرون بیایند بسیاری را وقتی از جراحت بیهوش شدند از شهر خارج کردند هر لحظه حلقه محاصره مسجد جامع و پل خرمشهر تنگ تر شد تا اینکه در نهایت با یورش نهایی عراقی ها به سمت دو هدف مهم (پل و مسجد جامع) شهر سقوط کرد. ناچار خودشان را از رودخانه به کوت شیخ رساندند . امیررفیعی با پای شکسته رفت بالای بام فرمانداری و تیربارش را راه انداخت می خواست فرصتی بسازد تا اخرین نفرات برسند ان طرف رودخانه. اخرین تیرِ ، تیربارش را که به سمت عراقی ها خالی کرد اسیرش کردند ؛ مدافعانی که از کارون گذشتند در کوت شیخ (ساحل جنوب کارون) بغضشان ترکید. بعضی سرهایشان را به نخل ها می کوبیدند ؛ یکی فریاد میزد ای خونین شهر به خدا قسم ازادت می کنیم.

آلکس افنای (خبرنگارِ خبرگذاری آسوشیتدپرس) : مدافعان ایرانی چنان مقاومت سرسختانه ای در اکتبر 1980 میلادی ازخود نشان دادند که ایرانیان به حق نام خرمشهر را به خونین شهر تغییر دادند . بلافاصله پس از سقوط خرمشهر سرفرماندهی ارتش عراق برنامه ای برای بازدید خبرنگاران غربی ترتیب داد. در شهر 150هزار نفری به سختی می شد خانه ای یافت که اثر گلوله و خمپاره روی دیوارهایش نباشد همه شواهد نشان میداد که مدافعان ایرانی چگونه خانه به خانه از این شهر دفاع کرده اند. خبرنگاران با تمام وجود شدت نبردی که صورت گرفته بود را حس می کردند یک فرمانده ارشد عراقی می گفت : اغلب مدافعان جوان بوده اند و فاقد تجربه نظامی  اما تا پای جان مقابل ما ایستادند. ارتش عراق خرمشهر را با تلفات زیاد و بسیار سخت تر از انچه فکر می کرد اشغال کرد . اما تلخی حرف های صدام برای ایرانی ها تلخ تر از تلخی سقوط شهر نبود او می گفت : «فارس های نژاد پرست همواره کوشیده اند جنگ را به میهن عرب منتقل کنند . ارتش دلاور ما در عراق برای اولین بار در تاریخ فعلی و پس از صدها سال تجاوز توانست جنگ را به سرزمین تجاوزکاران منتقل کند و با قدرت نشان دهد که ارتش عراق در خدمت امت عرب است و از سرزمین و شرف این امت و از سرزمین عراق دفاع می کند . ای رزمندگان دلاور در دزفول ؛ اهواز ؛ گیلان غرب و خفاجیه (سوسنگرد) ؛ ای رزمندگان در قصر شیرین ؛ مهران ؛ سومار ؛ محمره (خرمشهر) و البستین (بستان) و در دیگر صحنه های جنگ ارزشِ تاریخیِ دست اوردهای شما در اشغال زمین یا ازادی آن یا جمع آوری نیروهای متجاوز دشمن نیست بلکه ارزشِ تاریخیِ دست اوردهای شما این است که دوران جدیدی را با حرکتِ فعلی در تاریخ امت خود اغاز کرده اید (5).

 

دورتر از خط مقدم


دستگاه تبلیغاتی عراق خوب و حساب شده عمل می کرد ؛ انها ان قدر از عراقی بودن خرمشهر و ابادان گفته بودند که تمام عراقی ها باور کرده بودند این دو شهر عراقی اند. حمدانی می گوید :«خرمشهر و ابادان برای عراقی ها یک تاثیر معنوی داشتند و همه عراقی ها این دو شهر را عراقی می دانستند و یکی از ارزوهایشان ازادی این دو شهر بود (6) دستگاه تبلیغاتی عراق به سرعت برابر هر خبری واکنش نشان میداد . وقتی سوریه و لیبی به شدت تجاوز عراق را محکوم کردند و جبهه عربی در مقابل ایران شکست خورد ، دستگاه تبلیغاتی صدام گفت حافظ اسد از پشت به برادران خود خنجر زده است و قذافی هم دیوانه ی شکست خورده است که با پیروزی عراق حقارتش بیشتر می شود او با خمینی معامله کرده است تا مساله ی ناپدید شدن امام موسی صدر در طرابلس مسکوت بماند (7).

 

اشغال


ورود عراقی ها به شهرهای اشغالی با غارت همراه بود بویژه اینکه به نظامیان عراقی گفته بودند که مقاومتی پیش رویشان نیست و وقتی انها در مصاف با مدافعان ایرانی تلفات می دادند جنایت هایشان پس از اشغال تلخ تر می شد بعدها نظامیان عراق در خاطراتشان از این جنایت ها در شهرهای ایران گفتند :«بسیاری از مردمی که خانه هایشان را ترک کرده بودند سردرِ خانه شان نوشته بودند «امانه الله و امانه رسوله یعنی : امانتِ خدا و رسولش» تا خانه هایشان را غارت نکنند اما بسیاری از خانه ها به غارت رفت یخپال ؛ فرش ؛ رادیو و وسایل خانه های مردم را به بصره میبردند تا بفروشند. «با دستور فرمانده ؛ دست های نه پاسداری را که اسیر کرده بودیم بستند و با بنزین اتششان زدند » « خانه ها و مغازه های شهر به تلی از خاک بدل شده اند و حتی در و دیوار و خانه های ظاهرا سالم هم اثار تیر و ترکش روی خود داشتند مردم برای حفظ جانشان شهر را ترک کرده بودند و بسیاری از سربازان عراقی همچون دیوانگان حریصانه به خانه ها هجوم می بردند و اموال مردم را غارت می کردند ، سرمست بودند و قهقهه می زدند» (8).

 

پانویس


1-      ابوالقاسم حبیبی ؛ اطلس ابادان در جنگ ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ؛ تهران :1382 ؛ صفحه 74.

2-      محمد درودیان و دیگران ؛ خرمشهر در جنگ طولانی ؛ صفحات متعدد.

3-      ابوالقاسم حبیبی ؛ اطلس خرمشهر در جنگ ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ؛ تهران: 180 ؛ صفحه 64.

4-      علی شمخانی ؛ به داد ما برسید ؛ دفتر ادبیات و هنر مقاومت ؛ تهران : 1386 ؛ صفحه 15 تا 17.

5-      علیرضا لطف الله زادگان ؛ روزشمار جنگ ایران و عراق ؛ کتاب یازدهم ؛ هویزه اخرین گام های اشغالگر ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ؛ چاپ سوم،1378 تهران ؛ صفحه 576.

6-      وودز ، کوین ؛ جنگ صدام ؛مرز و بوم ؛ داود علمائی کوپایی ؛ چاپ اول،تهران : 1390 ؛ صفحه 106.

7-      مرتضی منطقی ؛ تحلیل تحولات تاریخ جنگ تبلیغاتی در دفاع مقدس ؛ پژوهشگاه علوم انسانی مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی ؛ تهران:1389 ؛ صفحه 43.

8-      حمید محمدی ؛ پنج سال در جهنم ؛ خاطرات افسران و سربازان اسیر عراقی ؛ حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی ؛ چاپ اول،1372 ؛ صفحات 75 و 77.

 

::. دائره المعارف مصور تاریخ جنگ ایران و عراق؛جعفر شیرنیا

خواندن 4106 دفعه
شما اینجا هستید: صفحه اصلی صفحه اصلی سال اول جنگ اینجا خونین شهر است