شهرستان خرمشهر

شهرستان خرمشهر (0)

شهرستان خرمشهر به مرکزیت شهر خرمشهر با مساحت 4 هزار و 552 کیلومتر مربع در جنوب غربی استان خوزستان و در محل پیوستن رود کارون و اروند رود واقع شده است و با شهرستان های آبادن از جنوب شرق، شادگان از شرق و اهواز از شمال و همچنین با کشور عراق از غرب هم مرز است .مردم خرمشهر از نژاد  پاک آریایی و سامی هستند مذهب آنها شیعه دوازده امامی است و به زبان پارسی و عربی تکلم می کنند.تا پیش از جنگ خرمشهر به دلیل موقعیت جغرافیایی و بازرگانی و ارتباط با دریای آزاد ، ثروت عظیمی را در خود جای داده بود و مراکز تجاری و نمایندگی شرکت های بزرگ کشتیرانی ، بدان چهره بین المللی بخشیده بود . اکنون ساکنان خرمشهر به کار در بخش های خدمات ، کشاورزی ، باغبانی ، حصیر بافی و دیگر صنایع مشغول هستند . کمربندی از درختان نخل به پهنای چهارصد متر شهر خرمشهر را از سایر قسمت های استان جدا میکند .دامداری در منطقه رواج داشته و انواع محصولات دامی از قبیل لبنیات ، پوست و پشم از فراورده های این بخش می باشد .

 

آب و هوای این شهرستان به علت نزدیک بودن به عربستان و عراق تحت تاثیر باد های گرم و خشکی است که از این سو میوزد . رطوبت نسبی موجود در این ناحیه به علت نزدیکی به اروند رود و خلیج فارس در تمام فصل ها بالا است از خرمشهر به شهر های اهواز و آبادان راه آسفالته وجود دارد و انتهای راه آهن سراسری ایران ، محور تهران – خرمشهر به طول 1070 کیلومتر به خرمشهر منتهی میشود .مرکز این شهرستان  در زمان محمد شاه قاجار بندر محمره نام گرفت، محمره که از ادغام دو کلمه عربی ماء ( آب) و حمره (سرخ) به وجود آمده به معنای آب سرخ است چرا که قسمت عظیمی ازسواحل شهر ، در بیشتر روز های سال به علت جزر و مد دریا و رسوبات رسی به رنگ قرمز می گراید . در سال  1314 فرهنگستان ایران با نگاه به موقعیت طبیعی و سرسبز منطقه ، نام خرمشهر را پیشنهاد کرد و در سال 1316 به دستور رضا شاه محمره به خرمشهر تغییر نام داد .از دو قرن پیش به دلیل اهمیت فوق العاده آن  مورد توجه استعمارگران قرار گرفت و تا کنون چهار باری به اشغال قوای خارجی درآمده است .شهرستان خرمشهر در طول جنگ شاهد چندین عملیات بزرگ و محدود بوده است و به جرات میتوان گفت هیچ شهری به اندازه خرمشهر درگیر جنگ نبوده است . شهر خرمشهر در 34روز اول جنگ شاهد مقاومت مردمی بوده است و بیشترین شهدای دفاع مقدس {بر حسب نسبت مساحت} در این منطقه به شهادت رسیده اند.

 

 


 

۞ شهر خرمشهر

خرمشهر شهری است مرزی در جنوب غربی استان خوزستان که در محل تلاقی رودخانه های کارون و اروند واقع شده است و از شمال به اهواز، از شرق به بندر ماهشهر، از جنوب به آبادان و از غرب به مرز ایران و عراق محدود می شود. رودخانه ی کارون با گذر از داخل شهر خرمشهر (به صورت شرق به غرب) در جنوب خرمشهر به اروندرود می پیوندد که به این نقطه «سه راه تلاقی» گفته می شود. در زمان محمد شاه قاجار در محل کنونی خرمشهر، بندری بنا شد که محمره نام گرفت. محمره که از ادغام دو کلمه ی عربی ماء (آب) و حمره (سرخ) به وجود آمده به معنای آب سرخ است و خرمشهر به این دلیل که قسمت عظیمی از سواحل شهر، در بیشتر روزهای سال به علت جذر و مد دریا و رسوبات رسی به رنگ قرمز می گرایید به این نام خوانده می شد. در سال 1314 ش، فرهنگستان ایران با نگاه به موقعیت طبیعی و سرسبزی منطقه، نام خرمشهر را برای آن پیشنهاد کرد و در سال 1316 شمسی به دستور رضا خان محمره به خرمشهر تغییر نام داد.در دوقرن گذشته این شهر همواره شاهد تهدیدهای بیگانگان و وسیله ای برای دستیابی به مطامع آنها بوده است. در سال 1216 ش هنگامی که هرات به سبب خودداری حاکم آن از پرداخت مالیات، توسط سپاهیان محمد شاه قاجار محاصره شده بود، نیروهای عثمانی به تحریک انگلستان و به بهانه ی سرکوب عشایر «بنی لام» که در شرق اروند رود ساکن شده بودند، خرمشهر را اشغال کردند که بهای آزادی آن، رفع محاصره ی هرات از سوی ایران بود. که در سال 1226 ش بر اساس معاهده ی دوم ارز روم ، حاکمیت ایران بر خرمشهر، آبادان و سواحل شرقی اروند رود تثبیت شد که بهای آن چشم پوشی ایران از حاکمیت بر سلیمانیه بود. با باز پس گیری هرات توسط ناصرالدین شاه در سال 1235 ش نیروهای انگلیسی خرمشهر را اشغال کردند و در پی آن بر اساس معاهده 1857 م (1236 ش) پاریس که بین ایران و انگلستان منعقد شد، به بهای آزادی خرمشهر، هرات از خاک ایران جدا شد. در جریان جنگ جهانی دوم، گرایش رضا خان به آلمان ها از یک سو و نگاه متفقین به موقعیت جغرافیایی ویژه ایران برای پشتیبانی از جبهه ی روسیه از سوی دیگر، زمینه ساز اشغال خرمشهر در شهریور 1320 ش شد که پس از پایان جنگ، بر اساس توافق قدرت های بزرگ اشغالگران خرمشهر را تخلیه کردند.

 

با آغاز جنگ ایران و عراق خرمشهر به دلیل نزدیکی به مرز، یکی از اولین نقاطی بود که مورد حمله ی ارتش بعثی قرار گرفت. دشمن در نظر داشت خوزستان و خرمشهر را چند روزه اشغال کند اما مدافعان شهر به مدت 34 روز در مقابل ارتش عراق مقاومت کردند و همین امر خرمشهر را به عنوان نماد و سمبل مقاومت به همگان شناساند. در تاریخ 4 آبان 1359 آخرین مدافعان شهر نیز به جهت فشار مضاعف دشمن و کمبود سلاح و تجهیزات مجبور به عقب نشینی از خرمشهر شدند. دشمن پس از ناکامی در اشغال خوزستان، تجهیزات و امکانات دفاعی فراوانی را در خرمشهر و حومه آن مستقر و اطراف شهر را مین گذاری کرد و خرمشهر را به عنوان نماد پیروزی خود در جنگ مطرح نمود. اما با همت جوانان ایرانی، خرمشهر پس از 578 روز (حدود 19 ماه) اشغال توسط ارتش بعثی عراق، در تاریخ 3 خرداد 1361 با حمله ی نیروهای سپاه پاسداران، ارتش و نیروی مردمی بسیج در عملیات «بیت المقدس» آزاد شد.

 

در روزهای پایانی جنگ و پس از پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران، ارتش عراق که هیچ گاه دست از خوی تجاوز کارانه خود بر نداشته بود، با انبوهی از لشگرهای خود در 31 / 4 / 1367 با تهاجمی دیگر خود را به جاده ی اهواز – خرمشهر رساند و 30 کیلومتر این جاده را اشغال کرد. در حالی که خرمشهر در خطر محاصره و اشغال دوباره قرار گرفته بود، با پیام هشدار دهنده ی امام خمینی (ره) و با حضور سپاه و انبوه نیروهای مردمی در این منطقه، طی 3 روز درگیری و مقاومت، دشمن دوباره به عقب رانده شد.

 


 

منابع:

↑ کتاب اطلس جغرافیای حماسی 1 (خوزستان در جنگ) صفحه 19-  20 (باکمی تصرف)

↑ کتاب اطلس جغرافیای حماسی 1 (خوزستان در جنگ) صفحه 21 - 22

 

پیوند به دیگر وبگاه ها

 

شما اینجا هستید: صفحه اصلی سرزمین نور مناطق عملیاتی جنوب شهرستان خرمشهر