سوره فتح ایه 29

سوره فتح ایه 29

(سوره فتح ایه 29) در این ایه به ترسیم بسیار گویایی از اصحاب و یاران بسیار خاص پیامبر و انها که در خط او بودند از لسان تورات و انجیل بیان کرده که هم افتخار و مباهاتی است برای انها که در «حدیبیه» و مراحل دیگری پایمردی به خرج دادند و هم درس اموزنده ای است برای همه ی مسلمانان در تمام قرون و اعصار.

در اغاز می فرماید : « محمد فرستاده ی خداست » ( محمد رسول الله ) سپس به توصیف یارانش پرداخته و اوصاف ظاهر و باطن و عواطف و افکار و اعمال انها را طی پنج صفت چنین بیان میکند :« و کسانی که با او هستند در برابر کفار سرسخت و شدیدند» ( والذین معه اشداء علی الکفار ) و در دومین وصف می گوید : « و در میان خود مهربانند » ( رحماء بینهم ). در حقیقت عواطف انها در این «مهر» و «قهر» خلاصه میشود اما نه جمع میان ان دو در وجود تضادی دارد و نه قهر انها در برابر دشمن و مهر انها در برابر دوست سبب می شود که از جاده حق و عدالت قدمی بیرون نهند.

در سومن صفت که از اعمال انها سخن می گوید می افزاید: « پیوسته انها را در حال رکوع و سجود می بینی » و همواره به عبادت خدا مشغولند ( تریهم رکعا سجدا) این تعبیر عبادت و بندگی خدا را که با دو رکن اصلیش «رکوع» و «سجود» ترسیم شده ، به عنوان حالت دائمی و همیشگی انا ذکر میکند عبادتی که رمز تسلیم در برابر فرمان حق و نفی کبر و خودخواهی و غرور از وجود ایشان است.

در چهارمین توصیف که از نیت پاک و خالص انها بحث میکند می فرماید : « انها همواره فضل خدا و رضای او را می طلبند » ( یبتغون فضلا من الله و رضوانا ) نه برای تظاهر و ریا قدم بر می دارند و نه انتظار پاداش از خلق خدا دارند بلکه چشمشان تنها به رضا و فضل او دوخته شده.

و در پنجمین و اخرین توصیف از ظاهر اراسته و نورانی انها بحث کرده می گوید: « نشانه ی انها در صورتشان از اثر سجده نمایان است » ( سیماهم فی وجوههم من اثر السجود) . قران بعد از بیان همه ی این اوصاف می افزاید : « این توصیف انان در تورات است ( ذلک مثلهم فی التوریه ) این حقیقتی است که از پیش گفته شده و توصیفی است در یک کتاب بزرگ اسمانی که پیش از هزار سال قبل نازل شده. ولی نباید فراموش کرد که تعبیر « والذین معه » ( وکسانی که با او هستند ) سخن از افرادی میگوید که در همه چیز با پیامبر ص بودند ؛ در فکر و عقیده و اخلاق و عمل نه تنها کسانی که همزمان با او بودند هرچند خطشان با او متفاوت بود.

سپس به توصیف انها در یک کتاب اسمانی دیگر یعنی « انجیل » پرداخته چنین میگوید : « و توصیف انها در انجیل همانند زراعتی است که جوانه های خود را خارج ساخته سپس به تقویت ان پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده و به قدری نمو و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وا میدارد » ( و مثلهم فی الانجیل کزرع اخرج شطئه فازره فاستغلظ فاستوی علی سوقه یعجب الزراع ) ... اری انها انسان هایی هستند با صفات والا که انی از حرکت باز نمی ایستند. همواره اسلام را با گفتار و اعمال خود در جهان نشر می دهند و روز به روز خیل تازه ای بر جامعه اسلامی می افزایند.

سپس در دنباله ی ایه می افزاید : این اوصاف عالی ، این نمو و رشد سریع ، و این حرکت پر برکت ، به همان اندازه که دوستان را به شوق و نشاط می اورد سبب خشم کفار می شود « این برای ان است که کافران را به خشم اورد » ( لیغیظ بهم الکفار ) و در پایان ایه می فرماید : « (ولی ) کسانی از انها را که ایمان اورده و کارهای شایسته انجام داده اند خداوند وعده ی امرزش و اجر عظیمی داده است » ( وعدالله  الذین امنوا و عملوا الصالحات منهم مغفره و اجرا عظیما) .

بدیهی است اوصافی که در اغاز ایه گفته شد ایمان و عمل صالح در ان جمع بود بنابر این تکران این دو وصف اشاره به تداوم ان است یعنی خداوند این وعده را تنها به ان گروه از یاران محمد ص داده که در خط او باقی بمانند و ایمان و عمل صالح را تداوم بخشند وگرنه کسانی که یک روز در زمره ی دوستان و یاران او بودند و روز دیگر از او جدا شدند و راهی بر خلاف ان را در پیش گرفتند هرگز مشمول چنین وعده ای نیستند.

 

منبع : برگزیده تفسیر نمونه ؛ زیر نظر استاد محقق ایه الله مکارم شیرازی؛ جلد چهارم ؛ صفحه 487

(سوره فتح ایه 29) در این ایه به ترسیم بسیار گویایی از اصحاب و یاران بسیار خاص پیامبر و انها که در خط او بودند از لسان تورات و انجیل بیان کرده که هم افتخار و مباهاتی است برای انها که در «حدیبیه» و مراحل دیگری پایمردی به خرج دادند و هم درس اموزنده ای است برای همه ی مسلمانان در تمام قرون و اعصار.

در اغاز می فرماید : « محمد فرستاده ی خداست » ( محمد رسول الله ) سپس به توصیف یارانش پرداخته و اوصاف ظاهر و باطن و عواطف و افکار و اعمال انها را طی پنج صفت چنین بیان میکند :« و کسانی که با او هستند در برابر کفار سرسخت و شدیدند» ( والذین معه اشداء علی الکفار ) و در دومین وصف می گوید : « و در میان خود مهربانند » ( رحماء بینهم ). در حقیقت عواطف انها در این «مهر» و «قهر» خلاصه میشود اما نه جمع میان ان دو در وجود تضادی دارد و نه قهر انها در برابر دشمن و مهر انها در برابر دوست سبب می شود که از جاده حق و عدالت قدمی بیرون نهند.

در سومن صفت که از اعمال انها سخن می گوید می افزاید: « پیوسته انها را در حال رکوع و سجود می بینی » و همواره به عبادت خدا مشغولند ( تریهم رکعا سجدا) این تعبیر عبادت و بندگی خدا را که با دو رکن اصلیش «رکوع» و «سجود» ترسیم شده ، به عنوان حالت دائمی و همیشگی انا ذکر میکند عبادتی که رمز تسلیم در برابر فرمان حق و نفی کبر و خودخواهی و غرور از وجود ایشان است.

در چهارمین توصیف که از نیت پاک و خالص انها بحث میکند می فرماید : « انها همواره فضل خدا و رضای او را می طلبند » ( یبتغون فضلا من الله و رضوانا ) نه برای تظاهر و ریا قدم بر می دارند و نه انتظار پاداش از خلق خدا دارند بلکه چشمشان تنها به رضا و فضل او دوخته شده.

و در پنجمین و اخرین توصیف از ظاهر اراسته و نورانی انها بحث کرده می گوید: « نشانه ی انها در صورتشان از اثر سجده نمایان است » ( سیماهم فی وجوههم من اثر السجود) . قران بعد از بیان همه ی این اوصاف می افزاید : « این توصیف انان در تورات است ( ذلک مثلهم فی التوریه ) این حقیقتی است که از پیش گفته شده و توصیفی است در یک کتاب بزرگ اسمانی که پیش از هزار سال قبل نازل شده. ولی نباید فراموش کرد که تعبیر « والذین معه » ( وکسانی که با او هستند ) سخن از افرادی میگوید که در همه چیز با پیامبر ص بودند ؛ در فکر و عقیده و اخلاق و عمل نه تنها کسانی که همزمان با او بودند هرچند خطشان با او متفاوت بود.

سپس به توصیف انها در یک کتاب اسمانی دیگر یعنی « انجیل » پرداخته چنین میگوید : « و توصیف انها در انجیل همانند زراعتی است که جوانه های خود را خارج ساخته سپس به تقویت ان پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده و به قدری نمو و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وا میدارد » ( و مثلهم فی الانجیل کزرع اخرج شطئه فازره فاستغلظ فاستوی علی سوقه یعجب الزراع ) ... اری انها انسان هایی هستند با صفات والا که انی از حرکت باز نمی ایستند. همواره اسلام را با گفتار و اعمال خود در جهان نشر می دهند و روز به روز خیل تازه ای بر جامعه اسلامی می افزایند.

سپس در دنباله ی ایه می افزاید : این اوصاف عالی ، این نمو و رشد سریع ، و این حرکت پر برکت ، به همان اندازه که دوستان را به شوق و نشاط می اورد سبب خشم کفار می شود « این برای ان است که کافران را به خشم اورد » ( لیغیظ بهم الکفار ) و در پایان ایه می فرماید : « (ولی ) کسانی از انها را که ایمان اورده و کارهای شایسته انجام داده اند خداوند وعده ی امرزش و اجر عظیمی داده است » ( وعدالله  الذین امنوا و عملوا الصالحات منهم مغفره و اجرا عظیما) .

بدیهی است اوصافی که در اغاز ایه گفته شد ایمان و عمل صالح در ان جمع بود بنابر این تکران این دو وصف اشاره به تداوم ان است یعنی خداوند این وعده را تنها به ان گروه از یاران محمد ص داده که در خط او باقی بمانند و ایمان و عمل صالح را تداوم بخشند وگرنه کسانی که یک روز در زمره ی دوستان و یاران او بودند و روز دیگر از او جدا شدند و راهی بر خلاف ان را در پیش گرفتند هرگز مشمول چنین وعده ای نیستند.

 

منبع : برگزیده تفسیر نمونه ؛ زیر نظر استاد محقق ایه الله مکارم شیرازی؛ جلد چهارم ؛ صفحه 487

خواندن 3407 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

شما اینجا هستید: صفحه اصلی کلام نور جهاد و شهادت در قرآن سوره فتح ایه 29