خلیج فارس
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
خلیج فارس، آبراهی مهم و راهبردی در جنوب غربی آسیا است که میان ایران و شبهجزیره عربستان قرار دارد. این خلیج از طریق
تنگه هرمز به
دریای عمان و سپس به
اقیانوس هند متصل میشود. خلیج فارس یکی از مهمترین مناطق جهان از نظر منابع انرژی، حملونقل دریایی و موقعیت
ژئوپولیتیکی به شمار میرود. مساحت خلیج فارس حدود ۲۳۷ هزار کیلومتر مربع است و پس از
خلیج مکزیک و
خلیج هودسن، از بزرگترین خلیجهای جهان محسوب میشود. کشورهای
ایران،
عراق،
کویت،
عربستان سعودی،
بحرین،
قطر،
امارات متحده عربی و
عمان در سواحل آن قرار دارند. در ایران، روز ۱۰ اردیبهشت به عنوان «روز ملی خلیج فارس» شناخته میشود. این روز به مناسبت اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز در سال ۱۰۰۱ خورشیدی (۱۶۲۲ میلادی) نامگذاری شده است.
[ویرایش]
نام «خلیج فارس» ریشهای تاریخی دارد و در بسیاری از نقشهها، اسناد جغرافیایی و متون تاریخی باستانی و اسلامی ثبت شده است. جغرافیدانان یونانی، رومی و اسلامی در آثار خود از این پهنه آبی با نامهایی معادل «دریای پارس» یا «خلیج فارس» یاد کردهاند. در متون عربی نیز نام «البحر الفارسی» و «الخلیج الفارسی» به کار رفته است. در دوران معاصر، نام این خلیج گاه موضوع اختلافات سیاسی و رسانهای بوده است، اما سازمانهای بینالمللی و بسیاری از اسناد رسمی همچنان از نام تاریخی «Persian Gulf» استفاده میکنند.
[ویرایش]
خلیج فارس از غرب به
اروندرود و از شرق به تنگه هرمز و دریای عمان متصل میشود. طول آن حدود ۹۰۰ کیلومتر و عرض آن در نقاط مختلف متفاوت است. میانگین عمق خلیج فارس نسبتاً کم بوده و در بیشتر مناطق کمتر از ۵۰ متر است. جزایر متعددی در خلیج فارس قرار دارند که بسیاری از آنها متعلق به ایران هستند. از مهمترین این جزایر میتوان به
قشم،
کیش،
هرمز و
ابوموسی اشاره کرد.
[ویرایش]
خلیج فارس یکی از مهمترین مناطق انرژی جهان است و بخش بزرگی از ذخایر نفت و گاز جهان در کشورهای ساحلی آن قرار دارد. این منطقه مسیر اصلی صادرات نفت بسیاری از کشورهای خاورمیانه محسوب میشود و روزانه حجم عظیمی از تجارت جهانی انرژی از طریق آن انجام میگیرد. اهمیت راهبردی خلیج فارس به دلیل موقعیت تنگه هرمز نیز بسیار بالاست. این تنگه یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان برای انتقال نفت و گاز به شمار میرود و نقش مهمی در امنیت انرژی بینالمللی دارد.
[ویرایش]
خلیج فارس دارای تنوع زیستی قابل توجهی است و زیستگاه گونههای مختلف آبزی، دلفینها، لاکپشتهای دریایی و
جنگلهای حرا به شمار میرود. با این حال، آلودگیهای نفتی، توسعه صنعتی، گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی از مهمترین تهدیدهای زیستمحیطی این منطقه محسوب میشوند.
