ایازی - ابوالحسن

::. شرح زندگی ایت الله ابوالحسن ایازی (ره)

حضرت ایت الله ایازی فقیهی عالم و خطیبی هنرمند بوده است.ایشان در سال 1310 هجری شمسی در شهر رستمکلا از توابع شهرستان بهشهر در استان مازندران در خانواده ای روحانی دیده به جهان گشود. پدر فرهیخته ی ایت الله ایازی حجه الاسلام شیخ حیدر ایازی و مادر ایشان مرحوم بانو هاجر عالمی از نوادگان علمای بزرگ رستمکلا بودند. پدر بزرگوار ایشان نام او را ابوالحسن و لقبش را قوام الدین نهاد جالب اینکه تقدیر الهی نیز چنین مقدر ساخت که ایشان به عنوان یکی از ارکان و استوانه های مهم تبلیغ و ترویج دین مبین اسلام و اخلاق نبوی سر بر اورند. ایشان به راستی ابوالحسن بود چون وجود ارزشمند او مجمعی از محاسن و نیکی ها و عواطف انسانی در جهت هدایت انسانها در مسیر بهروزی و سعادت فردی و اجتماعی انها بوده است و به حق قوام الدین بود چراکه حسن تبلیغ و منطق قوی او در بیان حقایق امور زبان زد خاص و عام است.{1}

::. دوران کودکی و تحصیل

ایت الله ابوالحسن ایازی تحصیلات ابتدائی خود را در زادگاهش رستمکلا اغاز نمود. والدین او ضمن تحصیل رسمی ایشان در مدرسه ابتدائی ان روزگار در تعلیم و تربیت او جدیت فوق العاده داشتند و در حقیقت محیط خانه ایشان کلاس تعلیم و تربیت محسوب میشد . قران را مرحوم پدرش شیخ حیدر ایازی به ایشان تعلیم داد و او را با معنای ایات کتاب الهی اشنا ساخت.ایت الله ایازی سپس برای خواندن مقدمات راهی حوزه علمیه کوهستان نزد ایت الله شیخ محمد کوهستانی میشود و به مدت چهار سال از سال 1320 تا سال 1324 در حوزه کوهستان میماند و سپس راهی ساری میشود و در حوزه علمیه ساری مشغول درس و بحث میشود{1}

پس از مدت کوتاهی که در حوزه علمیه ساری مشغول تحصیل بودند معظم له برای ادامه تحصیل همزمان با زعامت پر برکت حضرت آیت الله بروجردی بر مرجعیت جهان اسلام وارد حوزه علمیه قم گردید و از محضر حضرات آیات بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبایی (صاحب تفسیر المیزان) بهره برد. پس از ۱۲ سال بنا به نظر و پیشنهاد استاد عارف حضرت آیت الله کوهستانی وارد حوزه علمیه نجف اشرف شد و در جوار تربت پاک امام علی (ع) از محضر بزرگانی همچون آیات عظام سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید محمود شاهرودی، میرزا باقر زنجانی و میرزا هاشم آملی بهره مند گردید و در سن ۳۰ سالگی موفق به اخذ درجه اجتهاد گردید.{2}

گفتنی است که هزینه تحصیل نجف اشرف معظم له توسط والدشان شیخ حیدر ایازی ارسال می شد چون که در حوزه های علمیه شهریه مرتبی نداشتند پس از ارتحال والد گرامیشان وقفه ای در ارسال وجوه به نجف ایجاد شد که این امر باعث گردید کرایه منزل ایشان چند ماه به تأخیر بیفتد این مطلب را که بعضی از دوستان ایشان متوجه شدند به استادشان آیت الله میرزا هاشم آملی گوشزد کردند، روزی پس از اتمام درس آیت الله میرزا هاشم آملی به ایشان فرمودند: «من از وضع معیشتی شما پس از رحلت والدتان مطلع می باشم، اگر اجازه می دهید من کرایه خانه شما را از آیت الله سید محسن حکیم دریافت کنم و این کار را بنده در مورد سایر طلاب انجام می دهم». آیت الله ایازی در جوابشان فرمودند:«خداوند تا به امروز رزق و روزیم را از طریق خاصی می داد و شاید این وقفه ای که پیدا شده به منظور امتحان باشد اگر صبرم را از دست بدهم، شاید خداوند برای همیشه آن راه را مسدود کند لذا هرگز راضی نیستم که شما چنین کاری را برایم انجام بدهید. این پاسخ چنان تأثیری را بر روح آن استاد گذاشت که بعدها اظهار فرمودند: اگر آیت الله ایازی از شاگردان حلقه درس من بود اما در عرصه اخلاق استاد من بودند.{2}

معظم له پس از هشت سال تلاش مستمر و آگاهانه در حوزه بزرگ نجف اشرف و بهره گیری از محضر اکابر و اقطاب علم و عمل و دست یابی به مراتب والای علمی و عرفانی و رسیدن به مراتب عالی اجتهاد بنا به دعوت استاد گرانقدرش آیت الله کوهستانی و تقاضای مردم مازندران در سال ۱۳۴۱ شمسی به همراه فرزندان و همسر مکرمه اش به موطن خود رستمکلا مراجعت نمود، با رسیدن ایشان به زادگاهش استاد عظیم الشأن حضرت آیت الله کوهستانی از نخستین کسانی بودند که به دیدارشان آمدند و فرمودند: از آنجا که دوران کهولت را سپری می نمایم همواره نگران تداوم نیافتن تلاش دهها ساله خویش در امر اداره حوزه علمیه وتربیت طلاب بودم واین نگرانی را داشتم که مبادا این مهم پس از حیات من به زمین بماند و شخصیتی متکفل اداره آن نشود لیکن اینک پس از مراجعت شما از نجف اشرف و شایستگی هایی که در شما سراغ دارم، خاطرم آسوده گردید و خوشوقتم که این مهم با جدیت و تلاش شما ادامه خواهد یافت. آیت الله ایازی بعد از شنیدن عرایض آیت الله کوهستانی فرمود: من تنها برای اقامه نماز جماعت به اینجا نیامده ام بلکه تمام انگیزه تحصیلم تدریس بوده است و دوست دارم در اینجا حوزه ای تحصیل بشود که شعبه ای از حوزه نجف اشرف یا حوزه قم باشد. و اینچنین حوزه علمیه جعفریه را تاسیس کردند که گنجایش ۲۰۰ نفر طلبه را داشته باشد بعد از درست کردن حوزه از طلاب کسی مراجعه نکرد و معظم له قلباً ناراحت شد، شب حضرت بقیه الله (عج) را در خواب دید و مشا هده نمود که آیت الله بروجردی هم تشریف دارند تمام حجرات را آن حضرت تحویل گرفته و بعد رو به معظم له کرده و فرمود: آقای ایازی، طلاب را مواظب باش. چند روزی نگذشت که طلاب آمدند و مشغول تحصیل شدند.{2}

::. بیماری و وفات ایت الله ابوالحسن ایازی

بیماری معظم له در سال ۱۳۷۸ ش بروز کرده و در بیمارستان امام خمینی بستری گردیدند و پس از مدتی بهبودی یافتند به فرزند خودشان حضرت آیت الله حاج شیخ محمد جواد ایازی فرمودند که از قم به رستم کلا بیایند و مدیریت حوزه را از این زمان به بعد برعهده بگیرند و ایشان هم قبول نمودند مجدداً پس از سه سال بیماری معظم له شدت یافته و در روز سه شنبه ۲۱ اسفند ماه ۱۳۸۰ ش در بیمارستان شفا ساری بستری گردیدند سرانجام تصمیم گرفتند آقا را به تهران منتقل نمایند تا با امکانات بیشتری بتوانند به معالجه معظم له بپردازند روز جمعه ۲۴ اسفند ماه ساعت سه عصر آقا را به سوی بیمارستان تهران حرکت دادند و در بیمارستان کسری اطاق ۶۰۱ بستری نمودند و تیم پزشکی این بیمارستان پس از مطالعه پرونده وضعیت بیماری معظم له که از بیمارستان شفا ارسال گردیده بود به معالجه ایشان پرداختند ولی این معالجات مؤثر واقع نشد چون تقدیر چنین رقم زده شده بود. روز یکشنبه ۲۶ اسفند ماه برابر با دوم محرم الحرام ۱۴۲۳ ق خبر تاسف بار ارتحال علامه ایازی در ایران اسلامی پخش شد، ستاد ارتحال در برنامه ریزی هایش، حرکت پیکر مطهر علامه ایازی را از تهران به ساری و آنگاه برای تغسیل و تکفین وارد ملا مجدالدین ساری نمودند بعد از تغسیل و تکفین جنازه را به بیمارستان امام خمینی شهرستان بهشهر انتقال دادند. ساعت ۹:۳۰ روز سه شنبه ۲۸ اسفند ماه پیکر پاک علامه ایازی با حضور صدها هزار نفر از مردم از بیمارستان امام خمینی بهشهر حرکت داده شد و ساعت ۱۱ صبح به جلوی پارک ملت آورده شد و در آنجا نماز بر پیکر پاک آن توسط فرزند ارشدش حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمد رضا ایازی اقامه گردید. جنازه را برای تدفین بسوی رستمکلا حرکت دادند و هر چه نیروی انتظامی سعی کردند که جنازه را تحویل بگیرند مردم این کار را انجام ندادند، در بین راه به خاطر طولانی بودن مسیر آیت الله زاده ها از مردم تقاضا نمودند تا جنازه را از روی دستها به ماشین انتقال بدهند، ولی باز مردم قبول نکردند و جنازه را بر بالهای ملکوتی خود گرفتند و مسیر ۱۵ کیلومتر را با پای پیاده طی نمودند وآنگاه با وداع همگانی ساعت ۴:۳۰ عصر پیکر مطهر علامه ایازی را در حیاط حوزه و مسجد به خاک سپردند.{2}

فرزند فاضلش ایت الله حاج شیخ محمد جواد ایازی که بعد از پدر مدیریت حوزه را در اختیار داشت در مراسم سوم فوت پدر پس از سخنرانی ایت الله جوادی و اقامه نماز جماعت به امامت او در بین دو نماز در سخنرانی کوتاهی گفتند : پدرم فرموده است : من که تمام عمرم را در میان مسجد و حوزه بودم اینک مایلم جسد من نیز در همین حوزه بماند تا جسدم را نیز در این راه فدا و اهداء کنم .... و انگاه این ایه را تلاوت کردند : ان الصفا و المروه من شعائر الله {1}

::. اثار و نوشته های ایت الله ابوالحسن ایازی {1}

اثار و دستنوشته های ایت الله ایازی به قرار زیر است:

1-      یک دوره فقه معاملی در پنج دفتر. تقریر درس خارج مرحوم ایت الله العظمی میرزا هاشم املی که به عربی نوشته شده است و شامل مباحث: 1- مباحث بیع فضولی 2- بدل الحیلوله 3- شروط المتعاقدین 4- فی تعاقب الایادی 5- فی اولیاء العقد 6- فی نقل العبد المسلم الی الکافر ثمنا او مثمنا 7- فی الوقف علی الکافر 8- بیع العین المرهونه 9- فی شرایط العوضین 10- خیارات 11- رساله کنوز الحنیفیه فی مراحل النیه تقریرات درس ایت الله حاج میرزا هاشم املی (ره) 12- رساله فی بعض فروعات العلم الاجمالی 13- رساله فی الریاء

2-      یک دوره اصول فقه در سه دفتر تقریر دروس خارج اصول ایت الله العظمی میرزا باقر زنجانی که به عربی نوشته شده است و شامل مباحث : 1- مباحث القطع و التجری و للعلم الاجمالی 2- فی الامارات الغیر العلمیه من الظواهر و اجماع المنقول و خبر الواحد 3- مباحث النصاب 4- مباحث تعارض 5- مباحث اصول عملیه برائه و احتیاط و تخییر 6- بحث مقدمه واجب 7- امر به شیئ و نهی از ضد تا پایان مباحث اوامر

3-      دیوان اشعار فارسی که شامل مراثی و مدایح اهل بیت و برخی قصاید به مناسبت های مختلف دینی و نیز غزلیات میباشد.

4-      هدیه الانوار دیوان اشعار عربی که به اقتضاء از الفیه ابن مالک در قوائد زبان عربی سروده است و خود نیز ان را ترجمه کرده است.

5-      زندگینامه خود نوشت که شامل سه دفتر است که مباحثی به قرار زیر در ان امده است: شرح زندگی ایشان در دوران کودکی و خصوصیات محیط زندگی و ایام تحصیل از مازندران تا قم و تا نجف و سایر حوادث زندگی که واقعا خواندنی و عبرت اموز است

 

آیت الله ایازی(ره) در این مدت چهار هزار طلبه، عالم، مجتهد، قاضی، امام جمعه، و واعظ به جامعه اسلامی ایران تحویل داد که منشأ اثرات بزرگ دینی در منطقه بودند.حوزه علمیه جعفریه رستمکلای بهشهر که از سوی این بزرگور اداره می‌شد در دوران جنگ بالغ بر 80 شهید را تقدیم انقلاب کرد و شخصاً نیز برای دلگرمی رزمندگان به جبهه می‌رفت.{3}

 

::. آیت الله ابوالحسن ایازی در کلام بزرگان شیعه {3}

آیت الله العظمی بروجردی:آقا ابوالحسن ایازی از نخبه ترین طلبه ای است که در جمع ماست

آیت الله العظمی کوهستانی:از آنجا که دوران کهولت را سپری می نمایم همواره نگران تداوم یافتن تلاش ده ها ساله خویش در امر اداره حوزه علمیه و تربیت طلاب بودم...لیکن پس از مراجعت شما از نجف و شایستگی هایی که در شما سراغ دارم خاطرم آسوده گردید و خوشوقتم که این امر با جدیت و تلاش شما ادامه خواهد یافت...

آیت الله العظمی میرزا هاشم آملی: اگر چه آیت الله ایازی از شاگردان حلقه درسی من بود ولی در اخلاق استاد من بودند.

آیت الله العظمی شیخ آقا بزرگ تهرانی:الشیخ العالم الفاضل الثقه الورع المعتمد المومن مولانا ابوالحسن ایازی.

مقام معظم رهبری: سلام من را به مردم برسانید و مردم را دعوت کنید به قدردانی هر چه بیشتر از روحانیون خدمتگزار و علمای عالیمقدار همانند مرحوم علامه آیت الله ایازی «قدس الله نفسه الزکیه»

آیت الله العظمی صافی گلپایگانی: آن عالم ربانی از چهره های درخشان فقاهت و تقوی و ورع بودند...زهد وپارسایی و اخلاق حمیده ایشان بیانگر سیره سلف صالح علما اعلام و فقهای عالی مقام بود.

آیت الله العظمی فاضل لنکرانی :اگر معظم له؛حضرت آیت الله العظمی ایازی در قم بود امروز یکی از مراجع عظام تقلید بود.

آیت الله العظمی بهجت:متاسفانه هنوز توفیق نیافتم خدمت آن مرد بزرگ برسم...

آیت الله العظمی مکارم شیرازی :صفای روح و سادگی زندگی این عالم باتقوا او را در قلوب مردم با ایمان جای داده بود.

آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالله نظری خادم الشریعه: ...امثال مرحوم آیت الله ایازی بودند که با تمام وجودشان در گذشته تاکنون توانستند با سیره مرضیه و شیوه حسنه تبیین مبانی اسلام و ترویج احکام همیشه جاوید شریعت حضرت ختمی مرتبت پیامبراکرم و ائمه معصومین «ع»نمایند و با داشتن علم توام با زهد و پاکدامنی و قداست نشان دادند که مصداق بارز مخالفا لهوی و مطیعالامر مولا هستند.

آیت الله حسن زاده آملی: سالها به طول می انجامد تا شاید...شاید مثل آیت الله کوهستانی و آیت الله ایازی به وجود بیایند.

آیت الله  جوادی آملی: می شود پنج سال به زهد و تقوای ایشان زندگی کرد,ولی هفتاد سال کار هر کسی نیست...آیت الله ایازی یک شجره طوبای هفتاد ساله ای بود که میوه های فراوانی داشت...


منابع:

1-      کتاب افتاب خوبان(شرحی بر زندگی ایت الله ایازی) نویسنده : دکتر حسن مبینی سوچلمائی

2-      پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران

3-      کتاب ایازی از ملکوت (شرح حال معلّم بزرگ اخلاق آیت الله علامه ایازی(ره)

خواندن 1005 دفعه