شهرستان سقز‏

شهرستان سقز‏ (0)

سقز یکی از شهرهای استان کردستان است.شهر سقز در 187 کیلومتری شمال غربی سنندج و در مسیر جاده اصلی سنندج به ارومیه قرار گرفته است. این شهرستان از شمال به بوکان و شاهین دژ، از شرق به تکاب و دیوان دره، از جنوب به مریوان و مرز عراق و از غرب به بانه منتهی می شود. تپه زیویه و غار کرفتو از جمله آثار باستانی سقز است. همچنین مسجد دو مناره، مسجد جامع تورجان، مسجد شیخ مولانا آباد، بازار سقز و کاروان سرای سقز از بناهای تاریخی این شهر به شمار می آید.

 

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی گروه های دموکرات و کومله و نیز گروه های غیر کرد(چریک های فدایی خلق از سازمان پیکار) در شهر سقز تشکیلات حزبی ایجاد کردند و با جذب نیرو مقدمات ایجاد بحران در این شهرستان و سایر شهرهای کردنشین فراهم نمودند. این گروه ها با نفوذ دادن طرفداران خود در ادارات دولتی و جذب برخی پرسنل تیپ ارتش مستقر در سقز، بر تمامی امور شهر مسلط شدند و درصدد بحران آفرینی و تجزیه مناطق کردنشین برآمدند. در 28/5/1358 همزمان با تلاش برای پاکسازی ضد انقلاب در کردستان، برای پاکسازی شهر سقز نیز اقدام شد و این شهر بعد از چهار روز درگیری، در 3/6/1358، به کنترل نیروهای سپاه، ارتش، ژاندارمری و نیروهای داوطلب مردمی در آمد و امنیت در این شهر برقرار گردید. با فرار ضد انقلابیون از شهرها، سران گروه های شورشی از دولت موقت تقاضای اعزام هیئتی برای مذاکره کردند تا خواسته آنها را مبنی بر خودمختاری مناطق کردنشین، از طریق مسالمت آمیز پیگیری شود. در آبان 1358، دولت موقت هیئت حسن نیت به شهرهای کردستان اعزام کرد، اما مذاکرات به دلیل کارشکنی گروه های شورشی و دامن زدن آنها به ناامنی، به نتیجه نرسید و چون شورشیان به تدریج به شهرها بازگشته بودند؛ شورای انقلاب اسلامی تصمیم گرفت شهرهای کردستان مجددا پاکسازی و امنیت مردم تامین شود.

 

در این شرایط گروه های ضد انقلاب با محاصره پادگان شهر درصدد خلع سلاح تیپ ارتش درآمدند، اما هیچگونه موفقیتی در این زمینه به دست نیاوردند گام بعدی نیروهای ضد انقلاب، بستن مسیر ستون اعزامی به مرزهای بانه در مدخل ورودی شهر سقز بود. در این وضعیت قرارگاه مشترک عملیاتی سپاه و ارتش مستقر در سنندج، تصمیم گرفت با اعزام نیروی کمکی برای پشتیبانی از ستون درگیر در سقز پاکسازی شهر را نیز شروع کند. این عملیات در 2/3/1359 ، آغاز و طی پنج روز شهر سقز از کنترل گروه های شورشی خارج شد اما ضد انقلابیون که از شهر متواری شده بودند، به روستاها روی آوردند تا همچنان به ایجاد شرارت و ناامنی در اطراف سقز و محورهای مواصلاتی منطقه بپردازند. از این رو پس از پاکسازی شهر نوبت به گسترش امنیت به کل شهرستان رسید و رزمندگان اسلام طی سال های بعد چندین عملیات برای سرکوبی کامل ضد انقلابیون و برقراری امنیت در منطقه سقز اجرا کردند. طی این مدت 564 تن از مردم و پیشمرگان کرد به شهادت رسیدند که 468 تن آنان در نتیجه شرارت گروه ها و 96 تن دیگر براثر حملات هوایی هواپیماهای عراقی بود.

 

پاک سازی اول

همزمان با غائله آفرینی گروه های ضد انقلاب در پاوه در مرداد ماه 1358، این گروه ها مقدمات بحران در شهرهای سقز، سنندج و مهاباد را نیز ایجاد کردند تا مانع از کنترل دولت جمهوری اسلامی براوضاع شوند. درسقز گروه های دمکرات کومله، چریک های فدایی خلق و سازمان پیکار در پی اطلاع ازحرکت یک گردان از تیپ 84 مستقل خرم آباد برای تقویت پادگان سقز و پاکسازی شهر، ابتدا با انواع سلاح های سبک و سنگین ازجمله تانک و تفنگ 106 م.م به پادگان سقز حمله کردند تا قبل از رسیدن نیروهای کمکی آن را خلع سلاح کنند. حمله شدید شورشیان سبب شد نیروی هوایی مواضع گروه های ضد انقاب در اطراف پادگان را بمباران کند. بدین ترتیب محاصره پادگان شکسته شد. ضد انقلابیون بعد از ناکامی از خلع سلاح پادگان، طرفداران خود را تحریک کردند تا با تجمع در 5 کیلومتری شهر، از ورود نیروهای کمکی به سقز جلوگیری کنند. نیروهای کمکی روز چهارشنبه 31/5/58 به نزدیکی سقز رسیدند. در حالی که جمعیت از ادامه حرکت آنها به طرف شهر جلوگیری میکردند. سرهنگ محمد قراشاهی سرپرست تیپ سقز برای جلوگیری از بروزدرگیری، به اتفاق ملا عبد الله محمدی امام جمعه سقز، با پرچم سفید به اردوی ضد انقلابیون نزدیک شدند تا با سران آنها مذاکره کرده و به راه حل مسالمت آمیز دست یابند، اما سرهنگ قراشاهی هدف تیراندازی آشوب گران قرار گرفت که وی و چند تن از اطرافیانش شهید شدند و حمله به ستون نیز آغاز شد. در پی این حادثه، گروه ضربت سپاه پاسداران غرب کشور در روز 2/6/1358 به کمک نیروهای ارتش آمد، برای باز کردن مسیر ابتدا رزمندگان تیپ 84 تلاش کردند تا پل ورودی شهر را تصرف کنند، اما موفق نشدند، سپس گروه ضربت سپاه وارد عمل شد و ضمن تصرف پل، تا میدان ورودی شهر پیشروی کرد. به دنبال گروه ضربت سپاه، گردان ارتش وارد شهر شد و دریک جنگ گسترده شهری، خیابان شهر یکی پس ازدیگری پاکسازی گردید و شهر در روز سه شنبه 3/6/1358 به کنترل نیروهای سپاه و ارتش درآمد. در این درگیری 27 تن از نیروهای سپاه  وارتش شهید و 37 تن مجروح شدند و از شورشیان نیز 90 تن کشته و 250 تن به همراه 200 قبضه اسلحه دستگیر شدند. هممچنین درحمله شورشیان به آمبولانس حامل مجروحان، 3 تن از بهیاران جمعیت هلال احمر نیز به شهادت رسیدند. نیروهای ضد انقلاب که در دستیابی به اهدافشان ناکام مانده بودند، انبار سوخت سقز را به آتش کشیدند و به روستاهای اطراف شهر فرار کردند. بعد از پاکسازی سقز، بازسازی تاسیساتی که شورشیان تخریب کرده بودند آغاز شد و بلافاصله مخزن سوخت، پمپ بنزین شهر و ساختمان مخابرات، ترمیم شد.

 

جنایت در بیمارستان

گروه های شورشی پس از تسلط بر شهر، هواداران خود را از نقاط مختلف به مراکز و سازمان های اداری و خدماتی در شهر و استان منتقل کردند. تعدادی از هواداران گروه ها در بیمارستان سقز مشغول فعالیت شدند تا ضمن درمان شورشیان مجروح شده، تجهیزات و داروهای بیمارستان را به پایگاه های خود منتقل کنند و از آمبولانس ها برای جابجایی افراد و مهمات خود استفاده نمایند و از سوی دیگر مجروحان پشتیبان نظام جمهوری اسلامی را در صورت اعزام به بیمارستان سقز به شهادت برسانند یا بعد از مداوای اولیه، آنان را تحویل شورشیان داده تا به اسارت ببرند. از جمله 7 رزمنده که در اطراف سقز مجروح شده بودند، در بیمارستان سقز شکنجه شدند. دندان ها و فک آنها خرد شد و نقاطی از بدن شان با آتش سوزانده شد و پیکرشان به چاله ای در قبرستان سقز منتقل شد که چند روز بعد از پاک سازی سقز، جسد متلاشی شده آنها کشف گردید.

 

شهادت جهادگران جهاد سازندگی

جهادسازندگی در کنار فعالیت های عمرانی و خدماتی در استان کردستان، افرادی را نیز برای تبلیغات و پخش کتب و جزوات به شهرهای مختلف کردستان اعزام می کرد تا مردم مسلمان کرد را هرچه بیشتر با اهداف و اصول انقلاب اسلامی آشنا نمایند. از جمله این افراد حمید تواضعی(ساکن تهران و دانشجوی سال چهارم مهندسی در آمریکا) ناصر ترکان(ساکن تهران و عضو سازمان فجر اسلام)، حمید شیری(اهل بناب) و شهریان ملک کندی(اهل نقده) بودند که بدون اینکه سلاحی همراه داشته باشند، برای پخش کتب، جزوات و پوسترهای تبلیغاتی به سقز اعزام شده بودند. نامبردگان در جریان درگیری های سقز به گروگان گروه های شورشی درآمدند که بعد از انتقال به سردشت، در ساعت 2 بامداد شنبه سوم شهریور 1358، به شهادت رسیدند.

 

دادستان انقلاب در کردستان

در پی تداوم ناامنی ها در منطقه، آیت الله خلخالی عازم شهرهای کردنشین شد. او در روز دوشنبه 5/6/1358، وارد شهر سقز شد و بعد از تشکیل دادگاه و محاکمه افراد دستگیر شده، 20 تن از آنها را به اعدام محوم کرد که 9 نفر از آنها ارتشی های فراری بودند که به گروه های شورشی پیوسته بودند. بعد از اجرای حکم اعدام، حزب دموکرات با ارسال پیامی برای آیت الله خلخالی، تهدید کرد چنانچه محاکمه شورشیان دستگیر شده متوقف نشود، نا امنی ها در منطقه ادامه خواهد یافت. اما این تهدیدها به جایی نرسید و مجرمین به سزای اعمال خود رسیدند.

 

بحران پاک سازی دوم

در روز 2/8/1358، به بهانه دستگیر شدن دو تن از افراد ضد انقلاب، با تحریک گروه ها، عده ای از دانش آموزان در شهر راهیپمایی کردند. در روز 4/8/1358 ، بار دیگر گروه ها با برپایی تظاهرات دانش آموزی، طی قطع نامه 11ماده ای، بازگشت آرامش به شهر را منوط به تحقق خواسته های خود کردند. در 6/8/1358 گرو ها با اشغال ادارات شهر ارتباط تلفنی سقز با خارج از شهر را نیز قطع کردند. در پی این حوادث هیئت حسن نیت متشکل از آقایان صباغیان و سحابی به همراه آقای شکیبا استاندار کردستان در 15/8/1358 وارد سقز شدند و طی جلسه ای با سران شورشی مقرر شد مسائل قابل رسیدگی درکردستان را استاندار پیگیری کند و بقیه موارد را هیئت حسن نیت در تهران دنبال نماید. بعد از این مذاکرات، به ظاهر وضعیت سقز عادی شد و ادارات و مدارس فعالیت خود را از سر گرفتند. اما کمتر از 24 ساعت بعد، شورشیان درشب 16/8/1358 با آر پی جی 7 به ساختمان سپاه سقز حمله کردند و به تاسیسات آن آسیب رساندند. درساعت 9 صبح 19/8/1358 نیزتیم مسلح 5 نفره ای به شعبه مرکزی بانک ملی سقز حمله کرد و موجودی آن را به سرقت برد. پس از آن بانک های سقز به دلیل نداشتن امنیت، تعطیل شدند.در 25/8/1358 راهپیمایی دیگری برگزار شد که در قطع نامه آن خروج نیروهای سپاه از شهرهای کردستان خواسته شده بود. در خلال این مدت نیز هیئتی به نام نمایندگان خلق کرد به رهبری عزالدین حسینی اطلاعیه ای صادر کرد که در آن بر خروج بدون قید و شرط پاسداران از شهرهای کردستان تاکید شده بود. این فشارها سرانجام به خروج پاسداران از شهر سقز منجر شد.

 

هجوم به پادگان

با آغاز شرارت های ارتش عراق در مرزهای ایران در فروردین 1359 یک گردان ارتش در 27/1/1359 مامور شد با عبور از سنندج و سقز به مرزهای بانه برود و امنیت مرزهای این منطقه را در مقابل تجاوزات ارتش بعث حفظ کند، اما گروه های ضد انقلاب در مدخل ورودی سنندج مسیر حرکت ستون ارتش را سد کردند و مانع از عبور آن به طرف مرز شدند. همزمان با توقف نیروهای ارتش در دروازه شهر سنندج، گروه های شورشی مستقر در سقز تصمیم به انفجار پل ورودی شهر سقز گرفتند. در مقابل پادگان سقز در سحرگاه 29/1/1359 یک تیم سرباز را مامور حفاظت از پل کرد، اما شورشیان که ساختمانهای اطراف پل را در اختیار داشتند، یکی از سربازان را شهید و 3 تن دیگر را مجروح کردند و هنگامی که آمبولانس برای حمل مجروحان به محل درگیری رفت آن را به رگبار بستند که راننده همراه وی مرجوح شدند. برای انتقال مجروحان بالگرد ارتش وارد عمل گردید اما تیراندازی ضد انقلابیون مانع از فرود بالگرد شد و 3 تن از مجروحان حادثه بر اثر خونریزی به شهادت رسیدند. در پی آن شورشیان با سلاح های سبک و نیمه سنگین به پایگاه ژاندارمری و پادگان سقز حمله کردند که طی آن یک مسجد و چند خانه تخریب و بازار سقز به آتش کشیده شد. در این حادثه 5 تن از رزمندگان شهید و 4 تن مجروح شدند و 12 تن از مردم بی گناه سقز نیز کشته شدند.

 

پاکسازی دوم

همزمان با محاصره پادگان سنندج به دست گروه های شورشی در اواخر فروردین 1359، نیروهایی کومله، دموکرات و چپریک های فدایی خلق شاخه سقز نیز پادگان تیپ 2 سقز را محاصره کردند و با سنگربندی در اطراف پادگان، مانع خروج نیروها از پادگان شدند. نیروهای محاصره شده پس از چند روز مقاومت، با شکستن حلقه محاصره، پل روی جاده سقز–سنندج و ساختمان مخابرات را تصرف کردند اما با هجوم شورشیان، ساختمان مخابرات مجددا اشغال شد. این درگیری ها چندین روز ادامه داشت، شهر ناامن شده بود و اکثر ساکنین،شهر را ترک و به روستاها و شهرهای اطراف خصوصا بوکان نقل مکان کرده بودند. پس از پاکسازی سنندج در 26/2/1359 قرارگاه مشترک عملیاتی سپاه و ارتش یک تیپ از لشکر 16 زرهی قزوین را به همراه گروه ضربتی از نیروهای سپاه به سقز اعزام کرد، ستون نیروهای ارتش و سپاه پس از عبور از دیواندره، در 1/3/1359 ، در گردنه ایرانشاه با گروه های ضد انقلاب درگیر شدند که در نتیجه 6 تن کشته، 9 تن مجروح و 9 تن دستیگر شدند. سپس ستون به حرکت خود ادامه داد و در ساعت 6 بعد از ظهر 2/3/1359 به حومه سقز رسید و با صدور اطلاعیه ای خواستار تسلیم شدن افراد مسلح گردید و به آنها وعده عفو داد، اما ضد انقلابیون که از قبل شهر را سنگربندی کرده بودند به ستون اعزامی حمله ور شدند و درگیری شدیدی رخ داد که تا سه روز ادامه داشت. با غلبه نیروهای سپاه و ارتش بر نیروهای شورشی کنترل سقز به دست رزمندگان افتاد و پاکسازی شهر تا 7/4/1359 ادامه یافت. در این درگیری 27 ارتشی و ژاندارم و 11 پاسدار به شهادت رسیدند و 11 تن نیز مجروح شدند. ازنیروهای ضد انقلاب نیز 30 تن به هلاکت رسیدند و 12 تن از مردم سقز نیز در این درگیری ها کشته شدند. عملیات برقراری و تامین امنیت در سقز طی ماه های بعد نیز ادامه یافت تا راه های نفوذ ضد انقلابیون به شهر کنترل و امنیت نسبی در سقز برقرار شود.

شما اینجا هستید: صفحه اصلی سرزمین نور مناطق عملیاتی غرب شهرستان سقز‏