قدس 1

عملیات قدس 1 (24 / 03 /  1364)


رمز عمليات : يا محمدرسول‌الله(ص)، يا الله، يا الله، يا الله، قد تري انا فيه ففرج عني يا كريم، الله‌اكبر

منطقه عمليات : منطقه هورالهويزه حدفاصل پاسگاه شط‌علي و طبر (شمال منطقه عملياتي خيبر و بدر)

زمان عمليات : 1364/3/24(مصادف با روز جهاني قدس)

هدف عملیات : تصرف پاسگاه‌هاي دشمن در شمال البيضه (ترابه، ابوذكر، ابوليله و ...)

نوع عمليات:  محدود

فرماندهي عمليات : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

سازمان عمليات : سپاه پاسداران

نتايج عمليات : آزادسازي منطقه‌اي به وسعت حدود 200 كيلومترمربع

تلفات دشمن : حدود200 كشته، 200 زخمي و 9 اسير

خسارات دشمن : انهدام يك هواپيما، دو هلي‌كوپتر و 12 پاسگاه سيار و تجهيزات ديگر

غنائم : 4 توپ ضدهوايي، 6 خمپاره‌انداز، 30 قطعه پل دوبه‌اي و تعداد زيادي سلاح سبك

 

استعداد نيروهاي درگير ایرانی

استعداد نيروهاي درگير عراقی

5 گردان (در مجموع 8 گروهان) از لشكر25 كربلا

4 گروهان و عناصري از تيپ‌هاي 506 و 114

 

 شرح مختصر نبرد

مقدمه

 عمده‌ترين هدف عمليات بدر قطع جاده استراتژيك بصره ‌ـ العماره بود، كه پس از اجراي عمليات و دست نيافتن به اين هدف، تصرف اين جاده مهم و حضور در هورالحمار همچنان جايگاه خود را در استراتژي نظامي جمهوري اسلامي حفظ كرد. از سوي ديگر آماده كردن امكانات و زمينه لازم براي اجراي عملياتي ديگر همچون عمليات بدر جهت رسيدن به اهداف مذكور در كوتاه مدت مقدور نبود، لذا به عنوان حداقل اقدام، حضور بيشتر در هور و هرچه نزديك‌تر شدن به جاده بصره ـ العماره در دستور كار قرار گرفت. در اين منطقه از هور كه از شمال البيضه تا رودخانه دجله ادامه دارد بهترين محور براي نزديك‌تر شدن به جاده بصره ـ العماره انتخاب گرديد. در اين مسير، تصرف پاسگاه‌هاي ابوذكر و ابوليله ـ كه مي‌توانست جاي پاي مناسبي براي ادامه عمليات در اين محور و سكوي آتشي در جهت مسدود كردن جاده باشد ـ ضروري تشخيص داده شد. علاوه بر اين، خط پدافندي كه پس از تصرف ترابه در اين منطقه به وجود آمده بود، احتياج به ترميم داشت و اجراي عمليات در اينجا مي‌توانست ضمن نزديك كردن خط پدافندي به دجله و اجراي آتش روي جاده، خط منظم و به هم پيوسته‌اي را به وجود آورد.لشكر25 كربلا كه با بهبود فرماندهي پس از عمليات بدر همچنان در منطقه ذكر شده باقي مانده بود، مأمور اجراي تدابير مذكور گرديد.

اهداف عمليات : تصرف پاسگاه‌هاي ابوذكر و ابوليله و بدست آوردن جاي پاي مناسبي براي ادامه عمليات در اين محور؛ ترميم خط پدافندي كه پس از تصرف ترابه در اين منطقه به وجود آمده بود؛ نزديك كردن خط پدافندي به دجله و امکان اجراي آتش روي جاده بصره ـ العماره.

موقعيت و وضعيت زمين و آبراه‌هاي منطقه عمليات : منطقه مورد نظر قسمتي از هورالهويزه بود كه در شمال منطقه عمليات خيبر و بدر در حدفاصل پاسگاه شط‌علي و طبر واقع گرديده است. از سمت غرب تا روستاهاي الزجيه و الحسان، از سمت جنوب تا روستاي البيضه و از سمت شمال تا پاسگاه ترابه در محدوده اين منطقه عملياتي واقع شده بود.

زمين منطقه: به علت آنكه منطقه عمليات قبل از گسترش هور منطقه‌اي مسكوني بوده، عمق آب در اين قسمت كم است و خشكي‌هاي بيشتري نسبت به ساير مناطق در آن وجود دارد. مهم‌ترين خشكي‌هاي منطقه عمليات بعد از ترابه (كه در عمليات بدر تصرف شد)، عبارت بودند از پاسگاه ابوذكر، روستاي ابوليله و خشكي‌هاي اطراف آن.

آبراه‌ها: آبراه‌هايي كه در منطقه عمليات بيشتر استفاده مي‌شدند، عبارت بودند از: آبراه‌هاي كسر، صف، شعبان، مشروع، خيطه، اعظم، معارج، نهروان و الحسان.

موقعيت نيروهاي خودي قبل از عمليات

لشكر25 كربلا براي حفظ منطقه و امكان حضور فعال در آن و بالا بردن كيفيت، سطح آموزش و تجربه نيروهايش، در اين منطقه خطي پدافندي به طول 40 كيلومتر تشكيل داد و 4 گردان نيرو در آن مستقر كرد. هر گردان موظف بود بدون درگيري و تا جايي كه امكان دارد خود را به مواضع دشمن نزديك كند. از اين رو نيروها با يك خيز كاملاً مؤثر و بدون درگيري به صورت ايجاد كمين در مقابل دشمن جلو ‌رفتند، طوري كه در بعضي محورها به فاصله 1 تا 2 كيلومتري مواضع عراقي‌ها ‌رسيدند. اين خيز موجب شد تا جنوب آبراه ترابه در آبراه اعظم، كمين‌ها به نحوي به طرف دشمن ايجاد شوند كه الحاق بين خط ترابه ـ نهروان برقرارگردد.

شناسايي

پس از واگذاري مأموريت به لشكر25 كربلا، نيروهاي اطلاعات اين لشكر شناسايي منطقه را به طور مستمر و با جديت شروع كردند و چون براي عمليات 4 هدف (پاسگاه ابوذكر، روستاي ابوليله، بركه مختار و كمين دژباني در عقبه دشمن) مشخص شده بود، شناسايي‌ها از 4 محور آبراهاي صف، خيطه، معارج و اعظم انجام مي‌شد. با پيشرفت كار و تسلط نيروها بر منطقه عمليات مقرر گرديد كه براي هر هدف 2 معبر شناسايي شود، لذا كار شناسايي در 8 معبر ادامه يافت. نيروهاي شناسايي با لباس غواصي و شنا در زير آب خود را تا نزديكي‌هاي دشمن مي‌رساندند، اما دشمن از ساعت 9 شب تا روشنايي صبح حدود هر نيم ساعت با كليه سلاح‌هاي خود مانند ضد‌هوايي، تيربار و خمپاره، روي ني‌زارها و آبراه‌ها آتش مي‌ريخت كه براي رزمندگان مشكلات زيادي ايجاد مي‌كرد و احتمال تلفات نيروها را افزايش مي‌داد. با اين حال بنابر تأكيد فرمانده لشكر مبني بر شناسايي كامل مواضع دشمن، در مجموع 150 تيم شناسايي به منطقه اعزام شد كه با تلاش آنها هيچ نقطه ابهامي در شناسايي مواضع دشمن باقي نماند.

مواضع و استعداد نيروهاي دشمن

دشمن در اين منطقه از مواضع و موانع مختلف برخوردار بود، از جمله بشكه فوگاز( ناپالم) و سيم‌خاردار حلقوي (كه بعضاً تا1 متر روي آب و چند رده در زير آب قرار داشت)، تنها نمونه‌اي از موانع دشمن بود.عراقي‌ها در اطراف پاسگاه ابوذكر و روي خشكي اطراف آن سنگرهاي متعددي احداث كرده بودند. همچنين در روي بركه‌مختار، علاوه بر سنگر، كمين سيار نيز گذاشته بودند كه به صورت زيگزاگي يك‌ديگر را مي‌پوشاند و عامل مؤثر در تأمين پاسگاه ابوذكر به شمار مي‌رفت. در اين منطقه از دشمن سه گروهان كماندويي (يك گروهان در پاسگاه ابوذكر، يك گروهان در پاسگاه ابوليله و يك گروهان در بركه‌مختار) استقرار داشتند. يك گروهان هم پشت بركه‌مختار در احتياط نزديك بود. علاوه بر اين، عناصري از تيپ‌هاي 506 و 114 از لشكر25 ارتش عراق در منطقه مستقر بودند. دشمن همچنين به منظور كنترل بهتر منطقه، با هلي‌كوپتر و هواپيماي پي‌. سي‌.7 مرتباً گشت شناسايي انجام مي‌داد و بعضاً روي مواضع خودي اجراي آتش مي‌كرد.

طرح مانور

منطقه عمليات به دو محور تقسيم گرديد و دو عقبه "طبر" و "شط‌علي" براي آن مشخص شد. طبق بر‌آوردي كه از منطقه و وضعيت دشمن به عمل آمد، مقرر گرديد 5 گردان (جمعاً با استعداد 8 گروهان) از رزمندگان وارد عمل شوند. مسير محور اول از طبر به آبراه كسر، پاسگاه ترابه و آبراه نهروان ختم مي‌گردد. مسير محور دوم نيز از شط‌علي به آبراه صف و از آنجا به پاسگاه‌هاي ابوذكر و ابوليله منتهي مي‌شود. بر اساس برنامه‌ريزي انجام شده مقرر گرديد يك روز قبل از عمليات يك گروهان از گردان امام محمد‌باقر( ع) با استفاده از آبراه معارج كه نيروهاي عراقي هيچ مانعي در آن نداشتند، به عقبه دشمن رفته در آنجا مستقر شوند.

پشتيباني عمليات

واحد پدافند هوايي چهار توپ ضد هوايي 5/14 ميلي‌متري را كه روي پل‌هاي شناور نصب شده بود، جهت استقرار در آبراه نهروان، بركه‌مختار، آبراه معارج و آبراه صف ـ خيطه در نظر گرفت.  واحد ادوات لشكر نيز 4 قبضه ميني‌كاتيوشا، 23 قبضه تيربار و دوشكا و 3 قبضه توپ 106 ميلي‌متري را به طور شناور در آبراه‌ها و بركه‌هاي صف، ترابه، مشروع و مختار براي پشتيباني مؤثر از نيروها در نظر گرفت. همچنين دو اورژانس (يكي در آبراه اعظم و ديگري در آبراه شعبان ـ صف) آماده امدادرساني به مجروحان بود.

شرح عمليات

زمان شروع عمليات ساعت 8 شب مورخ 24/3/1364 اعلام شد. از بعد از ظهر روز جمعه 24/3/1364، مطابق با روز قدس، فعاليت براي حركت نيروها به سوي دشمن شروع شد. در كنار ساحل شناورهايي كه حامل مهمات و تداركات هستند آماده حركتند. نيروها در خطوط پدافندي در حال تجهيز و آمادگي براي سوار شدن در بلم‌ها مي‌باشند. فرماندهان گروهان‌ها نيز مشغول تيم‌بندي بلم‌ها و به ستون كردن آنها براي حركت به طرف هدف مي‌باشند. هنوز آفتاب غروب نكرده بود كه رزمندگان سوار بر 90 شناور (بلم و چينكو) پيشروي خود را از پنج محور (آبراه‌هاي صف، خيطه، معارج، اعظم و نهروان) به سمت دشمن آغاز كردند. ساعت 8 شب فرا رسيده است ولي هنوز هيچ يك از محورها درگيري با دشمن را اعلام نكرده‌اند، در اين حال مشكلي هم در مقر فرماندهي بروز مي‌كند و آن اينكه لحظاتي قبل از عمليات بر اثر وزش باد برگه كد‌هاي مخابراتي عمليات لابه‌لاي ني‌ها گم مي‌شود.

 

در محور خيطه، دشمن ساعاتي قبل از عمليات كميني جديد در آبراه اصلي اين محور گذاشته بود كه نيروها مدتي را معطل آن شدند چون بايد ابتدا كمين را منهدم و بعد به روستا تك مي‌كردند.با رسيدن زمان درگيري فرمانده لشكر براي سرعت دادن به گردان‌ها فشار مي‌آورد تا درگيري با دشمن را شروع كنند. رزمندگان به تدريج به دشمن ‌رسيدند و براي درگيري اعلام آمادگي كردند. بالاخره در كليه محورها رزمندگان از موانع و سيم‌خاردارها عبور كردند. لحظاتي قبل از ساعت 9 شب دشمن طبق برنامه قبلي و شايد هم به دليل هوشياري از طريق شنود، متوجه حضور نيروها شد و به شليك خمپاره منور و به رگبار بستن ني‌زار‌ها اقدام كرد؛ خصوصاً در محور پاسگاه ابوذكر كه به تلفاتي از گردان يا رسول(ص) منجر شد. با تلاش و جست و جوي عده‌اي از برادران برگه كد‌هاي مخابراتي پيدا شد و سرانجام نزديك ساعت 9 شب كليه گروهان‌ها براي درگيري با دشمن اعلام آمادگي كردند. در همين زمان فرمانده لشكر25 كربلا با قرائت رمز عمليات "يا محمد رسول‌الله، ياالله، ياالله، قد تري انا فيه ففرج عني يا كريم، الله‌اكبر" دستور آغاز عمليات را صادر كرد.

در پي آن فرماندهان كليه محورها با پاسخ به پيام رمز فرماندهي، عمليات خود را شروع كردند. تقريباً در تمامي محورها غواص‌هاي پيشرو موفق شده‌اند خود را به زير پاي دشمن رسانده و منتظر نيروهاي عمل‌كننده بمانند. در محور صف، رزمندگان با انهدام يك كمين كه شب گذشته ايجاد شده بود به طرف روستاي ابوليله هجوم بردند. نيروهاي عمل كننده از آبراه مشروع نيز سريعاً به هدف رسيدند و غواص‌ها وارد عمل شدند. اولين غواص وارد ساحل دشمن شد و يك نارنجك داخل سنگر عراقي‌ها انداخت كه نارنجك عمل نكرد و آنها بيرون ريختند. در اينجا غواص خود را از جنگ تن‌به‌تن كنار كشيد و رزمندگان ديگر روي دشمن آتش گشودند كه از همين جا در‌گيري شروع شد. هم‌زمان نيروهاي بلم ‌سوار از راه رسيدند و در ساحل نزديك روستا پياده شدند. وقتي توجه دشمن به اين سمت معطوف گرديد، نيروهاي دشمن در معبر اصلي تك (آبراه خيطه) سست شدند طوري كه نيروهاي گردان مسلم به سرعت در ساحل پياده شدند و درگيري را شروع كردند.

قسمتي از نيروهاي گردان امام محمد باقر(ع) كه در انتهاي آبراه مشروع به قصد زدن عقبه دشمن، پاي كمين دژباني نشسته بودند، با اعلام رمز عمليات، حمله را شروع كردند و شليك اولين آر.‌پي‌.جي آنها باعث انفجار مهمات دژباني شد و نيروهاي دشمن به آب ريختند و شروع به تير‌اندازي كردند. در اين حال نيروهاي بلم‌سوار كه كمين را محاصره كرده بودند، تير‌اندازي عراقي‌ها را پاسخ دادند و درگيري پس از 3 دقيقه خاتمه يافت. برادران منطقه را پاك‌سازي كردند، عده‌اي از نفرات دشمن را اسير كردند و در جناحين آبراه گسترش يافتند.

در محور خيطه يك دسته از نيروهاي گردان يا رسول‌الله(ص) با توجه به عمق كم آب، در500 متري دشمن از بلم پياده شدند و با كشيدن شناور حامل مهمات روي آب، به طرف دشمن حركت كردند. در اين محور دشمن نسبت به ساير محورها هوشيارتر است و تنها محوري است كه غواص‌ها نتوانسته‌اند از قبل خود را به ساحل دشمن برسانند. آنان در چند متري ساحل در لابه‌لاي ني‌ها زير آب رفته‌اند، دشمن گه‌گاهي منور مي‌زند و يا به رگبار مي‌بندد. نيروهاي دسته تأمين به 150 تا 100 متري دشمن رسيده در لابه‌لاي ني‌زارها گسترش يافته‌اند. چون تلاش غواص‌ها جهت رسيدن به ساحل دشمن بي‌نتيجه مانده است، دسته تأمين با دستور فرمانده عمليات هم‌زمان اجراي آتش كردند. اين نيروها معبري به عرض 10 متر را پاك‌سازي كردند و آبراه جهت ورود نيروهاي عمل‌كننده باز شد. طولي نكشيد كه كليه نيروهاي بلم‌سوار در ساحل پياده شدند و با اندك درگيري وارد ساختمان پاسگاه شده بر آن تسلط يافتند. درگيري پاسگاه ابوذكر بيش از 7 دقيقه طول نكشيد.

نيروهاي عمل‌كننده در محور آبراه اعظم نيز با مأموريت تك به شمال بركه مختار، در پاي كمين‌هاي اين بركه منتظر هستند و قرار است عمليات ايذايي انجام بدهند. اين نيروها با اجراي آتش روي كمين‌هاي دشمن با انبوه آتش چند كمين دشمن از چند جناح ديگر مواجه شدند و پس از لحظاتي مجبور شدند مقداري عقب كشيده و با درگيري از دور، خط را فعال نشان بدهند. در محور آبراه نهروان نيروهاي گردان امام‌حسين(ع) به جنوب بركة مختار تك كردند. پس از شروع درگيري در اين محور، نيروهاي خودي از چند جناح با انبوه آتش كمين‌ها مواجه شدند كه به درگيري پراكنده با دشمن ادامه دادند و به انتظار رسيدن ادوات و توپ 106 ميلي‌متري ماندند.

درگيري در روستاي ابوليله در دو محور ادامه دارد و نيروها وارد روستا شده‌اند، اما دشمن هنوز مقاومت مي‌كند. رزمندگان هم‌زمان با درگيري در روستا، به دو تا از كمين‌هاي خشكي روستا نيز حمله كردند. پس از چند لحظه هر دو كمين منهدم شدند و نيروهايشان در آب رفتند و از لا‌به‌لاي ني‌زارها فرار كردند. كمين بين پاسگاه و روستا در آبراه مشروع در شروع درگيري با اندك مقاومتي سقوط كرد و بيشتر نيروهاي آن در لا‌به‌لاي ني‌زارها فرار كردند. از جمله دلايلي كه موجب درگيري طولاني در روستا شد مقاومت يكي از كمين‌هاي نزديك روستا بود. هم‌زمان با شروع عمليات يك دسته از نيروهاي گردان مسلم در آبراه صف تا 2 كيلومتري روستاي البيضه پيش رفتند و جهت سدكردن هرگونه فعاليت و پاتك دشمن از اين محور در جناحين آبراه گسترش يافتند. چند دقيقه پس از شروع عمليات وضعيت كلي بدين شرح است:

ـ پاسگاه ابوذكر سقوط كرده است.

ـ دو تا از كمين‌هاي نزديك روستاي ابوليله منهدم شده‌اند.

ـ كمين بين پاسگاه و روستا در آبراه مشروع منهدم شده است.

ـ كمين دژباني در انتهاي آبراه مشروع كه عقبه دشمن محسوب مي‌شود، منهدم گرديده است.

ـ درگيري در روستاي ابوليله و بركة مختار همچنان ادامه دارد.

ـ در ساعت 21:10 به دستور فرماندهي قايق‌هاي حامل توپ‌هاي 106 ميلي‌متري و قبضه‌هاي ميني‌كاتيوشا به سرعت خود را به محل‌هاي درگيري رساندند.

ـ با تدبير و تلاش فرماندة محور صف، كمين كنار روستاي ابوليله منهدم شده و درگيري فقط در روستا ادامه دارد.

ـ در محور پاسگاه ابوذكر دشمن يكي از بشكه‌هاي مواد ناپالم را منفجر كرد. در اين انفجار نيروهاي خودي آسيبي نديدند و 2 نيروي دشمن در حين فرار آسيب ديدند.

ـ ساعت 21:15 يك قايق حامل يك توپ 106 به منطقه بركه مختار رسيد. اين قايق كه براي زدن كمين‌ها در حال عبور از لابه‌لاي ني‌ها بود، ناگهان با يك كمين شناسايي نشده برخورد كرد و باعث هوشياري دشمن شد كه به دنبال آن دشمن با شليك يك نارنجك آتش‌زا قايق را منهدم كرد. از نيروهاي اين قايق يك تن شهيد و يك تن زخمي شد كه با قايق ديگري به عقب منتقل شدند.

ـ در همين زمان دشمن در محور روستاي ابوليله يكي ديگر از بشكه‌هاي ناپالم را منفجر كرد كه در اين انفجار نيز به نيروهاي خودي آسيبي نرسيد.

ـ در ساعت 21:18 در محور نهروان قايق‌هاي حامل توپ 105 ميلي‌متري و ميني‌كاتيوشا به منطقه عمليات رسيدند و با برنامه‌ريزي قبلي روي اتوبان بغدادـ بصره شروع به اجراي آتش كردند.

ـ بر اساس گزارش ديده‌بان‌ها اتوبان مذكور بسته شده و در دو طرف اتوبان در مناطق العزير و جنوب الكساره تجمع ماشين‌هاي چراغ روشن مشاهده مي‌شود.

ـ در ساعت 21:20 با يك تلاش وسيع از دو محور، روستاي ابوليله كاملاً پاك‌سازي و عده‌اي نيز اسير شدند. گاهي از اطراف پاسگاه ابوذكر و روستاي ابوليله تيراندازي‌هاي پراكنده‌اي انجام مي‌گيرد كه با انبوه آتش نيروهاي خودي خاموش مي‌گردد. در اين حال فرمانده پاسگاه ابوذكر كه همراه با يك سكان‌دار فرار كرده بود، در دام نيروهاي گردان امام محمد باقر(ع) افتاد و در درگيري كشته شد و سكان‌دار قايق نيز مجروح و اسير شد و قايق منهدم گرديد.

ـ حدود ساعت 22 عده‌اي از نيروهاي دشمن در حال فرار در آبراه مشروع به دام نيروهاي خودي افتادند كه تعدادي كشته و تعدادي اسير شدند.

      حدود نيمه شب وضعيت كلي عمليات چنين است: در كل منطقه عمليات، دشمن فقط در بركه مختار حضور دارد كه آن هم در محاصره رزمندگان است. جنوب بركه يعني بين نيروهاي گردان امام حسين(ع) و گردان امام محمد باقر(ع) هنوز الحاق صورت نگرفته و باز است و راه فراري براي دشمن مي‌باشد. از جمله دلايل ناموفق بودن تك در بركه مختار ضعف در شناسايي آن بود، اولاً نيروهاي شناسايي به طور كامل كمين‌هاي بركه مختار را شناسايي نكرده بودند و در ثاني براي يك كمين دو معبر تك مشخص كرده بودند و فكر مي‌كردند اين دو معبر براي دو كمين است. شب عمليات وقتي نيروهاي غواص به طرف كمين مي‌رفتند متوجه يك‌ديگر شده و ابتدا هر كدام فكر مي‌كردند كه ديگري دشمن است تا اينكه يك‌ديگر را شناختند و هر دو با هم به كمين حمله كردند كه به دليل تسلط كمين ديگر بر آنها، موفق نبودند. در مجموع به تعدادي از كمين‌هاي بركه حمله نشد و به تعدادي هم كه حمله شد موفقيت‌آميز نبود.

روز اول عمليات (25/3/1364)

نزديك صبح، يك توپ 106 ميلي‌متري در آبراه صف اجراي آتش روي روستاي البيضه را شروع كرد، قبضه توپ ديگر 106 ميلي‌متري در انتهاي آبراه مشروع جهت مقابله با پاتك دشمن استقرار يافته و آماده است. همچنين يك ميني‌كاتيوشا در ترابه به طرف جادة بصره ـ بغداد و يكي ديگر روي الكساره و دهات اطراف آن اجراي آتش مي‌كند. با روشن شدن هوا از هر محور 2 تا 3 قايق به گشت‌زني پرداختند و تعداد زيادي از نيروهاي دشمن را اسير كردند و عده‌اي را كه قصد تيراندازي و مقاومت داشتند، به رگبار مي‌بستند. از سوي ديگر دشمن با روشن شدن هوا فعاليت هوايي خود را در منطقه شروع كرد. در ابتدا هواپيما‌هاي پي.سي.7 و هلي‌كوپتر‌ها براي شناسايي به منطقه عمليات آمدند ولي به دليل آنكه از وضعيت عمليات اطلاعي نداشتند، اجراي آتش نمي‌كردند. در اين زمان توپ‌هاي ضد‌هوايي به سوي منطقه عملياتي حركت كردند و در نقاط مشخص شده استقرار يافتند. فرمانده لشكر به آنها تأكيد كرده بود كه تا پرنده‌هاي دشمن كاملاً در تير‌رس نيامده، تيراندازي نكنيد. طولي نكشيد كه يك هلي‌كوپتر دشمن با آتش سلاح‌هاي پدافند در منطقه بركه‌مختار، سقوط كرد. همچنين يك هواپيماي پي.سي.7 دشمن نيز به وسيله موشك سهند در منطقه نهروان سرنگون شد.

در اوايل روز نيروهاي عراقي با قايق‌هاي حامل سلاح‌هاي دوشكا و 106 و تيربار و نيرو همراه با هواپيما و هلي‌كوپتر پاتك سنگيني را اجرا كردند كه با مقابله به موقع و غافل‌گيرانه نيروهاي كمين در آبراه مشروع مواجه گرديدند. چون رزمندگان در لابه‌لاي ني‌زار‌ها مخفي شده بودند و دشمن از وضعيت منطقه اطلاعي نداشت لذا عراقي‌ها به دام نيروهاي خودي افتادند و تلفات بسياري دادند. باقي‌مانده قواي عراقي نهايتاً با مقاومت اندك و به جاي گذاشتن تلفات زياد فرار كردند. پس از چند ساعت، پاتك دوم، سنگين‌تر و با قواي بيشتري اجرا شد كه آن هم با مقاومت برادران و فعاليت چشم‌گير توپ 106 ميلي‌متري، به عقب‌نشيني و تلفات دشمن منجر شد.

برادر مرتضي قرباني پاتك‌هاي دشمن را چنين توصيف كرد: «روز اول فشار آن قدر زياد بود كه ما گفتيم الآن تمام بچه‌ها را مي‌زنند عقب ولي بچه‌ها ايستادند. تا موقع ظهر برادران در صدد پاك‌سازي بركه‌مختار بودند.»

در طول روز و در حالي كه رزمندگان درصدد پاك‌سازي بركه مختار بودند، صداي پرواز هلي‌كوپترها دائماً شنيده مي‌شد ولي چيزي مشاهده نمي‌گرديد. در اواخر روز برادران متوجه شدند كه از طرف كمين‌هاي بركه مختار ديگر هيچ‌گونه تيري شليك نمي‌شود و فعاليتي به چشم نمي‌خورد. پس از آن رزمندگان به اطراف بركه به طرف كميني رفتند و متوجه شدند كه كمين‌ها خالي شده و پرواز هلي‌كوپتر در روز براي هدايت آنها جهت فرار از منطقه بوده است. استعداد دشمن در بركه‌مختار حدود يك گروهان بود كه همگي فرار كردند.

روز دوم و سوم

صبح روز 26/3/1364 فاصله بين گردان امام حسين(ع) و گردان امام محمد باقر(ع) در جنوب بركه مختار توسط گردان امام حسين(ع) پوشانده شد و اين خط تكميل گرديد. تا ظهر همين روز دشمن در محور آبراه مشروع دو بار ديگر پاتك كرد كه با مقابله به موقع نيروهاي خودي دفع شد.

روز سوم عمليات (27/3/1364) يك هلي‌كوپتر عراقي كه براي گشت‌زني به منطقه عمليات آمده بود با آتش پدافند خودي منهدم شد و اطراف روستاي البيضه سقوط كرد. از اين پس ديگر هيچ پرواز مؤثري انجام نگرفت و دشمن تنها با هواپيماي پي.سي.7 به اجراي آتش كور مي‌پرداخت. دراين باره شنود خودي گزارش مي‌داد كه خلبان‌هاي دشمن مي‌گويند در منطقه عمليات آتش ضد‌هوايي زياد است و ما نمي‌توانيم پرواز كنيم.

نتايج عمليات

در اين عمليات منطقه‌اي به طول 15 و عرض 13 كيلومتر (حدود 180 تا 200 كيلومتر مربع) از تصرفات دشمن به دست رزمندگان اسلام فتح شد. موقعيت نيروهاي خودي پس از عمليات از شمال به جنوب چنين بود: در 5 كيلومتري الحسان و در 4 كيلومتري دجله و الزجيه و 6 كيلومتري اتوبان بغداد‌ـ بصره، و در قسمت جنوبي در 2 كيلومتري البيضه.

تلفات دشمن

يك گردان كامل از تيپ2 حطين منهدم گرديد و ضربات سختي به اين تيپ وارد شد، همچنين تعدادي از عناصر تيپ‌هاي 506 و 114 و لشكر25 دشمن كشته يا اسير شدند. در مجموع از نيروهاي دشمن حدود 200 تن كشته، 200 تن مجروح و حدود 100 تن اسير شدند و 15 قايق، 1 هواپيماي پي.سي.7 و 2 هلي‌كوپتر آنها منهدم گرديد. در اين عمليات 4 توپ ضد‌هوايي، 6 خمپاره‌انداز، 20 قطعه پل خيبري، 10 قطعه پل دوبه‌اي و تعداد فراواني سلاح سبك به غنيمت گرفته شد.

خسارات خودي

در اين عمليات تعداد 40 تن از رزمندگان شهيد، 30 تن مجروح و 3 تن در هور مفقود شدند. از نظر امكانات، يك توپ106 ميلي‌متري با قايق آن و يك قايق حامل دوشكا منهدم شد و به چند قايق هم تركش اصابت كرد كه قابل ترميم است.

 

ويژگي‌هاي عمليات قدس1

عمليات قدس1 داراي ويژگي‌هايي بود كه در موفقيت عمليات نقش مؤثري داشتند، از جمله:

1ـ به كار‌گيري كليه نيروهاي لشكر.

2ـ اجراي صحيح مانور عمليات.

3ـ رعايت اصل غافل‌گيري.

4ـ تلاش مستمر فرماندهي جهت آمادگي و هدايت عمليات.

5 ـ تعويض نيروهاي دشمن يك روز قبل از عمليات.

6 ـ بستن عقبه دشمن (انتهاي آب‌راه مشروع‌ـ الكساره كه تنها عقبه دشمن محسوب مي‌شد) هم‌زمان با شروع عمليات.


منابع:

*- اطلس راهنما4 _ کتاب دشت آزادگان در جنگ _ صفحه 129

از آنجا كه‌ عمده‌ترين‌ هدف‌ عمليات‌ بدر، يعني‌ قطع‌ جاده‌ مهم‌ العماره‌ - بصره،‌ تحقق‌ نيافت، تصميم‌ گرفته‌ شد به‌ منظور هرچه‌ نزديكتر شدن‌ به‌ جاده‌ مذكور، تصرف‌ دو پاسگاه ابوليله‌ و ابوذكر و نيز ترميم‌ خط‌ پدافندي‌ ايجاد شده‌ در منطقه‌ پاسگاه‌ ترابه‌، تعرضات‌ ديگري‌ انجام‌ شود. بر همين‌ اساس‌ در تاريخ‌ 5/3/64 مصادف‌ با روز جهاني‌ قدس، عملياتي‌ با نام‌ قدس‌1 و با رمز مبارك‌ “يا محمد رسول‌الله، يا الله، يا الله، ياالله قدتري‌ انا فيه‌ ففرج‌ عني‌ يا كريم، ا لله ‌اكبر” آغاز شد. نيروها با يورش‌ سريع‌ به‌ دشمن‌ توانستند در مدت‌ 7 دقيقه‌ دو پاسگاه‌ ابوذكر و ابوليله‌ را تصرف‌ كنند.  صبح‌ روز عمليات، فعاليت‌ هواپيماهاي‌ سبك و هلي‌ كوپترهاي‌ دشمن‌ آغاز گرديد و تحت‌ پوشش‌ آنها قايق هاي‌ حامل‌ تيربار و تفنگ‌ 106 ميلي‌متري‌ پاتك‌ كردند كه‌ با مقابله‌ نيروهاي‌ خودي خنثي‌ گرديد و در نتيجه‌ اين‌ عمليات‌ با تصرف‌ 180 تا 200 كيلومتر مربع ديگر از منطقه‌ هور، به‌ پايان‌ رسيد.

 

خواندن 1467 دفعه