سوره حج ایه 38و39و40و41

سوره حج ایه 38و39و40و41

(سوره حج ایه 38) و از انجا که مقاومت در برابر خرافات مشرکان که در ایات فبل به ان اشاره شد ممکن است اتش خشم این گروه متعصب و لجوج را برانگیزد و سبب درگیریهای کوچک و بزرگ شود خداوند در این ایه مومنان را به کمک خود دلگرم ساخته می گوید : « خداوند از کسانی که ایمان اورده اند دفاع میکند » ( ان الله یدافع عن الذین امنوا) بگذار طوائف و قبایل عرب و یهود و نصارا و مشرکان شبه جزیره دست به دست هم بدهند تا مومنان را تحت فشار قرار داده و به گمان خود نابود کنند ، ولی خداوند وعده ی دفاع از انها را داده است ، وعده ی بقای اسلام تا دامنه ی قیامت ! این وعده ی الهی حکمی است جاری و ساری در تمام اعصار و قرون ، مهم ان است که ما مصداق «الذین امنوا» باشیم که دفاع الهی به دنبال ان حتمی است. و در پایان ایه موضوع مشرکان و هم مسلکان انها را در پیشگاه خدا با این عبارت روشن می سازد « خداوند هیچ خیانتکار کفران کننده ای را دوست ندارد» ( ان الله لا یحب کل خوان کفور ) . همان ها که برای خدا شریک قرار دادند و حتی به هنگام گفتن «لبیک» تصریح به نام بت ها نمودند.

(سوره حج ایه 39) نخستین فرمان جهاد : هنگامی که مسلمانان در مکه بودند مشرکان پیوسته انان را ازار میدادند ، و مرتبا مسلمانان کتک خورده و با سرهای شکسته خدمت پیامبر خدا ص میرسیدند و شکایت میکردند ( و تقاضای اذن جهاد داشتند ) اما پیامبر به انها می فرمود : صبر کنید ، هنوز دستور جهاد به من داده نشده تا اینکه هجرت شروع شد و مسلمین از مکه به مدینه امدند ، خداوند این ایه را که متضمن اذن جهاد است نازل کرد و این نخستین ایه ای است که درباره ی جهاد نازل شده. در ایه ی قبل ذکر شد که خداوند وعده دفاع از مومنان را داده ، در این ایه میگوید :« خداوند به کسانی که جنگ از طرف دشمنان بر انها تحمیل شده اجازه جهاد داده است ، چرا که انها مورد ستم قرار گرفته اند » ( اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا) سپس این اجازه را با وعده ی پیروزی از سوی خداوند قادر متعال تکمیل کرده ، می فرماید : « و خداوند قدرت بر یاری کردن انها را دارد » ( و ان الله علی نصرهم لقدیر ). شما باید انچه در توان دارید در این عالم اسباب بکار گیرید و در انجا که قدرت شما پایان میگیرد در انتظار یاری خدا باشید و این همان برنامه ای بود که پیامبر اسلام ص در تمام مبارزاتش به کار میگرفت و پیروز می شد.

(سوره حج ایه 40) فلسفه تشریع جهاد : سپس توضیح بیشتری درباره ی این ستمدیدگانی که اذن دفاع به انها داده شده است می دهد ، و منطق اسلام را در زمینه ی این بخش از جهاد روشنتر می سازد ، می گوید : « همان کسانی که به ناحق از خانه و شهر خود اخراج شدند » ( الذین اخرجوا من دیارهم بغیر حق ) « جز اینکه میگفتند : پروردگار ما خداوند یکتاست » ( الا ان یقولوا ربنا الله ) سپس یکی از فلسفه های تشریع جهاد را این چنین بازگو می کند : « و اگر خداوند بعضی از مردم را به وسیله ی بعضی دیگر دفع نکند دیرها و صومعه ها ، و معابد یهود و نصارا و مساجدی که نام خدا در ان بسیار برده میشود ، ویران میگردد » ( و لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع و بیع و صلوات و مساجد یذکر فیها اسم الله کثیرا ). اصولا هرگونه دعوت به خدا پرستی بر ضد جبارانی است که می خواهند مردم همچون خدا انها را بپرستند و لذا اگر انها فرصت پیدا کنند تمام این مراکز را با خاک یکسان خواهند کرد.و در پایان ایه بار دیگر وعده ی نصرت الهی را تکرار و تاکید کرده ، میگوید : « و خداوند کسانی را که یاری او کنند ( و از ایین ) و مراکز عبادتش دفاع نمایند) یاری میکند » ( ولینصرن الله من ینصره ) و بدون شک این وهده ی خدا انجام شدنی است چرا که « او قوی و قادر و غیر قابل شکست است » ( ان الله لقوی عزیز ) . مدافعان خط توحید تصور نکنند در این میدان مبارزه حق و باطل ، و در برابر انبوه عظیم دشمنان سرسخت تنها و بدون تکیه گاهند.

(سوره حج ایه 41) این ایه که تفسیری است در مورد یاران خدا که در ایه ی قبل وعده ی یاری به انها داده شده است چنین میگوید  :« انها کسانی هستند که هرگاه در زمین به انها قدرت بخشیم نماز را برپا میدارند و زکات را ادا میکنند و امر به معروف و نهی از منکر می نمایند» ( الذین ان مکناهم فی الارض اقاموا  الصلواه و اتوا الرکوه و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر) انها هرگز پس از پیروزی ، همچون خودکامگان و جباران ، به عیش و نوش و لهو و لعب نمی پردازند ، و در غرور و مستی فرو نمی روند ، بلکه پیروزی ها و موفقیت ها را نردبانی برای ساختن خویش و جامعه قرار می دهند ارتباطشان با خدا محکم و با خلق خدا نیز مستحکم است چرا که «صلواه» (نماز) سمبل پیوند با خالق است و «زکات» رمزی برای پیوند با خلق ، و امر به معروف و نهی از منکر پایه های اساسی ساختن یک جامعه سالم محسوب میشود و در همین چهار صفت برای معرفی این افراد کافی است و در سایه ان سایر عبادات و اعمال صالح و ویژگی های یک جامعه با ایمان و پیشرفته فراهم است. و در پایان ایه می فرماید : « و پایان همه کارها از ان خداست » ( ولله عاقبه الامور ) یعنی همانگونه که اغاز هر قدرت و پیروزی از ناحیه ی خدا می باشد سرانجام نیز تمام اینها به او باز میگردد که ( انا لله و انا الیه راجعون )

در این ایات به دو قسمت مهم از فلسفه های جهاد اشاره شده است. نخست جهاد «مظلوم » در برابر «ظالم و ستمگر» که حق مسلم طبیعی و فطری و عقلی اوست که تن به ظلم ندهی ، برخیزد و فریاد کند. دیگر جهاد در برابر طاغوت هایی است که قصد محو نام خدا را از دلها و ویران ساختن معابدی که مرکز بیداری افکار است دارند.

 

منبع : برگزیده تفسیر نمونه ؛ زیر نظر استاد محقق ایه الله مکارم شیرازی؛ جلد سوم ؛ صفحه 218

(سوره حج ایه 38) و از انجا که مقاومت در برابر خرافات مشرکان که در ایات فبل به ان اشاره شد ممکن است اتش خشم این گروه متعصب و لجوج را برانگیزد و سبب درگیریهای کوچک و بزرگ شود خداوند در این ایه مومنان را به کمک خود دلگرم ساخته می گوید : « خداوند از کسانی که ایمان اورده اند دفاع میکند » ( ان الله یدافع عن الذین امنوا) بگذار طوائف و قبایل عرب و یهود و نصارا و مشرکان شبه جزیره دست به دست هم بدهند تا مومنان را تحت فشار قرار داده و به گمان خود نابود کنند ، ولی خداوند وعده ی دفاع از انها را داده است ، وعده ی بقای اسلام تا دامنه ی قیامت ! این وعده ی الهی حکمی است جاری و ساری در تمام اعصار و قرون ، مهم ان است که ما مصداق «الذین امنوا» باشیم که دفاع الهی به دنبال ان حتمی است. و در پایان ایه موضوع مشرکان و هم مسلکان انها را در پیشگاه خدا با این عبارت روشن می سازد « خداوند هیچ خیانتکار کفران کننده ای را دوست ندارد» ( ان الله لا یحب کل خوان کفور ) . همان ها که برای خدا شریک قرار دادند و حتی به هنگام گفتن «لبیک» تصریح به نام بت ها نمودند.

(سوره حج ایه 39) نخستین فرمان جهاد : هنگامی که مسلمانان در مکه بودند مشرکان پیوسته انان را ازار میدادند ، و مرتبا مسلمانان کتک خورده و با سرهای شکسته خدمت پیامبر خدا ص میرسیدند و شکایت میکردند ( و تقاضای اذن جهاد داشتند ) اما پیامبر به انها می فرمود : صبر کنید ، هنوز دستور جهاد به من داده نشده تا اینکه هجرت شروع شد و مسلمین از مکه به مدینه امدند ، خداوند این ایه را که متضمن اذن جهاد است نازل کرد و این نخستین ایه ای است که درباره ی جهاد نازل شده. در ایه ی قبل ذکر شد که خداوند وعده دفاع از مومنان را داده ، در این ایه میگوید :« خداوند به کسانی که جنگ از طرف دشمنان بر انها تحمیل شده اجازه جهاد داده است ، چرا که انها مورد ستم قرار گرفته اند » ( اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا) سپس این اجازه را با وعده ی پیروزی از سوی خداوند قادر متعال تکمیل کرده ، می فرماید : « و خداوند قدرت بر یاری کردن انها را دارد » ( و ان الله علی نصرهم لقدیر ). شما باید انچه در توان دارید در این عالم اسباب بکار گیرید و در انجا که قدرت شما پایان میگیرد در انتظار یاری خدا باشید و این همان برنامه ای بود که پیامبر اسلام ص در تمام مبارزاتش به کار میگرفت و پیروز می شد.

(سوره حج ایه 40) فلسفه تشریع جهاد : سپس توضیح بیشتری درباره ی این ستمدیدگانی که اذن دفاع به انها داده شده است می دهد ، و منطق اسلام را در زمینه ی این بخش از جهاد روشنتر می سازد ، می گوید : « همان کسانی که به ناحق از خانه و شهر خود اخراج شدند » ( الذین اخرجوا من دیارهم بغیر حق ) « جز اینکه میگفتند : پروردگار ما خداوند یکتاست » ( الا ان یقولوا ربنا الله ) سپس یکی از فلسفه های تشریع جهاد را این چنین بازگو می کند : « و اگر خداوند بعضی از مردم را به وسیله ی بعضی دیگر دفع نکند دیرها و صومعه ها ، و معابد یهود و نصارا و مساجدی که نام خدا در ان بسیار برده میشود ، ویران میگردد » ( و لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع و بیع و صلوات و مساجد یذکر فیها اسم الله کثیرا ). اصولا هرگونه دعوت به خدا پرستی بر ضد جبارانی است که می خواهند مردم همچون خدا انها را بپرستند و لذا اگر انها فرصت پیدا کنند تمام این مراکز را با خاک یکسان خواهند کرد.و در پایان ایه بار دیگر وعده ی نصرت الهی را تکرار و تاکید کرده ، میگوید : « و خداوند کسانی را که یاری او کنند ( و از ایین ) و مراکز عبادتش دفاع نمایند) یاری میکند » ( ولینصرن الله من ینصره ) و بدون شک این وهده ی خدا انجام شدنی است چرا که « او قوی و قادر و غیر قابل شکست است » ( ان الله لقوی عزیز ) . مدافعان خط توحید تصور نکنند در این میدان مبارزه حق و باطل ، و در برابر انبوه عظیم دشمنان سرسخت تنها و بدون تکیه گاهند.

(سوره حج ایه 41) این ایه که تفسیری است در مورد یاران خدا که در ایه ی قبل وعده ی یاری به انها داده شده است چنین میگوید  :« انها کسانی هستند که هرگاه در زمین به انها قدرت بخشیم نماز را برپا میدارند و زکات را ادا میکنند و امر به معروف و نهی از منکر می نمایند» ( الذین ان مکناهم فی الارض اقاموا  الصلواه و اتوا الرکوه و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر) انها هرگز پس از پیروزی ، همچون خودکامگان و جباران ، به عیش و نوش و لهو و لعب نمی پردازند ، و در غرور و مستی فرو نمی روند ، بلکه پیروزی ها و موفقیت ها را نردبانی برای ساختن خویش و جامعه قرار می دهند ارتباطشان با خدا محکم و با خلق خدا نیز مستحکم است چرا که «صلواه» (نماز) سمبل پیوند با خالق است و «زکات» رمزی برای پیوند با خلق ، و امر به معروف و نهی از منکر پایه های اساسی ساختن یک جامعه سالم محسوب میشود و در همین چهار صفت برای معرفی این افراد کافی است و در سایه ان سایر عبادات و اعمال صالح و ویژگی های یک جامعه با ایمان و پیشرفته فراهم است. و در پایان ایه می فرماید : « و پایان همه کارها از ان خداست » ( ولله عاقبه الامور ) یعنی همانگونه که اغاز هر قدرت و پیروزی از ناحیه ی خدا می باشد سرانجام نیز تمام اینها به او باز میگردد که ( انا لله و انا الیه راجعون )

در این ایات به دو قسمت مهم از فلسفه های جهاد اشاره شده است. نخست جهاد «مظلوم » در برابر «ظالم و ستمگر» که حق مسلم طبیعی و فطری و عقلی اوست که تن به ظلم ندهی ، برخیزد و فریاد کند. دیگر جهاد در برابر طاغوت هایی است که قصد محو نام خدا را از دلها و ویران ساختن معابدی که مرکز بیداری افکار است دارند.

 

منبع : برگزیده تفسیر نمونه ؛ زیر نظر استاد محقق ایه الله مکارم شیرازی؛ جلد سوم ؛ صفحه 218

خواندن 2813 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

شما اینجا هستید: صفحه اصلی کلام نور جهاد و شهادت در قرآن سوره حج ایه 38و39و40و41