شهرستان اندیمشک

شهرستان اندیمشک (0)

شهرستان اندیمشک به مرکزیت شهر اندیمشک، شمالی ترین شهرستان استان خوزستان است و از شرق با دزفول، از جنوب با شوش دزفول، از غرب با آبدانان (استان ایلام) و از شمال با پل دختر و خرم آباد (استان لرستان) همسایه است. این شهرستان از نظر تقسیمات کشوری، دو به بخش به نام های مرکزی و اَلوار گرمسیری دارد. راه آهن سراسری جنوب به شمال از اندیمشک می گذرد و مردم شهر های شمال خوزستان برای سفرهای خود از راه آهن این شهر بهره می برند. مردم اندیمشک شیعه دوازده امامی بوده و به زبان فارسی و گویش لری (خرم آبادی) سخن می گویند.

 

شمال و شمال شرقی شهرستان اندیمشک کوهستانی و بقیه قسمت های شهرستان در دشت گسترده است لذا این شهرستان دارای دو منطقه آب و هوایی معتدل و خشک است. دو رودخانه کرخه و دز در دو سوی شهرستان اندیمشک جریان دارد و رود کرخه مرز غربی(15 کیلومتری) شهرستان اندیمشک را تشکیل می دهد. این رود که از کوه های الوند و گرو سرچشمه می گیرد، در ابتدای مسیر طولانی خود؛ گاماسب، در لرستان سمیره و در خوزستان کرخه نامیده می شود. شاخه مهم آن در اندیمشک، رود زال است. رود دز نیز که مرز شرقی شهرستان اندیمشک را تشکیل می دهد، از کوه های لرستان سرچشمه می گیرد و پس از آبیاری نواحی خاوری اندیمشک و دزفول و پیوستن آب شطیطه به آن، در نقطه ای به نام بند قیر به کارون می ریزد.

 

عراق پس از پیروزی انقلاب کوشید در این منطقه سلاح پخش کند و عشایر منطقه را در اختیار خود بگیرد؛ ولی هرگز موفق نشد. در طول جنگ این شهرستان بارها با موشک های رژیم عراق هدف قرار گرفت و شهدای فراوانی را تقدیم انقلاب کرد.جدی ترین حمله عراقی ها در ماه های اولیه جنگ، تنها موجب اشغال بخشی از اراضی منطقه غربی شهرستان اندیمشک شد، اما هیچگاه از رود کرخه و پل نادری که مهم ترین محور دسترسی به اندیمشک بود، فراتر نرفت و این امر که دشمن هرگز نخواهد توانست این شهر کلیدی را اشغال نماید، در آبان ماه 1359 مسجل شد. در این شهرستان و در حاشیه رودهای کرخه و دز عملیات فتح المبین به انجام رسید که این شهرستان عقبه تدارکاتی و پشتیبانی آن محسوب می شد. در سال 1365 شدت حملات هوایی به اندیمشک بیشتر شد و در یکی از این حملات به قطاری در هفت تپه، بیش از سیصد نفر شهید و مجروح شدند.

 

 


 

۞  شهر اندیـمـشک

شهر اندیمشک در 150 کیلومتری شمال شرق اهواز و در مسیر تهران- اهواز، همچنین در مسیر راه آهن جنوب(تهران- خرمشهر) و در بخش جلگه ای و هموار استان خوزستان قرار دارد. اندیمشک با اندمِش نام کهن شهر دزفول و پل بزرگ مجاور آن بود، که در کنار شهر «لور» و «جندی شاپور» قرار داشته است. همچنین دژی استوار در این نواحی با نام «اندمشن»(گیلگرد) بر پا بوده که به «انوشبرد» شهرت داشته است. برخی مآخذ کهن، نام آن دژ را «انوش» به معنای فراموش شده آورده اند و این نامگذاری بدان سبب بوده که بر زبان آوردن نام زندانیان و حتی دژ ممنوع بوده است.

 

صالح خان مکری، حاکم شوشتر و دزفول، در سال 1220 ق چند بنا از جمله دژی در نزدیکی شهر کهن لور (تقریباً 18 کیلومتر شمال غربی دزفول) برای سکونت خویش ساخت که به قلعه صالح یا قلعه لور معروف شد و به انضمام حومه آن، صالح آباد نامیده شد. روستای صالح آباد با اسکان برخی عشایر به تدریج شکل گرفت و در سال 1314 ش اندیمشک نامیده شد. اندیمشک به سبب ایجاد خط آهن در سال 1306 ش و افتتاح آن در سال 1317 ش توسعه یافت و به موجب معاهده ای در جنگ جهانی دوم، به محلی برای انتقال نفت به روسیه تبدیل شد. اندیمشک در سال 1335 ش به عنوان مرکز بخش اندیمشک و در سال 1359 ش به عنوان مرکز شهرستان اندیمشک انتخاب شد.

 

این شهر پس از انقلاب اسلامی، چندین بار صحنه تظاهرات های گروه های ضد انقلاب بوده، تا جایی که نیروهای ضد انقلاب در اردیبهشت 1359 درصدد آسیب رساندن به واگن های راه آهن اندیمشک-اهواز بودند که با رشادت نیروهای نهادهای انقلابی ناکام ماند. این شهر که از ابتدای جنگ میزبان رزمندگان برای حضور در مناطق عملیاتی بود، هجده مسجد و سه حسینیه داشت که از مراکز حمایتی جنگ و محل اعزام نیرو به جبهه بود.

 

در هفته اول جنگ و با توقف پیشروی ارتش عراق در غرب رودخانه کرخه و پل نادری، این شهر و جاده اندیمشک-اهواز در تیررس حملات توپخانه ای و موشکی عراق قرار گرفت. معراج شهدای اندیمشک در طول جنگ و به خصوص در عملیات فتح المبین بسیار فعال بود و بیمارستان شهید کلانتری که از سال 1360 به بهداری سپاه پاسداران تحویل داده شده بود، تا پایان جنگ به مداوای مجروحین جبهه شمالی خوزستان می پرداخت. ایستگاه راه آهن اندیمشک نیز که در جنوب غربی شهر قرار دارد، در طول جنگ بارها مورد حملات هوایی دشمن قرار گرفت که آثار واگن های منهدم شده آن همچنان در این ایستگاه موجود است.

 

سه راهی دهلران در 15 کیلومتری جنوب غربی اندیمشک که جاده دهلران- دزفول از آن منشعب می شود، تقاطع منطقه عملیاتی فتح المبین، محرم، والفجر مقدماتی و والفجر1 یکی از نقاط مهم دسترسی به شمال غربی خوزستان است. در حملات موشکی و هوایی دشمن در سال 1362 ش بیش از 680 نفر از اهالی این شهر شهید و مجروح شدند و خسارات فراوانی به واحد های مسکونی، تجاری، مساجد و مدارس به نحوی که در سنگین ترین این حملات در اسفند ماه 1362 ش 124 نفر به شهادت رسیدند و به 400 واحد مسکونی خساراتی وارد شد. طولانی ترین بمباران تاریخ ایران نیز در 4 آذر ماه 1365 در این منطقه صورت گرفت و شهر اندیمشک، ایستگاه راه آهن و حومه آن به مدت یک ساعت و 45 دقیقه توسط 54 فروند هواپیما دشمن بمباران شد و بیش از 300 نفر از شهروندان ومسافران شهید و حدود 700 نفر مجروح شدند.

 

رزمندگان این شهرستان هیچگاه اجازه ندادند دشمن از پل نادری پیش تر بیاید. اکنون در جنوب شرقی شهر اندیمشک و نزدیک میدان بسیج این شهر، پنج شهید گمنام به خاک سپرده شده اند تا یادگاری از دوران مقاومت در این شهر باشند.
  


منابع

↑ کتاب اطلس جغرافیای حماسی 1 (خوزستان در جنگ) صفحه 231 – 232 - 233

 

پیوند به دیگر وبگاه ها

 

شما اینجا هستید: صفحه اصلی سرزمین نور مناطق عملیاتی جنوب شهرستان اندیمشک